Sarga 98

26 shlokas

1. 1

   रावणं निहतं श्रुत्वा राघवेण महात्मना

   अन्तःपुराद्विनिष्पेतू राक्षस्यः शोककर्शिताः

   rāvaṇaṃ nihataṃ śrutvā rāghaveṇa mahātmanā

   antaḥpurādviniṣpetū rākṣasyaḥ śokakarśitāḥ

2. 2

   वार्यमाणाः सुबहुशो वेष्टन्त्यः क्षितिपांसुषु

   विमुक्तकेश्यो दुःखार्ता गावो वत्सहता यथा

   vāryamāṇāḥ subahuśo veṣṭantyaḥ kṣitipāṃsuṣu

   vimuktakeśyo duḥkhārtā gāvo vatsahatā yathā

3. 3

   उत्तरेण विनिष्क्रम्य द्वारेण सह राक्षसैः

   प्रविश्यायोधनं घोरं विचिन्वन्त्यो हतं पतिम्

   uttareṇa viniṣkramya dvāreṇa saha rākṣasaiḥ

   praviśyāyodhanaṃ ghoraṃ vicinvantyo hataṃ patim

4. 4

   आर्यपुत्रेति वादिन्यो हा नाथेति च सर्वशः

   परिपेतुः कबन्धाङ्कां महीं शोणितकर्दमाम्

   āryaputreti vādinyo hā nātheti ca sarvaśaḥ

   paripetuḥ kabandhāṅkāṃ mahīṃ śoṇitakardamām

5. 5

   ता बाष्पपरिपूर्णाक्ष्यो भर्तृशोकपराजिताः

   करेण्व इव नर्दन्त्यो विनेदुर्हतयूथपाः

   tā bāṣpaparipūrṇākṣyo bhartṛśokaparājitāḥ

   kareṇva iva nardantyo vinedurhatayūthapāḥ

6. 6

   ददृशुस्ता महाकायं महावीर्यं महाद्युतिम्

   रावणं निहतं भूमौ नीलाञ्जनचयोपमम्

   dadṛśustā mahākāyaṃ mahāvīryaṃ mahādyutim

   rāvaṇaṃ nihataṃ bhūmau nīlāñjanacayopamam

7. 7

   ताः पतिं सहसा दृष्ट्वा शयानं रणपांसुषु

   निपेतुस्तस्य गात्रेषु छिन्ना वनलता इव

   tāḥ patiṃ sahasā dṛṣṭvā śayānaṃ raṇapāṃsuṣu

   nipetustasya gātreṣu chinnā vanalatā iva

8. 8

   बहुमानात्परिष्वज्य काचिदेनं रुरोद ह

   चरणौ काचिदालिङ्ग्य काचित्कण्ठेऽवलम्ब्य च

   bahumānātpariṣvajya kācidenaṃ ruroda ha

   caraṇau kācidāliṅgya kācitkaṇṭhe'valambya ca

9. 9

   उद्धृत्य च भुजौ काचिद्भूमौ स्म परिवर्तते

   हतस्य वदनं दृष्ट्वा काचिन्मोहमुपागमत्

   uddhṛtya ca bhujau kācidbhūmau sma parivartate

   hatasya vadanaṃ dṛṣṭvā kācinmohamupāgamat

10. 10

    काचिदङ्के शिरः कृत्वा रुरोद मुखमीक्षती

    स्नापयन्ती मुखं बाष्पैस्तुषारैरिव पङ्कजम्

    kācidaṅke śiraḥ kṛtvā ruroda mukhamīkṣatī

    snāpayantī mukhaṃ bāṣpaistuṣārairiva paṅkajam

11. 11

    एवमार्ताः पतिं दृष्ट्वा रावणं निहतं भुवि

    चुक्रुशुर्बहुधा शोकाद्भूयस्ताः पर्यदेवयन्

    evamārtāḥ patiṃ dṛṣṭvā rāvaṇaṃ nihataṃ bhuvi

    cukruśurbahudhā śokādbhūyastāḥ paryadevayan

12. 12

    येन वित्रासितः शक्रो येन वित्रासितो यमः

    येन वैश्रवणो राजा पुष्पकेण वियोजितः

    yena vitrāsitaḥ śakro yena vitrāsito yamaḥ

    yena vaiśravaṇo rājā puṣpakeṇa viyojitaḥ

13. 13

    गन्धर्वाणामृषीणां च सुराणां च महात्मनाम्

    भयं येन महद्दत्तं सोऽयं शेते रणे हतः

    gandharvāṇāmṛṣīṇāṃ ca surāṇāṃ ca mahātmanām

    bhayaṃ yena mahaddattaṃ so'yaṃ śete raṇe hataḥ

14. 14

    असुरेभ्यः सुरेभ्यो वा पन्नगेभ्योऽपि वा तथा

    न भयं यो विजानाति तस्येदं मानुषाद्भयम्

    asurebhyaḥ surebhyo vā pannagebhyo'pi vā tathā

    na bhayaṃ yo vijānāti tasyedaṃ mānuṣādbhayam

15. 15

    अवध्यो देवतानां यस्तथा दानवरक्षसाम्

    हतः सोऽयं रणे शेते मानुषेण पदातिना

    avadhyo devatānāṃ yastathā dānavarakṣasām

    hataḥ so'yaṃ raṇe śete mānuṣeṇa padātinā

16. 16

    यो न शक्यः सुरैर्हन्तुं न यक्षैर्नासुरैस्तथा

    सोऽयं कश्चिदिवासत्त्वो मृत्युं मर्त्येन लम्भितः

    yo na śakyaḥ surairhantuṃ na yakṣairnāsuraistathā

    so'yaṃ kaścidivāsattvo mṛtyuṃ martyena lambhitaḥ

17. 17

    एवं वदन्त्यो बहुधा रुरुदुस्तस्य ताः स्त्रियः

    भूय एव च दुःखार्ता विलेपुश्च पुनः पुनः

    evaṃ vadantyo bahudhā rurudustasya tāḥ striyaḥ

    bhūya eva ca duḥkhārtā vilepuśca punaḥ punaḥ

18. 18

    अशृण्वता तु सुहृदां सततं हितवादिनाम्

    एताः सममिदानीं ते वयमात्मा च पातिताः

    aśṛṇvatā tu suhṛdāṃ satataṃ hitavādinām

    etāḥ samamidānīṃ te vayamātmā ca pātitāḥ

19. 19

    ब्रुवाणोऽपि हितं वाक्यमिष्टो भ्राता विभीषणः

    धृष्टं परुषितो मोहात्त्वयात्मवधकाङ्क्षिणा

    bruvāṇo'pi hitaṃ vākyamiṣṭo bhrātā vibhīṣaṇaḥ

    dhṛṣṭaṃ paruṣito mohāttvayātmavadhakāṅkṣiṇā

20. 20

    यदि निर्यातिता ते स्यात्सीता रामाय मैथिली

    न नः स्याद्व्यसनं घोरमिदं मूलहरं महत्

    yadi niryātitā te syātsītā rāmāya maithilī

    na naḥ syādvyasanaṃ ghoramidaṃ mūlaharaṃ mahat

21. 21

    वृत्तकामो भवेद्भ्राता रामो मित्रकुलं भवेत्

    वयं चाविधवाः सर्वाः सकामा न च शत्रवः

    vṛttakāmo bhavedbhrātā rāmo mitrakulaṃ bhavet

    vayaṃ cāvidhavāḥ sarvāḥ sakāmā na ca śatravaḥ

22. 22

    त्वया पुनर्नृशंसेन सीतां संरुन्धता बलात्

    राक्षसा वयमात्मा च त्रयं तुल्यं निपातितम्

    tvayā punarnṛśaṃsena sītāṃ saṃrundhatā balāt

    rākṣasā vayamātmā ca trayaṃ tulyaṃ nipātitam

23. 23

    न कामकारः कामं वा तव राक्षसपुंगव

    दैवं चेष्टयते सर्वं हतं दैवेन हन्यते

    na kāmakāraḥ kāmaṃ vā tava rākṣasapuṃgava

    daivaṃ ceṣṭayate sarvaṃ hataṃ daivena hanyate

24. 24

    वानराणां विनाशोऽयं राक्षसानां च ते रणे

    तव चैव महाबाहो दैवयोगादुपागतः

    vānarāṇāṃ vināśo'yaṃ rākṣasānāṃ ca te raṇe

    tava caiva mahābāho daivayogādupāgataḥ

25. 25

    नैवार्थेन न कामेन विक्रमेण न चाज्ञया

    शक्या दैवगतिर्लोके निवर्तयितुमुद्यता

    naivārthena na kāmena vikrameṇa na cājñayā

    śakyā daivagatirloke nivartayitumudyatā

26. 26

    विलेपुरेवं दीनास्ता राक्षसाधिपयोषितः

    कुरर्य इव दुःखार्ता बाष्पपर्याकुलेक्षणाः

    vilepurevaṃ dīnāstā rākṣasādhipayoṣitaḥ

    kurarya iva duḥkhārtā bāṣpaparyākulekṣaṇāḥ