Sarga 68

33 shlokas

1. 1

   विज्ञाय तु मनस्तस्य राघवस्य महात्मनः

   संनिवृत्याहवात्तस्मात्प्रविवेश पुरं ततः

   vijñāya tu manastasya rāghavasya mahātmanaḥ

   saṃnivṛtyāhavāttasmātpraviveśa puraṃ tataḥ

2. 2

   सोऽनुस्मृत्य वधं तेषां राक्षसानां तरस्विनाम्

   क्रोधताम्रेक्षणः शूरो निर्जगाम महाद्युतिः

   so'nusmṛtya vadhaṃ teṣāṃ rākṣasānāṃ tarasvinām

   krodhatāmrekṣaṇaḥ śūro nirjagāma mahādyutiḥ

3. 3

   स पश्चिमेन द्वारेण निर्ययौ राक्षसैर्वृतः

   इन्द्रजित्तु महावीर्यः पौलस्त्यो देवकण्टकः

   sa paścimena dvāreṇa niryayau rākṣasairvṛtaḥ

   indrajittu mahāvīryaḥ paulastyo devakaṇṭakaḥ

4. 4

   इन्द्रजित्तु ततो दृष्ट्वा भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ

   रणायाभ्युद्यतौ वीरौ मायां प्रादुष्करोत्तदा

   indrajittu tato dṛṣṭvā bhrātarau rāmalakṣmaṇau

   raṇāyābhyudyatau vīrau māyāṃ prāduṣkarottadā

5. 5

   इन्द्रजित्तु रथे स्थाप्य सीतां मायामयीं तदा

   बलेन महतावृत्य तस्या वधमरोचयत्

   indrajittu rathe sthāpya sītāṃ māyāmayīṃ tadā

   balena mahatāvṛtya tasyā vadhamarocayat

6. 6

   मोहनार्थं तु सर्वेषां बुद्धिं कृत्वा सुदुर्मतिः

   हन्तुं सीतां व्यवसितो वानराभिमुखो ययौ

   mohanārthaṃ tu sarveṣāṃ buddhiṃ kṛtvā sudurmatiḥ

   hantuṃ sītāṃ vyavasito vānarābhimukho yayau

7. 7

   तं दृष्ट्वा त्वभिनिर्यान्तं नगर्याः काननौकसः

   उत्पेतुरभिसंक्रुद्धाः शिलाहस्ता युयुत्सवः

   taṃ dṛṣṭvā tvabhiniryāntaṃ nagaryāḥ kānanaukasaḥ

   utpeturabhisaṃkruddhāḥ śilāhastā yuyutsavaḥ

8. 8

   हनूमान्पुरतस्तेषां जगाम कपिकुञ्जरः

   प्रगृह्य सुमहच्छृङ्गं पर्वतस्य दुरासदम्

   hanūmānpuratasteṣāṃ jagāma kapikuñjaraḥ

   pragṛhya sumahacchṛṅgaṃ parvatasya durāsadam

9. 9

   स ददर्श हतानन्दां सीतामिन्द्रजितो रथे

   एकवेणीधरां दीनामुपवासकृशाननाम्

   sa dadarśa hatānandāṃ sītāmindrajito rathe

   ekaveṇīdharāṃ dīnāmupavāsakṛśānanām

10. 10

    परिक्लिष्टैकवसनाममृजां राघवप्रियाम्

    रजोमलाभ्यामालिप्तैः सर्वगात्रैर्वरस्त्रियम्

    parikliṣṭaikavasanāmamṛjāṃ rāghavapriyām

    rajomalābhyāmāliptaiḥ sarvagātrairvarastriyam

11. 11

    तां निरीक्ष्य मुहूर्तं तु मैथिलीमध्यवस्य च

    बाष्पपर्याकुलमुखो हनूमान्व्यथितोऽभवत्

    tāṃ nirīkṣya muhūrtaṃ tu maithilīmadhyavasya ca

    bāṣpaparyākulamukho hanūmānvyathito'bhavat

12. 12

    अब्रवीत्तां तु शोकार्तां निरानन्दां तपस्विनीम्

    दृष्ट्वा रथे स्थितां सीतां राक्षसेन्द्रसुताश्रिताम्

    abravīttāṃ tu śokārtāṃ nirānandāṃ tapasvinīm

    dṛṣṭvā rathe sthitāṃ sītāṃ rākṣasendrasutāśritām

13. 13

    किं समर्थितमस्येति चिन्तयन्स महाकपिः

    सह तैर्वानरश्रेष्ठैरभ्यधावत रावणिम्

    kiṃ samarthitamasyeti cintayansa mahākapiḥ

    saha tairvānaraśreṣṭhairabhyadhāvata rāvaṇim

14. 14

    तद्वानरबलं दृष्ट्वा रावणिः क्रोधमूर्छितः

    कृत्वा विकोशं निस्त्रिंशं मूर्ध्नि सीतां परामृशत्

    tadvānarabalaṃ dṛṣṭvā rāvaṇiḥ krodhamūrchitaḥ

    kṛtvā vikośaṃ nistriṃśaṃ mūrdhni sītāṃ parāmṛśat

15. 15

    तां स्त्रियं पश्यतां तेषां ताडयामास रावणिः

    क्रोशन्तीं राम रामेति मायया योजितां रथे

    tāṃ striyaṃ paśyatāṃ teṣāṃ tāḍayāmāsa rāvaṇiḥ

    krośantīṃ rāma rāmeti māyayā yojitāṃ rathe

16. 16

    गृहीतमूर्धजां दृष्ट्वा हनूमान्दैन्यमागतः

    दुःखजं वारि नेत्राभ्यामुत्सृजन्मारुतात्मजः

    अब्रवीत्परुषं वाक्यं क्रोधाद्रक्षोऽधिपात्मजम्

    gṛhītamūrdhajāṃ dṛṣṭvā hanūmāndainyamāgataḥ

    duḥkhajaṃ vāri netrābhyāmutsṛjanmārutātmajaḥ

    abravītparuṣaṃ vākyaṃ krodhādrakṣo'dhipātmajam

17. 17

    दुरात्मन्नात्मनाशाय केशपक्षे परामृशः

    ब्रह्मर्षीणां कुले जातो राक्षसीं योनिमाश्रितः

    धिक्त्वां पापसमाचारं यस्य ते मतिरीदृशी

    durātmannātmanāśāya keśapakṣe parāmṛśaḥ

    brahmarṣīṇāṃ kule jāto rākṣasīṃ yonimāśritaḥ

    dhiktvāṃ pāpasamācāraṃ yasya te matirīdṛśī

18. 18

    नृशंसानार्य दुर्वृत्त क्षुद्र पापपराक्रम

    अनार्यस्येदृशं कर्म घृणा ते नास्ति निर्घृण

    nṛśaṃsānārya durvṛtta kṣudra pāpaparākrama

    anāryasyedṛśaṃ karma ghṛṇā te nāsti nirghṛṇa

19. 19

    च्युता गृहाच्च राज्याच्च रामहस्ताच्च मैथिली

    किं तवैषापराद्धा हि यदेनां हन्तुमिच्छसि

    cyutā gṛhācca rājyācca rāmahastācca maithilī

    kiṃ tavaiṣāparāddhā hi yadenāṃ hantumicchasi

20. 20

    सीतां च हत्वा न चिरं जीविष्यसि कथंचन

    वधार्हकर्मणानेन मम हस्तगतो ह्यसि

    sītāṃ ca hatvā na ciraṃ jīviṣyasi kathaṃcana

    vadhārhakarmaṇānena mama hastagato hyasi

21. 21

    ये च स्त्रीघातिनां लोका लोकवध्यैश्च कुत्सिताः

    इह जीवितमुत्सृज्य प्रेत्य तान्प्रतिलप्स्यसे

    ye ca strīghātināṃ lokā lokavadhyaiśca kutsitāḥ

    iha jīvitamutsṛjya pretya tānpratilapsyase

22. 22

    इति ब्रुवाणो हनुमान्सायुधैर्हरिभिर्वृतः

    अभ्यधावत संक्रुद्धो राक्षसेन्द्रसुतं प्रति

    iti bruvāṇo hanumānsāyudhairharibhirvṛtaḥ

    abhyadhāvata saṃkruddho rākṣasendrasutaṃ prati

23. 23

    आपतन्तं महावीर्यं तदनीकं वनौकसाम्

    रक्षसां भीमवेगानामनीकेन न्यवारयत्

    āpatantaṃ mahāvīryaṃ tadanīkaṃ vanaukasām

    rakṣasāṃ bhīmavegānāmanīkena nyavārayat

24. 24

    स तां बाणसहस्रेण विक्षोभ्य हरिवाहिनीम्

    हरिश्रेष्ठं हनूमन्तमिन्द्रजित्प्रत्युवाच ह

    sa tāṃ bāṇasahasreṇa vikṣobhya harivāhinīm

    hariśreṣṭhaṃ hanūmantamindrajitpratyuvāca ha

25. 25

    सुग्रीवस्त्वं च रामश्च यन्निमित्तमिहागताः

    तां हनिष्यामि वैदेहीमद्यैव तव पश्यतः

    sugrīvastvaṃ ca rāmaśca yannimittamihāgatāḥ

    tāṃ haniṣyāmi vaidehīmadyaiva tava paśyataḥ

26. 26

    इमां हत्वा ततो रामं लक्ष्मणं त्वां च वानर

    सुग्रीवं च वधिष्यामि तं चानार्यं विभीषणम्

    imāṃ hatvā tato rāmaṃ lakṣmaṇaṃ tvāṃ ca vānara

    sugrīvaṃ ca vadhiṣyāmi taṃ cānāryaṃ vibhīṣaṇam

27. 27

    न हन्तव्याः स्त्रियश्चेति यद्ब्रवीषि प्लवंगम

    पीडाकरममित्राणां यत्स्यात्कर्तव्यमेव तत्

    na hantavyāḥ striyaśceti yadbravīṣi plavaṃgama

    pīḍākaramamitrāṇāṃ yatsyātkartavyameva tat

28. 28

    तमेवमुक्त्वा रुदतीं सीतां मायामयीं ततः

    शितधारेण खड्गेन निजघानेन्द्रजित्स्वयम्

    tamevamuktvā rudatīṃ sītāṃ māyāmayīṃ tataḥ

    śitadhāreṇa khaḍgena nijaghānendrajitsvayam

29. 29

    यज्ञोपवीतमार्गेण छिन्ना तेन तपस्विनी

    सा पृथिव्यां पृथुश्रोणी पपात प्रियदर्शना

    yajñopavītamārgeṇa chinnā tena tapasvinī

    sā pṛthivyāṃ pṛthuśroṇī papāta priyadarśanā

30. 30

    तामिन्द्रजित्स्त्रियं हत्वा हनूमन्तमुवाच ह

    मया रामस्य पश्येमां कोपेन च निषूदिताम्

    tāmindrajitstriyaṃ hatvā hanūmantamuvāca ha

    mayā rāmasya paśyemāṃ kopena ca niṣūditām