Sarga 96

31 shlokas

1. 1

   तौ तथा युध्यमानौ तु समरे रामरावणौ

   ददृशुः सर्वभूतानि विस्मितेनान्तरात्मना

   tau tathā yudhyamānau tu samare rāmarāvaṇau

   dadṛśuḥ sarvabhūtāni vismitenāntarātmanā

2. 2

   अर्दयन्तौ तु समरे तयोस्तौ स्यन्दनोत्तमौ

   परस्परवधे युक्तौ घोररूपौ बभूवतुः

   ardayantau tu samare tayostau syandanottamau

   parasparavadhe yuktau ghorarūpau babhūvatuḥ

3. 3

   मण्डलानि च वीथीश्च गतप्रत्यागतानि च

   दर्शयन्तौ बहुविधां सूतौ सारथ्यजां गतिम्

   maṇḍalāni ca vīthīśca gatapratyāgatāni ca

   darśayantau bahuvidhāṃ sūtau sārathyajāṃ gatim

4. 4

   अर्दयन्रावणं रामो राघवं चापि रावणः

   गतिवेगं समापन्नौ प्रवर्तननिवर्तने

   ardayanrāvaṇaṃ rāmo rāghavaṃ cāpi rāvaṇaḥ

   gativegaṃ samāpannau pravartananivartane

5. 5

   क्षिपतोः शरजालानि तयोस्तौ स्यन्दनोत्तमौ

   चेरतुः संयुगमहीं सासारौ जलदाविव

   kṣipatoḥ śarajālāni tayostau syandanottamau

   ceratuḥ saṃyugamahīṃ sāsārau jaladāviva

6. 6

   दर्शयित्वा तदा तौ तु गतिं बहुविधां रणे

   परस्परस्याभिमुखौ पुनरेव च तस्थतुः

   darśayitvā tadā tau tu gatiṃ bahuvidhāṃ raṇe

   parasparasyābhimukhau punareva ca tasthatuḥ

7. 7

   धुरं धुरेण रथयोर्वक्त्रं वक्त्रेण वाजिनाम्

   पताकाश्च पताकाभिः समेयुः स्थितयोस्तदा

   dhuraṃ dhureṇa rathayorvaktraṃ vaktreṇa vājinām

   patākāśca patākābhiḥ sameyuḥ sthitayostadā

8. 8

   रावणस्य ततो रामो धनुर्मुक्तैः शितैः शरैः

   चतुर्भिश्चतुरो दीप्तान्हयान्प्रत्यपसर्पयत्

   rāvaṇasya tato rāmo dhanurmuktaiḥ śitaiḥ śaraiḥ

   caturbhiścaturo dīptānhayānpratyapasarpayat

9. 9

   स क्रोधवशमापन्नो हयानामपसर्पणे

   मुमोच निशितान्बाणान्राघवाय निशाचरः

   sa krodhavaśamāpanno hayānāmapasarpaṇe

   mumoca niśitānbāṇānrāghavāya niśācaraḥ

10. 10

    सोऽतिविद्धो बलवता दशग्रीवेण राघवः

    जगाम न विकारं च न चापि व्यथितोऽभवत्

    so'tividdho balavatā daśagrīveṇa rāghavaḥ

    jagāma na vikāraṃ ca na cāpi vyathito'bhavat

11. 11

    चिक्षेप च पुनर्बाणान्वज्रपातसमस्वनान्

    सारथिं वज्रहस्तस्य समुद्दिश्य निशाचरः

    cikṣepa ca punarbāṇānvajrapātasamasvanān

    sārathiṃ vajrahastasya samuddiśya niśācaraḥ

12. 12

    मातलेस्तु महावेगाः शरीरे पतिताः शराः

    न सूक्ष्ममपि संमोहं व्यथां वा प्रददुर्युधि

    mātalestu mahāvegāḥ śarīre patitāḥ śarāḥ

    na sūkṣmamapi saṃmohaṃ vyathāṃ vā pradaduryudhi

13. 13

    तया धर्षणया क्रुद्धो मातलेर्न तथात्मनः

    चकार शरजालेन राघवो विमुखं रिपुम्

    tayā dharṣaṇayā kruddho mātalerna tathātmanaḥ

    cakāra śarajālena rāghavo vimukhaṃ ripum

14. 14

    विंशतिं त्रिंशतं षष्टिं शतशोऽथ सहस्रशः

    मुमोच राघवो वीरः सायकान्स्यन्दने रिपोः

    viṃśatiṃ triṃśataṃ ṣaṣṭiṃ śataśo'tha sahasraśaḥ

    mumoca rāghavo vīraḥ sāyakānsyandane ripoḥ

15. 15

    गदानां मुसलानां च परिघाणां च निस्वनैः

    शराणां पुङ्खवातैश्च क्षुभिताः सप्तसागराः

    gadānāṃ musalānāṃ ca parighāṇāṃ ca nisvanaiḥ

    śarāṇāṃ puṅkhavātaiśca kṣubhitāḥ saptasāgarāḥ

16. 16

    क्षुब्धानां सागराणां च पातालतलवासिनः

    व्यथिताः पन्नगाः सर्वे दानवाश्च सहस्रशः

    kṣubdhānāṃ sāgarāṇāṃ ca pātālatalavāsinaḥ

    vyathitāḥ pannagāḥ sarve dānavāśca sahasraśaḥ

17. 17

    चकम्पे मेदिनी कृत्स्ना सशैलवनकानना

    भास्करो निष्प्रभश्चाभून्न ववौ चापि मारुतः

    cakampe medinī kṛtsnā saśailavanakānanā

    bhāskaro niṣprabhaścābhūnna vavau cāpi mārutaḥ

18. 18

    ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः

    चिन्तामापेदिरे सर्वे सकिंनरमहोरगाः

    tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ

    cintāmāpedire sarve sakiṃnaramahoragāḥ

19. 19

    स्वस्ति गोब्राह्मणेभ्योऽस्तु लोकास्तिष्ठन्तु शाश्वताः

    जयतां राघवः संख्ये रावणं राक्षसेश्वरम्

    svasti gobrāhmaṇebhyo'stu lokāstiṣṭhantu śāśvatāḥ

    jayatāṃ rāghavaḥ saṃkhye rāvaṇaṃ rākṣaseśvaram

20. 20

    ततः क्रुद्धो महाबाहू रघूणां कीर्तिवर्धनः

    संधाय धनुषा रामः क्षुरमाशीविषोपमम्

    रावणस्य शिरोऽच्छिन्दच्छ्रीमज्ज्वलितकुण्डलम्

    tataḥ kruddho mahābāhū raghūṇāṃ kīrtivardhanaḥ

    saṃdhāya dhanuṣā rāmaḥ kṣuramāśīviṣopamam

    rāvaṇasya śiro'cchindacchrīmajjvalitakuṇḍalam

21. 21

    तच्छिरः पतितं भूमौ दृष्टं लोकैस्त्रिभिस्तदा

    तस्यैव सदृशं चान्यद्रावणस्योत्थितं शिरः

    tacchiraḥ patitaṃ bhūmau dṛṣṭaṃ lokaistribhistadā

    tasyaiva sadṛśaṃ cānyadrāvaṇasyotthitaṃ śiraḥ

22. 22

    तत्क्षिप्रं क्षिप्रहस्तेन रामेण क्षिप्रकारिणा

    द्वितीयं रावणशिरश्छिन्नं संयति सायकैः

    tatkṣipraṃ kṣiprahastena rāmeṇa kṣiprakāriṇā

    dvitīyaṃ rāvaṇaśiraśchinnaṃ saṃyati sāyakaiḥ

23. 23

    छिन्नमात्रं च तच्छीर्षं पुनरन्यत्स्म दृश्यते

    तदप्यशनिसंकाशैश्छिन्नं रामेण सायकैः

    chinnamātraṃ ca tacchīrṣaṃ punaranyatsma dṛśyate

    tadapyaśanisaṃkāśaiśchinnaṃ rāmeṇa sāyakaiḥ

24. 24

    एवमेव शतं छिन्नं शिरसां तुल्यवर्चसाम्

    न चैव रावणस्यान्तो दृश्यते जीवितक्षये

    evameva śataṃ chinnaṃ śirasāṃ tulyavarcasām

    na caiva rāvaṇasyānto dṛśyate jīvitakṣaye

25. 25

    ततः सर्वास्त्रविद्वीरः कौसल्यानन्दिवर्धनः

    मार्गणैर्बहुभिर्युक्तश्चिन्तयामास राघवः

    tataḥ sarvāstravidvīraḥ kausalyānandivardhanaḥ

    mārgaṇairbahubhiryuktaścintayāmāsa rāghavaḥ

26. 26

    मारीचो निहतो यैस्तु खरो यैस्तु सुदूषणः

    क्रौञ्चारण्ये विराधस्तु कबन्धो दण्डकावने

    mārīco nihato yaistu kharo yaistu sudūṣaṇaḥ

    krauñcāraṇye virādhastu kabandho daṇḍakāvane

27. 27

    त इमे सायकाः सर्वे युद्धे प्रत्ययिका मम

    किं नु तत्कारणं येन रावणे मन्दतेजसः

    ta ime sāyakāḥ sarve yuddhe pratyayikā mama

    kiṃ nu tatkāraṇaṃ yena rāvaṇe mandatejasaḥ

28. 28

    इति चिन्तापरश्चासीदप्रमत्तश्च संयुगे

    ववर्ष शरवर्षाणि राघवो रावणोरसि

    iti cintāparaścāsīdapramattaśca saṃyuge

    vavarṣa śaravarṣāṇi rāghavo rāvaṇorasi

29. 29

    रावणोऽपि ततः क्रुद्धो रथस्थो राक्षसेश्वरः

    गदामुसलवर्षेण रामं प्रत्यर्दयद्रणे

    rāvaṇo'pi tataḥ kruddho rathastho rākṣaseśvaraḥ

    gadāmusalavarṣeṇa rāmaṃ pratyardayadraṇe

30. 30

    देवदानवयक्षाणां पिशाचोरगरक्षसाम्

    पश्यतां तन्महद्युद्धं सर्वरात्रमवर्तत

    devadānavayakṣāṇāṃ piśācoragarakṣasām

    paśyatāṃ tanmahadyuddhaṃ sarvarātramavartata