Sarga 75

33 shlokas

1. 1

   विभीषणवचः श्रुत्वा रावणिः क्रोधमूर्छितः

   अब्रवीत्परुषं वाक्यं वेगेनाभ्युत्पपात ह

   vibhīṣaṇavacaḥ śrutvā rāvaṇiḥ krodhamūrchitaḥ

   abravītparuṣaṃ vākyaṃ vegenābhyutpapāta ha

2. 2

   उद्यतायुधनिस्त्रिंशो रथे तु समलंकृते

   कालाश्वयुक्ते महति स्थितः कालान्तकोपमः

   udyatāyudhanistriṃśo rathe tu samalaṃkṛte

   kālāśvayukte mahati sthitaḥ kālāntakopamaḥ

3. 3

   महाप्रमाणमुद्यम्य विपुलं वेगवद्दृढम्

   धनुर्भीमं परामृश्य शरांश्चामित्रनाशनान्

   mahāpramāṇamudyamya vipulaṃ vegavaddṛḍham

   dhanurbhīmaṃ parāmṛśya śarāṃścāmitranāśanān

4. 4

   उवाचैनं समारब्धः सौमित्रिं सविभीषणम्

   तांश्च वानरशार्दूलान्पश्यध्वं मे पराक्रमम्

   uvācainaṃ samārabdhaḥ saumitriṃ savibhīṣaṇam

   tāṃśca vānaraśārdūlānpaśyadhvaṃ me parākramam

5. 5

   अद्य मत्कार्मुकोत्सृष्टं शरवर्षं दुरासदम्

   मुक्तं वर्षमिवाकाशे वारयिष्यथ संयुगे

   adya matkārmukotsṛṣṭaṃ śaravarṣaṃ durāsadam

   muktaṃ varṣamivākāśe vārayiṣyatha saṃyuge

6. 6

   अद्य वो मामका बाणा महाकार्मुकनिःसृताः

   विधमिष्यन्ति गात्राणि तूलराशिमिवानलः

   adya vo māmakā bāṇā mahākārmukaniḥsṛtāḥ

   vidhamiṣyanti gātrāṇi tūlarāśimivānalaḥ

7. 7

   तीक्ष्णसायकनिर्भिन्नाञ्शूलशक्त्यृष्टितोमरैः

   अद्य वो गमयिष्यामि सर्वानेव यमक्षयम्

   tīkṣṇasāyakanirbhinnāñśūlaśaktyṛṣṭitomaraiḥ

   adya vo gamayiṣyāmi sarvāneva yamakṣayam

8. 8

   क्षिपतः शरवर्षाणि क्षिप्रहस्तस्य मे युधि

   जीमूतस्येव नदतः कः स्थास्यति ममाग्रतः

   kṣipataḥ śaravarṣāṇi kṣiprahastasya me yudhi

   jīmūtasyeva nadataḥ kaḥ sthāsyati mamāgrataḥ

9. 9

   तच्छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रस्य गर्जितं लक्ष्मणस्तदा

   अभीतवदनः क्रुद्धो रावणिं वाक्यमब्रवीत्

   tacchrutvā rākṣasendrasya garjitaṃ lakṣmaṇastadā

   abhītavadanaḥ kruddho rāvaṇiṃ vākyamabravīt

10. 10

    उक्तश्च दुर्गमः पारः कार्याणां राक्षस त्वया

    कार्याणां कर्मणा पारं यो गच्छति स बुद्धिमान्

    uktaśca durgamaḥ pāraḥ kāryāṇāṃ rākṣasa tvayā

    kāryāṇāṃ karmaṇā pāraṃ yo gacchati sa buddhimān

11. 11

    स त्वमर्थस्य हीनार्थो दुरवापस्य केनचित्

    वचो व्याहृत्य जानीषे कृतार्थोऽस्मीति दुर्मते

    sa tvamarthasya hīnārtho duravāpasya kenacit

    vaco vyāhṛtya jānīṣe kṛtārtho'smīti durmate

12. 12

    अन्तर्धानगतेनाजौ यस्त्वयाचरितस्तदा

    तस्कराचरितो मार्गो नैष वीरनिषेवितः

    antardhānagatenājau yastvayācaritastadā

    taskarācarito mārgo naiṣa vīraniṣevitaḥ

13. 13

    यथा बाणपथं प्राप्य स्थितोऽहं तव राक्षस

    दर्शयस्वाद्य तत्तेजो वाचा त्वं किं विकत्थसे

    yathā bāṇapathaṃ prāpya sthito'haṃ tava rākṣasa

    darśayasvādya tattejo vācā tvaṃ kiṃ vikatthase

14. 14

    एवमुक्तो धनुर्भीमं परामृश्य महाबलः

    ससर्ज निशितान्बाणानिन्द्रजित्समितिंजयः

    evamukto dhanurbhīmaṃ parāmṛśya mahābalaḥ

    sasarja niśitānbāṇānindrajitsamitiṃjayaḥ

15. 15

    ते निसृष्टा महावेगाः शराः सर्पविषोपमाः

    सम्प्राप्य लक्ष्मणं पेतुः श्वसन्त इव पन्नगाः

    te nisṛṣṭā mahāvegāḥ śarāḥ sarpaviṣopamāḥ

    samprāpya lakṣmaṇaṃ petuḥ śvasanta iva pannagāḥ

16. 16

    शरैरतिमहावेगैर्वेगवान्रावणात्मजः

    सौमित्रिमिन्द्रजिद्युद्धे विव्याध शुभलक्षणम्

    śarairatimahāvegairvegavānrāvaṇātmajaḥ

    saumitrimindrajidyuddhe vivyādha śubhalakṣaṇam

17. 17

    स शरैरतिविद्धाङ्गो रुधिरेण समुक्षितः

    शुशुभे लक्ष्मणः श्रीमान्विधूम इव पावकः

    sa śarairatividdhāṅgo rudhireṇa samukṣitaḥ

    śuśubhe lakṣmaṇaḥ śrīmānvidhūma iva pāvakaḥ

18. 18

    इन्द्रजित्त्वात्मनः कर्म प्रसमीक्ष्याधिगम्य च

    विनद्य सुमहानादमिदं वचनमब्रवीत्

    indrajittvātmanaḥ karma prasamīkṣyādhigamya ca

    vinadya sumahānādamidaṃ vacanamabravīt

19. 19

    पत्रिणः शितधारास्ते शरा मत्कार्मुकच्युताः

    आदास्यन्तेऽद्य सौमित्रे जीवितं जीवितान्तगाः

    patriṇaḥ śitadhārāste śarā matkārmukacyutāḥ

    ādāsyante'dya saumitre jīvitaṃ jīvitāntagāḥ

20. 20

    अद्य गोमायुसंघाश्च श्येनसंघाश्च लक्ष्मण

    गृध्राश्च निपतन्तु त्वां गतासुं निहतं मया

    adya gomāyusaṃghāśca śyenasaṃghāśca lakṣmaṇa

    gṛdhrāśca nipatantu tvāṃ gatāsuṃ nihataṃ mayā

21. 21

    क्षत्रबन्धुः सदानार्यो रामः परमदुर्मतिः

    भक्तं भ्रातरमद्यैव त्वां द्रक्ष्यति मया हतम्

    kṣatrabandhuḥ sadānāryo rāmaḥ paramadurmatiḥ

    bhaktaṃ bhrātaramadyaiva tvāṃ drakṣyati mayā hatam

22. 22

    विशस्तकवचं भूमौ व्यपविद्धशरासनम्

    हृतोत्तमाङ्गं सौमित्रे त्वामद्य निहतं मया

    viśastakavacaṃ bhūmau vyapaviddhaśarāsanam

    hṛtottamāṅgaṃ saumitre tvāmadya nihataṃ mayā

23. 23

    इति ब्रुवाणं संरब्धं परुषं रावणात्मजम्

    हेतुमद्वाक्यमत्यर्थं लक्ष्मणः प्रत्युवाच ह

    iti bruvāṇaṃ saṃrabdhaṃ paruṣaṃ rāvaṇātmajam

    hetumadvākyamatyarthaṃ lakṣmaṇaḥ pratyuvāca ha

24. 24

    अकृत्वा कत्थसे कर्म किमर्थमिह राक्षस

    कुरु तत्कर्म येनाहं श्रद्दध्यां तव कत्थनम्

    akṛtvā katthase karma kimarthamiha rākṣasa

    kuru tatkarma yenāhaṃ śraddadhyāṃ tava katthanam

25. 25

    अनुक्त्वा परुषं वाक्यं किंचिदप्यनवक्षिपन्

    अविकत्थन्वधिष्यामि त्वां पश्य पुरुषादन

    anuktvā paruṣaṃ vākyaṃ kiṃcidapyanavakṣipan

    avikatthanvadhiṣyāmi tvāṃ paśya puruṣādana

26. 26

    इत्युक्त्वा पञ्च नाराचाना कर्णापूरिताञ्शरान्

    निचखान महावेगांल्लक्ष्मणो राक्षसोरसि

    ityuktvā pañca nārācānā karṇāpūritāñśarān

    nicakhāna mahāvegāṃllakṣmaṇo rākṣasorasi

27. 27

    स शरैराहतस्तेन सरोषो रावणात्मजः

    सुप्रयुक्तैस्त्रिभिर्बाणैः प्रतिविव्याध लक्ष्मणम्

    sa śarairāhatastena saroṣo rāvaṇātmajaḥ

    suprayuktaistribhirbāṇaiḥ prativivyādha lakṣmaṇam

28. 28

    स बभूव महाभीमो नरराक्षससिंहयोः

    विमर्दस्तुमुलो युद्धे परस्परवधैषिणोः

    sa babhūva mahābhīmo nararākṣasasiṃhayoḥ

    vimardastumulo yuddhe parasparavadhaiṣiṇoḥ

29. 29

    उभौ हि बलसम्पन्नावुभौ विक्रमशालिनौ

    उभावपि सुविक्रान्तौ सर्वशस्त्रास्त्रकोविदौ

    ubhau hi balasampannāvubhau vikramaśālinau

    ubhāvapi suvikrāntau sarvaśastrāstrakovidau

30. 30

    उभौ परमदुर्जेयावतुल्यबलतेजसौ

    युयुधाते महावीरौ ग्रहाविव नभो गतौ

    ubhau paramadurjeyāvatulyabalatejasau

    yuyudhāte mahāvīrau grahāviva nabho gatau