Sarga 28

36 shlokas

1. 1

   नरवानरराजौ तौ स च वायुसुतः कपिः

   जाम्बवानृक्षराजश्च राक्षसश्च विभीषणः

   naravānararājau tau sa ca vāyusutaḥ kapiḥ

   jāmbavānṛkṣarājaśca rākṣasaśca vibhīṣaṇaḥ

2. 2

   अङ्गदो वालिपुत्रश्च सौमित्रिः शरभः कपिः

   सुषेणः सहदायादो मैन्दो द्विविद एव च

   aṅgado vāliputraśca saumitriḥ śarabhaḥ kapiḥ

   suṣeṇaḥ sahadāyādo maindo dvivida eva ca

3. 3

   गजो गवाक्षः कुमुदो नलोऽथ पनसस्तथा

   अमित्रविषयं प्राप्ताः समवेताः समर्थयन्

   gajo gavākṣaḥ kumudo nalo'tha panasastathā

   amitraviṣayaṃ prāptāḥ samavetāḥ samarthayan

4. 4

   इयं सा लक्ष्यते लङ्का पुरी रावणपालिता

   सासुरोरगगन्धर्वैरमरैरपि दुर्जया

   iyaṃ sā lakṣyate laṅkā purī rāvaṇapālitā

   sāsuroragagandharvairamarairapi durjayā

5. 5

   कार्यसिद्धिं पुरस्कृत्य मन्त्रयध्वं विनिर्णये

   नित्यं संनिहितो ह्यत्र रावणो राक्षसाधिपः

   kāryasiddhiṃ puraskṛtya mantrayadhvaṃ vinirṇaye

   nityaṃ saṃnihito hyatra rāvaṇo rākṣasādhipaḥ

6. 6

   तथा तेषु ब्रुवाणेषु रावणावरजोऽब्रवीत्

   वाक्यमग्राम्यपदवत्पुष्कलार्थं विभीषणः

   tathā teṣu bruvāṇeṣu rāvaṇāvarajo'bravīt

   vākyamagrāmyapadavatpuṣkalārthaṃ vibhīṣaṇaḥ

7. 7

   अनलः शरभश्चैव संपातिः प्रघसस्तथा

   गत्वा लङ्कां ममामात्याः पुरीं पुनरिहागताः

   analaḥ śarabhaścaiva saṃpātiḥ praghasastathā

   gatvā laṅkāṃ mamāmātyāḥ purīṃ punarihāgatāḥ

8. 8

   भूत्वा शकुनयः सर्वे प्रविष्टाश्च रिपोर्बलम्

   विधानं विहितं यच्च तद्दृष्ट्वा समुपस्थिताः

   bhūtvā śakunayaḥ sarve praviṣṭāśca riporbalam

   vidhānaṃ vihitaṃ yacca taddṛṣṭvā samupasthitāḥ

9. 9

   संविधानं यथाहुस्ते रावणस्य दुरात्मनः

   राम तद्ब्रुवतः सर्वं यथातथ्येन मे शृणु

   saṃvidhānaṃ yathāhuste rāvaṇasya durātmanaḥ

   rāma tadbruvataḥ sarvaṃ yathātathyena me śṛṇu

10. 10

    पूर्वं प्रहस्तः सबलो द्वारमासाद्य तिष्ठति

    दक्षिणं च महावीर्यौ महापार्श्वमहोदरौ

    pūrvaṃ prahastaḥ sabalo dvāramāsādya tiṣṭhati

    dakṣiṇaṃ ca mahāvīryau mahāpārśvamahodarau

11. 11

    इन्द्रजित्पश्चिमद्वारं राक्षसैर्बहुभिर्वृतः

    पट्टसासिधनुष्मद्भिः शूलमुद्गरपाणिभिः

    indrajitpaścimadvāraṃ rākṣasairbahubhirvṛtaḥ

    paṭṭasāsidhanuṣmadbhiḥ śūlamudgarapāṇibhiḥ

12. 12

    नानाप्रहरणैः शूरैरावृतो रावणात्मजः

    राक्षसानां सहस्रैस्तु बहुभिः शस्त्रपाणिभिः

    nānāpraharaṇaiḥ śūrairāvṛto rāvaṇātmajaḥ

    rākṣasānāṃ sahasraistu bahubhiḥ śastrapāṇibhiḥ

13. 13

    युक्तः परमसंविग्नो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः

    उत्तरं नगरद्वारं रावणः स्वयमास्थितः

    yuktaḥ paramasaṃvigno rākṣasairbahubhirvṛtaḥ

    uttaraṃ nagaradvāraṃ rāvaṇaḥ svayamāsthitaḥ

14. 14

    विरूपाक्षस्तु महता शूलखड्गधनुष्मता

    बलेन राक्षसैः सार्धं मध्यमं गुल्ममास्थितः

    virūpākṣastu mahatā śūlakhaḍgadhanuṣmatā

    balena rākṣasaiḥ sārdhaṃ madhyamaṃ gulmamāsthitaḥ

15. 15

    एतानेवंविधान्गुल्मांल्लङ्कायां समुदीक्ष्य ते

    मामकाः सचिवाः सर्वे शीघ्रं पुनरिहागताः

    etānevaṃvidhāngulmāṃllaṅkāyāṃ samudīkṣya te

    māmakāḥ sacivāḥ sarve śīghraṃ punarihāgatāḥ

16. 16

    गजानां च सहस्रं च रथानामयुतं पुरे

    हयानामयुते द्वे च साग्रकोटी च रक्षसाम्

    gajānāṃ ca sahasraṃ ca rathānāmayutaṃ pure

    hayānāmayute dve ca sāgrakoṭī ca rakṣasām

17. 17

    विक्रान्ता बलवन्तश्च संयुगेष्वाततायिनः

    इष्टा राक्षसराजस्य नित्यमेते निशाचराः

    vikrāntā balavantaśca saṃyugeṣvātatāyinaḥ

    iṣṭā rākṣasarājasya nityamete niśācarāḥ

18. 18

    एकैकस्यात्र युद्धार्थे राक्षसस्य विशां पते

    परिवारः सहस्राणां सहस्रमुपतिष्ठते

    ekaikasyātra yuddhārthe rākṣasasya viśāṃ pate

    parivāraḥ sahasrāṇāṃ sahasramupatiṣṭhate

19. 19

    एतां प्रवृत्तिं लङ्कायां मन्त्रिप्रोक्तां विभीषणः

    रामं कमलपत्राक्षमिदमुत्तरमब्रवीत्

    etāṃ pravṛttiṃ laṅkāyāṃ mantriproktāṃ vibhīṣaṇaḥ

    rāmaṃ kamalapatrākṣamidamuttaramabravīt

20. 20

    कुबेरं तु यदा राम रावणः प्रत्ययुध्यत

    षष्टिः शतसहस्राणि तदा निर्यान्ति राक्षसाः

    kuberaṃ tu yadā rāma rāvaṇaḥ pratyayudhyata

    ṣaṣṭiḥ śatasahasrāṇi tadā niryānti rākṣasāḥ

21. 21

    पराक्रमेण वीर्येण तेजसा सत्त्वगौरवात्

    सदृशा येऽत्र दर्पेण रावणस्य दुरात्मनः

    parākrameṇa vīryeṇa tejasā sattvagauravāt

    sadṛśā ye'tra darpeṇa rāvaṇasya durātmanaḥ

22. 22

    अत्र मन्युर्न कर्तव्यो रोषये त्वां न भीषये

    समर्थो ह्यसि वीर्येण सुराणामपि निग्रहे

    atra manyurna kartavyo roṣaye tvāṃ na bhīṣaye

    samartho hyasi vīryeṇa surāṇāmapi nigrahe

23. 23

    तद्भवांश्चतुरङ्गेण बलेन महता वृतः

    व्यूह्येदं वानरानीकं निर्मथिष्यसि रावणम्

    tadbhavāṃścaturaṅgeṇa balena mahatā vṛtaḥ

    vyūhyedaṃ vānarānīkaṃ nirmathiṣyasi rāvaṇam

24. 24

    रावणावरजे वाक्यमेवं ब्रुवति राघवः

    शत्रूणां प्रतिघातार्थमिदं वचनमब्रवीत्

    rāvaṇāvaraje vākyamevaṃ bruvati rāghavaḥ

    śatrūṇāṃ pratighātārthamidaṃ vacanamabravīt

25. 25

    पूर्वद्वारे तु लङ्काया नीलो वानरपुंगवः

    प्रहस्तं प्रतियोद्धा स्याद्वानरैर्बहुभिर्वृतः

    pūrvadvāre tu laṅkāyā nīlo vānarapuṃgavaḥ

    prahastaṃ pratiyoddhā syādvānarairbahubhirvṛtaḥ

26. 26

    अङ्गदो वालिपुत्रस्तु बलेन महता वृतः

    दक्षिणे बाधतां द्वारे महापार्श्वमहोदरौ

    aṅgado vāliputrastu balena mahatā vṛtaḥ

    dakṣiṇe bādhatāṃ dvāre mahāpārśvamahodarau

27. 27

    हनूमान्पश्चिमद्वारं निपीड्य पवनात्मजः

    प्रविशत्वप्रमेयात्मा बहुभिः कपिभिर्वृतः

    hanūmānpaścimadvāraṃ nipīḍya pavanātmajaḥ

    praviśatvaprameyātmā bahubhiḥ kapibhirvṛtaḥ

28. 28

    दैत्यदानवसंघानामृषीणां च महात्मनाम्

    विप्रकारप्रियः क्षुद्रो वरदानबलान्वितः

    daityadānavasaṃghānāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām

    viprakārapriyaḥ kṣudro varadānabalānvitaḥ

29. 29

    परिक्रामति यः सर्वांल्लोकान्संतापयन्प्रजाः

    तस्याहं राक्षसेन्द्रस्य स्वयमेव वधे धृतः

    parikrāmati yaḥ sarvāṃllokānsaṃtāpayanprajāḥ

    tasyāhaṃ rākṣasendrasya svayameva vadhe dhṛtaḥ

30. 30

    उत्तरं नगरद्वारमहं सौमित्रिणा सह

    निपीड्याभिप्रवेक्ष्यामि सबलो यत्र रावणः

    uttaraṃ nagaradvāramahaṃ saumitriṇā saha

    nipīḍyābhipravekṣyāmi sabalo yatra rāvaṇaḥ