Sarga 90

33 shlokas

1. 1

   लक्ष्मणेन तु तद्वाक्यमुक्तं श्रुत्वा स राघवः

   रावणाय शरान्घोरान्विससर्ज चमूमुखे

   lakṣmaṇena tu tadvākyamuktaṃ śrutvā sa rāghavaḥ

   rāvaṇāya śarānghorānvisasarja camūmukhe

2. 2

   दशग्रीवो रथस्थस्तु रामं वज्रोपमैः शरैः

   आजघान महाघोरैर्धाराभिरिव तोयदः

   daśagrīvo rathasthastu rāmaṃ vajropamaiḥ śaraiḥ

   ājaghāna mahāghorairdhārābhiriva toyadaḥ

3. 3

   दीप्तपावकसंकाशैः शरैः काञ्चनभूषणैः

   निर्बिभेद रणे रामो दशग्रीवं समाहितः

   dīptapāvakasaṃkāśaiḥ śaraiḥ kāñcanabhūṣaṇaiḥ

   nirbibheda raṇe rāmo daśagrīvaṃ samāhitaḥ

4. 4

   भूमिस्थितस्य रामस्य रथस्थस्य च रक्षसः

   न समं युद्धमित्याहुर्देवगन्धर्वदानवाः

   bhūmisthitasya rāmasya rathasthasya ca rakṣasaḥ

   na samaṃ yuddhamityāhurdevagandharvadānavāḥ

5. 5

   ततः काञ्चनचित्राङ्गः किंकिणीशतभूषितः

   तरुणादित्यसंकाशो वैदूर्यमयकूबरः

   tataḥ kāñcanacitrāṅgaḥ kiṃkiṇīśatabhūṣitaḥ

   taruṇādityasaṃkāśo vaidūryamayakūbaraḥ

6. 6

   सदश्वैः काञ्चनापीडैर्युक्तः श्वेतप्रकीर्णकैः

   हरिभिः सूर्यसंकाशैर्हेमजालविभूषितैः

   sadaśvaiḥ kāñcanāpīḍairyuktaḥ śvetaprakīrṇakaiḥ

   haribhiḥ sūryasaṃkāśairhemajālavibhūṣitaiḥ

7. 7

   रुक्मवेणुध्वजः श्रीमान्देवराजरथो वरः

   अभ्यवर्तत काकुत्स्थमवतीर्य त्रिविष्टपात्

   rukmaveṇudhvajaḥ śrīmāndevarājaratho varaḥ

   abhyavartata kākutsthamavatīrya triviṣṭapāt

8. 8

   अब्रवीच्च तदा रामं सप्रतोदो रथे स्थितः

   प्राञ्जलिर्मातलिर्वाक्यं सहस्राक्षस्य सारथिः

   abravīcca tadā rāmaṃ sapratodo rathe sthitaḥ

   prāñjalirmātalirvākyaṃ sahasrākṣasya sārathiḥ

9. 9

   सहस्राक्षेण काकुत्स्थ रथोऽयं विजयाय ते

   दत्तस्तव महासत्त्व श्रीमाञ्शत्रुनिबर्हणः

   sahasrākṣeṇa kākutstha ratho'yaṃ vijayāya te

   dattastava mahāsattva śrīmāñśatrunibarhaṇaḥ

10. 10

    इदमैन्द्रं महच्चापं कवचं चाग्निसंनिभम्

    शराश्चादित्यसंकाशाः शक्तिश्च विमला शिताः

    idamaindraṃ mahaccāpaṃ kavacaṃ cāgnisaṃnibham

    śarāścādityasaṃkāśāḥ śaktiśca vimalā śitāḥ

11. 11

    आरुह्येमं रथं वीर राक्षसं जहि रावणम्

    मया सारथिना राम महेन्द्र इव दानवान्

    āruhyemaṃ rathaṃ vīra rākṣasaṃ jahi rāvaṇam

    mayā sārathinā rāma mahendra iva dānavān

12. 12

    इत्युक्तः स परिक्रम्य रथं तमभिवाद्य च

    आरुरोह तदा रामो लोकांल्लक्ष्म्या विराजयन्

    ityuktaḥ sa parikramya rathaṃ tamabhivādya ca

    āruroha tadā rāmo lokāṃllakṣmyā virājayan

13. 13

    तद्बभूवाद्भुतं युद्धं द्वैरथं लोमहर्षणम्

    रामस्य च महाबाहो रावणस्य च रक्षसः

    tadbabhūvādbhutaṃ yuddhaṃ dvairathaṃ lomaharṣaṇam

    rāmasya ca mahābāho rāvaṇasya ca rakṣasaḥ

14. 14

    स गान्धर्वेण गान्धर्वं दैवं दैवेन राघवः

    अस्त्रं राक्षसराजस्य जघान परमास्त्रवित्

    sa gāndharveṇa gāndharvaṃ daivaṃ daivena rāghavaḥ

    astraṃ rākṣasarājasya jaghāna paramāstravit

15. 15

    अस्त्रं तु परमं घोरं राक्षसं राक्षसाधिपः

    ससर्ज परमक्रुद्धः पुनरेव निशाचरः

    astraṃ tu paramaṃ ghoraṃ rākṣasaṃ rākṣasādhipaḥ

    sasarja paramakruddhaḥ punareva niśācaraḥ

16. 16

    ते रावणधनुर्मुक्ताः शराः काञ्चनभूषणाः

    अभ्यवर्तन्त काकुत्स्थं सर्पा भूत्वा महाविषाः

    te rāvaṇadhanurmuktāḥ śarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥ

    abhyavartanta kākutsthaṃ sarpā bhūtvā mahāviṣāḥ

17. 17

    ते दीप्तवदना दीप्तं वमन्तो ज्वलनं मुखैः

    राममेवाभ्यवर्तन्त व्यादितास्या भयानकाः

    te dīptavadanā dīptaṃ vamanto jvalanaṃ mukhaiḥ

    rāmamevābhyavartanta vyāditāsyā bhayānakāḥ

18. 18

    तैर्वासुकिसमस्पर्शैर्दीप्तभोगैर्महाविषैः

    दिशश्च संतताः सर्वाः प्रदिशश्च समावृताः

    tairvāsukisamasparśairdīptabhogairmahāviṣaiḥ

    diśaśca saṃtatāḥ sarvāḥ pradiśaśca samāvṛtāḥ

19. 19

    तान्दृष्ट्वा पन्नगान्रामः समापतत आहवे

    अस्त्रं गारुत्मतं घोरं प्रादुश्चक्रे भयावहम्

    tāndṛṣṭvā pannagānrāmaḥ samāpatata āhave

    astraṃ gārutmataṃ ghoraṃ prāduścakre bhayāvaham

20. 20

    ते राघवधनुर्मुक्ता रुक्मपुङ्खाः शिखिप्रभाः

    सुपर्णाः काञ्चना भूत्वा विचेरुः सर्पशत्रवः

    te rāghavadhanurmuktā rukmapuṅkhāḥ śikhiprabhāḥ

    suparṇāḥ kāñcanā bhūtvā viceruḥ sarpaśatravaḥ

21. 21

    ते तान्सर्वाञ्शराञ्जघ्नुः सर्परूपान्महाजवान्

    सुपर्णरूपा रामस्य विशिखाः कामरूपिणः

    te tānsarvāñśarāñjaghnuḥ sarparūpānmahājavān

    suparṇarūpā rāmasya viśikhāḥ kāmarūpiṇaḥ

22. 22

    अस्त्रे प्रतिहते क्रुद्धो रावणो राक्षसाधिपः

    अभ्यवर्षत्तदा रामं घोराभिः शरवृष्टिभिः

    astre pratihate kruddho rāvaṇo rākṣasādhipaḥ

    abhyavarṣattadā rāmaṃ ghorābhiḥ śaravṛṣṭibhiḥ

23. 23

    ततः शरसहस्रेण राममक्लिष्टकारिणम्

    अर्दयित्वा शरौघेण मातलिं प्रत्यविध्यत

    tataḥ śarasahasreṇa rāmamakliṣṭakāriṇam

    ardayitvā śaraugheṇa mātaliṃ pratyavidhyata

24. 24

    पातयित्वा रथोपस्थे रथात्केतुं च काञ्चनम्

    ऐन्द्रानभिजघानाश्वाञ्शरजालेन रावणः

    pātayitvā rathopasthe rathātketuṃ ca kāñcanam

    aindrānabhijaghānāśvāñśarajālena rāvaṇaḥ

25. 25

    विषेदुर्देवगन्धर्वा दानवाश्चारणैः सह

    राममार्तं तदा दृष्ट्वा सिद्धाश्च परमर्षयः

    viṣedurdevagandharvā dānavāścāraṇaiḥ saha

    rāmamārtaṃ tadā dṛṣṭvā siddhāśca paramarṣayaḥ

26. 26

    व्यथिता वानरेन्द्राश्च बभूवुः सविभीषणाः

    रामचन्द्रमसं दृष्ट्वा ग्रस्तं रावणराहुणा

    vyathitā vānarendrāśca babhūvuḥ savibhīṣaṇāḥ

    rāmacandramasaṃ dṛṣṭvā grastaṃ rāvaṇarāhuṇā

27. 27

    प्राजापत्यं च नक्षत्रं रोहिणीं शशिनः प्रियाम्

    समाक्रम्य बुधस्तस्थौ प्रजानामशुभावहः

    prājāpatyaṃ ca nakṣatraṃ rohiṇīṃ śaśinaḥ priyām

    samākramya budhastasthau prajānāmaśubhāvahaḥ

28. 28

    सधूमपरिवृत्तोर्मिः प्रज्वलन्निव सागरः

    उत्पपात तदा क्रुद्धः स्पृशन्निव दिवाकरम्

    sadhūmaparivṛttormiḥ prajvalanniva sāgaraḥ

    utpapāta tadā kruddhaḥ spṛśanniva divākaram

29. 29

    शस्त्रवर्णः सुपरुषो मन्दरश्मिर्दिवाकरः

    अदृश्यत कबन्धाङ्गः संसक्तो धूमकेतुना

    śastravarṇaḥ suparuṣo mandaraśmirdivākaraḥ

    adṛśyata kabandhāṅgaḥ saṃsakto dhūmaketunā

30. 30

    कोसलानां च नक्षत्रं व्यक्तमिन्द्राग्निदैवतम्

    आक्रम्याङ्गारकस्तस्थौ विशाखामपि चाम्बरे

    kosalānāṃ ca nakṣatraṃ vyaktamindrāgnidaivatam

    ākramyāṅgārakastasthau viśākhāmapi cāmbare