Sarga 87

47 shlokas

1. 1

   महोदरमहापार्श्वौ हतौ दृष्ट्वा तु राक्षसौ

   तस्मिंश्च निहते वीरे विरूपाक्षे महाबले

   mahodaramahāpārśvau hatau dṛṣṭvā tu rākṣasau

   tasmiṃśca nihate vīre virūpākṣe mahābale

2. 2

   आविवेश महान्क्रोधो रावणं तु महामृधे

   सूतं संचोदयामास वाक्यं चेदमुवाच ह

   āviveśa mahānkrodho rāvaṇaṃ tu mahāmṛdhe

   sūtaṃ saṃcodayāmāsa vākyaṃ cedamuvāca ha

3. 3

   निहतानाममात्यानां रुद्धस्य नगरस्य च

   दुःखमेषोऽपनेष्यामि हत्वा तौ रामलक्ष्मणौ

   nihatānāmamātyānāṃ ruddhasya nagarasya ca

   duḥkhameṣo'paneṣyāmi hatvā tau rāmalakṣmaṇau

4. 4

   रामवृक्षं रणे हन्मि सीतापुष्पफलप्रदम्

   प्रशाखा यस्य सुग्रीवो जाम्बवान्कुमुदो नलः

   rāmavṛkṣaṃ raṇe hanmi sītāpuṣpaphalapradam

   praśākhā yasya sugrīvo jāmbavānkumudo nalaḥ

5. 5

   स दिशो दश घोषेण रथस्यातिरथो महान्

   नादयन्प्रययौ तूर्णं राघवं चाभ्यवर्तत

   sa diśo daśa ghoṣeṇa rathasyātiratho mahān

   nādayanprayayau tūrṇaṃ rāghavaṃ cābhyavartata

6. 6

   पूरिता तेन शब्देन सनदीगिरिकानना

   संचचाल मही सर्वा सवराहमृगद्विपा

   pūritā tena śabdena sanadīgirikānanā

   saṃcacāla mahī sarvā savarāhamṛgadvipā

7. 7

   तामसं सुमहाघोरं चकारास्त्रं सुदारुणम्

   निर्ददाह कपीन्सर्वांस्ते प्रपेतुः समन्ततः

   tāmasaṃ sumahāghoraṃ cakārāstraṃ sudāruṇam

   nirdadāha kapīnsarvāṃste prapetuḥ samantataḥ

8. 8

   तान्यनीकान्यनेकानि रावणस्य शरोत्तमैः

   दृष्ट्वा भग्नानि शतशो राघवः पर्यवस्थितः

   tānyanīkānyanekāni rāvaṇasya śarottamaiḥ

   dṛṣṭvā bhagnāni śataśo rāghavaḥ paryavasthitaḥ

9. 9

   स ददर्श ततो रामं तिष्ठन्तमपराजितम्

   लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा विष्णुना वासवं यथा

   sa dadarśa tato rāmaṃ tiṣṭhantamaparājitam

   lakṣmaṇena saha bhrātrā viṣṇunā vāsavaṃ yathā

10. 10

    आलिखन्तमिवाकाशमवष्टभ्य महद्धनुः

    पद्मपत्रविशालाक्षं दीर्घबाहुमरिंदमम्

    ālikhantamivākāśamavaṣṭabhya mahaddhanuḥ

    padmapatraviśālākṣaṃ dīrghabāhumariṃdamam

11. 11

    वानरांश्च रणे भग्नानापतन्तं च रावणम्

    समीक्ष्य राघवो हृष्टो मध्ये जग्राह कार्मुकम्

    vānarāṃśca raṇe bhagnānāpatantaṃ ca rāvaṇam

    samīkṣya rāghavo hṛṣṭo madhye jagrāha kārmukam

12. 12

    विस्फारयितुमारेभे ततः स धनुरुत्तमम्

    महावेगं महानादं निर्भिन्दन्निव मेदिनीम्

    visphārayitumārebhe tataḥ sa dhanuruttamam

    mahāvegaṃ mahānādaṃ nirbhindanniva medinīm

13. 13

    तयोः शरपथं प्राप्य रावणो राजपुत्रयोः

    स बभूव यथा राहुः समीपे शशिसूर्ययोः

    tayoḥ śarapathaṃ prāpya rāvaṇo rājaputrayoḥ

    sa babhūva yathā rāhuḥ samīpe śaśisūryayoḥ

14. 14

    रावणस्य च बाणौघै रामविस्फारितेन च

    शब्देन राक्षसास्तेन पेतुश्च शतशस्तदा

    rāvaṇasya ca bāṇaughai rāmavisphāritena ca

    śabdena rākṣasāstena petuśca śataśastadā

15. 15

    तमिच्छन्प्रथमं योद्धुं लक्ष्मणो निशितैः शरैः

    मुमोच धनुरायम्य शरानग्निशिखोपमान्

    tamicchanprathamaṃ yoddhuṃ lakṣmaṇo niśitaiḥ śaraiḥ

    mumoca dhanurāyamya śarānagniśikhopamān

16. 16

    तान्मुक्तमात्रानाकाशे लक्ष्मणेन धनुष्मता

    बाणान्बाणैर्महातेजा रावणः प्रत्यवारयत्

    tānmuktamātrānākāśe lakṣmaṇena dhanuṣmatā

    bāṇānbāṇairmahātejā rāvaṇaḥ pratyavārayat

17. 17

    एकमेकेन बाणेन त्रिभिस्त्रीन्दशभिर्दश

    लक्ष्मणस्य प्रचिच्छेद दर्शयन्पाणिलाघवम्

    ekamekena bāṇena tribhistrīndaśabhirdaśa

    lakṣmaṇasya praciccheda darśayanpāṇilāghavam

18. 18

    अभ्यतिक्रम्य सौमित्रिं रावणः समितिंजयः

    आससाद ततो रामं स्थितं शैलमिवाचलम्

    abhyatikramya saumitriṃ rāvaṇaḥ samitiṃjayaḥ

    āsasāda tato rāmaṃ sthitaṃ śailamivācalam

19. 19

    स संख्ये राममासाद्य क्रोधसंरक्तलोचनः

    व्यसृजच्छरवर्षानि रावणो राघवोपरि

    sa saṃkhye rāmamāsādya krodhasaṃraktalocanaḥ

    vyasṛjaccharavarṣāni rāvaṇo rāghavopari

20. 20

    शरधारास्ततो रामो रावणस्य धनुश्च्युताः

    दृष्ट्वैवापतिताः शीघ्रं भल्लाञ्जग्राह सत्वरम्

    śaradhārāstato rāmo rāvaṇasya dhanuścyutāḥ

    dṛṣṭvaivāpatitāḥ śīghraṃ bhallāñjagrāha satvaram

21. 21

    ताञ्शरौघांस्ततो भल्लैस्तीक्ष्णैश्चिच्छेद राघवः

    दीप्यमानान्महावेगान्क्रुद्धानाशीविषानिव

    tāñśaraughāṃstato bhallaistīkṣṇaiściccheda rāghavaḥ

    dīpyamānānmahāvegānkruddhānāśīviṣāniva

22. 22

    राघवो रावणं तूर्णं रावणो राघवं तथा

    अन्योन्यं विविधैस्तीक्ष्णैः शरैरभिववर्षतुः

    rāghavo rāvaṇaṃ tūrṇaṃ rāvaṇo rāghavaṃ tathā

    anyonyaṃ vividhaistīkṣṇaiḥ śarairabhivavarṣatuḥ

23. 23

    चेरतुश्च चिरं चित्रं मण्डलं सव्यदक्षिणम्

    बाणवेगान्समुदीक्ष्य समरेष्वपराजितौ

    ceratuśca ciraṃ citraṃ maṇḍalaṃ savyadakṣiṇam

    bāṇavegānsamudīkṣya samareṣvaparājitau

24. 24

    तयोर्भूतानि वित्रेषुर्युगपत्सम्प्रयुध्यतोः

    रौद्रयोः सायकमुचोर्यमान्तकनिकाशयोः

    tayorbhūtāni vitreṣuryugapatsamprayudhyatoḥ

    raudrayoḥ sāyakamucoryamāntakanikāśayoḥ

25. 25

    संततं विविधैर्बाणैर्बभूव गगनं तदा

    घनैरिवातपापाये विद्युन्मालासमाकुलैः

    saṃtataṃ vividhairbāṇairbabhūva gaganaṃ tadā

    ghanairivātapāpāye vidyunmālāsamākulaiḥ

26. 26

    गवाक्षितमिवाकाशं बभूव शरवृष्टिभिः

    महावेगैः सुतीक्ष्णाग्रैर्गृध्रपत्रैः सुवाजितैः

    gavākṣitamivākāśaṃ babhūva śaravṛṣṭibhiḥ

    mahāvegaiḥ sutīkṣṇāgrairgṛdhrapatraiḥ suvājitaiḥ

27. 27

    शरान्धकारं तौ भीमं चक्रतुः परमं तदा

    गतेऽस्तं तपने चापि महामेघाविवोत्थितौ

    śarāndhakāraṃ tau bhīmaṃ cakratuḥ paramaṃ tadā

    gate'staṃ tapane cāpi mahāmeghāvivotthitau

28. 28

    बभूव तुमुलं युद्धमन्योन्यवधकाङ्क्षिणोः

    अनासाद्यमचिन्त्यं च वृत्रवासवयोरिव

    babhūva tumulaṃ yuddhamanyonyavadhakāṅkṣiṇoḥ

    anāsādyamacintyaṃ ca vṛtravāsavayoriva

29. 29

    उभौ हि परमेष्वासावुभौ शस्त्रविशारदौ

    उभौ चास्त्रविदां मुख्यावुभौ युद्धे विचेरतुः

    ubhau hi parameṣvāsāvubhau śastraviśāradau

    ubhau cāstravidāṃ mukhyāvubhau yuddhe viceratuḥ

30. 30

    उभौ हि येन व्रजतस्तेन तेन शरोर्मयः

    ऊर्मयो वायुना विद्धा जग्मुः सागरयोरिव

    ubhau hi yena vrajatastena tena śarormayaḥ

    ūrmayo vāyunā viddhā jagmuḥ sāgarayoriva