Sarga 113

43 shlokas

1. 1

   अयोध्यां तु समालोक्य चिन्तयामास राघवः

   चिन्तयित्वा ततो दृष्टिं वानरेषु न्यपातयत्

   ayodhyāṃ tu samālokya cintayāmāsa rāghavaḥ

   cintayitvā tato dṛṣṭiṃ vānareṣu nyapātayat

2. 2

   प्रियकामः प्रियं रामस्ततस्त्वरितविक्रमम्

   उवाच धीमांस्तेजस्वी हनूमन्तं प्लवंगमम्

   priyakāmaḥ priyaṃ rāmastatastvaritavikramam

   uvāca dhīmāṃstejasvī hanūmantaṃ plavaṃgamam

3. 3

   अयोध्यां त्वरितो गच्छ क्षिप्रं त्वं प्लवगोत्तम

   जानीहि कच्चित्कुशली जनो नृपतिमन्दिरे

   ayodhyāṃ tvarito gaccha kṣipraṃ tvaṃ plavagottama

   jānīhi kaccitkuśalī jano nṛpatimandire

4. 4

   शृङ्गवेरपुरं प्राप्य गुहं गहनगोचरम्

   निषादाधिपतिं ब्रूहि कुशलं वचनान्मम

   śṛṅgaverapuraṃ prāpya guhaṃ gahanagocaram

   niṣādādhipatiṃ brūhi kuśalaṃ vacanānmama

5. 5

   श्रुत्वा तु मां कुशलिनमरोगं विगतज्वरम्

   भविष्यति गुहः प्रीतः स ममात्मसमः सखा

   śrutvā tu māṃ kuśalinamarogaṃ vigatajvaram

   bhaviṣyati guhaḥ prītaḥ sa mamātmasamaḥ sakhā

6. 6

   अयोध्यायाश्च ते मार्गं प्रवृत्तिं भरतस्य च

   निवेदयिष्यति प्रीतो निषादाधिपतिर्गुहः

   ayodhyāyāśca te mārgaṃ pravṛttiṃ bharatasya ca

   nivedayiṣyati prīto niṣādādhipatirguhaḥ

7. 7

   भरतस्तु त्वया वाच्यः कुशलं वचनान्मम

   सिद्धार्थं शंस मां तस्मै सभार्यं सहलक्ष्मणम्

   bharatastu tvayā vācyaḥ kuśalaṃ vacanānmama

   siddhārthaṃ śaṃsa māṃ tasmai sabhāryaṃ sahalakṣmaṇam

8. 8

   हरणं चापि वैदेह्या रावणेन बलीयसा

   सुग्रीवेण च संवादं वालिनश्च वधं रणे

   haraṇaṃ cāpi vaidehyā rāvaṇena balīyasā

   sugrīveṇa ca saṃvādaṃ vālinaśca vadhaṃ raṇe

9. 9

   मैथिल्यन्वेषणं चैव यथा चाधिगता त्वया

   लङ्घयित्वा महातोयमापगापतिमव्ययम्

   maithilyanveṣaṇaṃ caiva yathā cādhigatā tvayā

   laṅghayitvā mahātoyamāpagāpatimavyayam

10. 10

    उपयानं समुद्रस्य सागरस्य च दर्शनम्

    यथा च कारितः सेतू रावणश्च यथा हतः

    upayānaṃ samudrasya sāgarasya ca darśanam

    yathā ca kāritaḥ setū rāvaṇaśca yathā hataḥ

11. 11

    वरदानं महेन्द्रेण ब्रह्मणा वरुणेन च

    महादेवप्रसादाच्च पित्रा मम समागमम्

    varadānaṃ mahendreṇa brahmaṇā varuṇena ca

    mahādevaprasādācca pitrā mama samāgamam

12. 12

    जित्वा शत्रुगणान्रामः प्राप्य चानुत्तमं यशः

    उपयाति समृद्धार्थः सह मित्रैर्महाबलः

    jitvā śatrugaṇānrāmaḥ prāpya cānuttamaṃ yaśaḥ

    upayāti samṛddhārthaḥ saha mitrairmahābalaḥ

13. 13

    एतच्छ्रुत्वा यमाकारं भजते भरतस्ततः

    स च ते वेदितव्यः स्यात्सर्वं यच्चापि मां प्रति

    etacchrutvā yamākāraṃ bhajate bharatastataḥ

    sa ca te veditavyaḥ syātsarvaṃ yaccāpi māṃ prati

14. 14

    ज्ञेयाः सर्वे च वृत्तान्ता भरतस्येङ्गितानि च

    तत्त्वेन मुखवर्णेन दृष्ट्या व्याभाषणेन च

    jñeyāḥ sarve ca vṛttāntā bharatasyeṅgitāni ca

    tattvena mukhavarṇena dṛṣṭyā vyābhāṣaṇena ca

15. 15

    सर्वकामसमृद्धं हि हस्त्यश्वरथसंकुलम्

    पितृपैतामहं राज्यं कस्य नावर्तयेन्मनः

    sarvakāmasamṛddhaṃ hi hastyaśvarathasaṃkulam

    pitṛpaitāmahaṃ rājyaṃ kasya nāvartayenmanaḥ

16. 16

    संगत्या भरतः श्रीमान्राज्येनार्थी स्वयं भवेत्

    प्रशास्तु वसुधां सर्वामखिलां रघुनन्दनः

    saṃgatyā bharataḥ śrīmānrājyenārthī svayaṃ bhavet

    praśāstu vasudhāṃ sarvāmakhilāṃ raghunandanaḥ

17. 17

    तस्य बुद्धिं च विज्ञाय व्यवसायं च वानर

    यावन्न दूरं याताः स्मः क्षिप्रमागन्तुमर्हसि

    tasya buddhiṃ ca vijñāya vyavasāyaṃ ca vānara

    yāvanna dūraṃ yātāḥ smaḥ kṣipramāgantumarhasi

18. 18

    इति प्रतिसमादिष्टो हनूमान्मारुतात्मजः

    मानुषं धारयन्रूपमयोध्यां त्वरितो ययौ

    iti pratisamādiṣṭo hanūmānmārutātmajaḥ

    mānuṣaṃ dhārayanrūpamayodhyāṃ tvarito yayau

19. 19

    लङ्घयित्वा पितृपथं भुजगेन्द्रालयं शुभम्

    गङ्गायमुनयोर्भीमं संनिपातमतीत्य च

    laṅghayitvā pitṛpathaṃ bhujagendrālayaṃ śubham

    gaṅgāyamunayorbhīmaṃ saṃnipātamatītya ca

20. 20

    शृङ्गवेरपुरं प्राप्य गुहमासाद्य वीर्यवान्

    स वाचा शुभया हृष्टो हनूमानिदमब्रवीत्

    śṛṅgaverapuraṃ prāpya guhamāsādya vīryavān

    sa vācā śubhayā hṛṣṭo hanūmānidamabravīt

21. 21

    सखा तु तव काकुत्स्थो रामः सत्यपराक्रमः

    ससीतः सह सौमित्रिः स त्वां कुशलमब्रवीत्

    sakhā tu tava kākutstho rāmaḥ satyaparākramaḥ

    sasītaḥ saha saumitriḥ sa tvāṃ kuśalamabravīt

22. 22

    पञ्चमीमद्य रजनीमुषित्वा वचनान्मुनेः

    भरद्वाजाभ्यनुज्ञातं द्रक्ष्यस्यद्यैव राघवम्

    pañcamīmadya rajanīmuṣitvā vacanānmuneḥ

    bharadvājābhyanujñātaṃ drakṣyasyadyaiva rāghavam

23. 23

    एवमुक्त्वा महातेजाः सम्प्रहृष्टतनूरुहः

    उत्पपात महावेगो वेगवानविचारयन्

    evamuktvā mahātejāḥ samprahṛṣṭatanūruhaḥ

    utpapāta mahāvego vegavānavicārayan

24. 24

    सोऽपश्यद्रामतीर्थं च नदीं वालुकिनीं तथा

    गोमतीं तां च सोऽपश्यद्भीमं सालवनं तथा

    so'paśyadrāmatīrthaṃ ca nadīṃ vālukinīṃ tathā

    gomatīṃ tāṃ ca so'paśyadbhīmaṃ sālavanaṃ tathā

25. 25

    स गत्वा दूरमध्वानं त्वरितः कपिकुञ्जरः

    आससाद द्रुमान्फुल्लान्नन्दिग्रामसमीपजान्

    sa gatvā dūramadhvānaṃ tvaritaḥ kapikuñjaraḥ

    āsasāda drumānphullānnandigrāmasamīpajān

26. 26

    क्रोशमात्रे त्वयोध्यायाश्चीरकृष्णाजिनाम्बरम्

    ददर्श भरतं दीनं कृशमाश्रमवासिनम्

    krośamātre tvayodhyāyāścīrakṛṣṇājināmbaram

    dadarśa bharataṃ dīnaṃ kṛśamāśramavāsinam

27. 27

    जटिलं मलदिग्धाङ्गं भ्रातृव्यसनकर्शितम्

    फलमूलाशिनं दान्तं तापसं धर्मचारिणम्

    jaṭilaṃ maladigdhāṅgaṃ bhrātṛvyasanakarśitam

    phalamūlāśinaṃ dāntaṃ tāpasaṃ dharmacāriṇam

28. 28

    समुन्नतजटाभारं वल्कलाजिनवाससं

    नियतं भावितात्मानं ब्रह्मर्षिसमतेजसं

    samunnatajaṭābhāraṃ valkalājinavāsasaṃ

    niyataṃ bhāvitātmānaṃ brahmarṣisamatejasaṃ

29. 29

    पादुके ते पुरस्कृत्य शासन्तं वै वसुंधराम्

    चतुर्वर्ण्यस्य लोकस्य त्रातारं सर्वतो भयात्

    pāduke te puraskṛtya śāsantaṃ vai vasuṃdharām

    caturvarṇyasya lokasya trātāraṃ sarvato bhayāt

30. 30

    उपस्थितममात्यैश्च शुचिभिश्च पुरोहितैः

    बलमुख्यैश्च युक्तैश्च काषायाम्बरधारिभिः

    upasthitamamātyaiśca śucibhiśca purohitaiḥ

    balamukhyaiśca yuktaiśca kāṣāyāmbaradhāribhiḥ