Sarga 104

27 shlokas

1. 1

   एवमुक्ता तु वैदेही परुषं लोमहर्षणम्

   राघवेण सरोषेण भृशं प्रव्यथिताभवत्

   evamuktā tu vaidehī paruṣaṃ lomaharṣaṇam

   rāghaveṇa saroṣeṇa bhṛśaṃ pravyathitābhavat

2. 2

   सा तदश्रुतपूर्वं हि जने महति मैथिली

   श्रुत्वा भर्तृवचो रूक्षं लज्जया व्रीडिताभवत्

   sā tadaśrutapūrvaṃ hi jane mahati maithilī

   śrutvā bhartṛvaco rūkṣaṃ lajjayā vrīḍitābhavat

3. 3

   प्रविशन्तीव गात्राणि स्वान्येव जनकात्मजा

   वाक्शल्यैस्तैः सशल्येव भृशमश्रूण्यवर्तयत्

   praviśantīva gātrāṇi svānyeva janakātmajā

   vākśalyaistaiḥ saśalyeva bhṛśamaśrūṇyavartayat

4. 4

   ततो बाष्पपरिक्लिष्टं प्रमार्जन्ती स्वमाननम्

   शनैर्गद्गदया वाचा भर्तारमिदमब्रवीत्

   tato bāṣpaparikliṣṭaṃ pramārjantī svamānanam

   śanairgadgadayā vācā bhartāramidamabravīt

5. 5

   किं मामसदृशं वाक्यमीदृशं श्रोत्रदारुणम्

   रूक्षं श्रावयसे वीर प्राकृतः प्राकृतामिव

   kiṃ māmasadṛśaṃ vākyamīdṛśaṃ śrotradāruṇam

   rūkṣaṃ śrāvayase vīra prākṛtaḥ prākṛtāmiva

6. 6

   न तथास्मि महाबाहो यथा त्वमवगच्छसि

   प्रत्ययं गच्छ मे स्वेन चारित्रेणैव ते शपे

   na tathāsmi mahābāho yathā tvamavagacchasi

   pratyayaṃ gaccha me svena cāritreṇaiva te śape

7. 7

   पृथक्स्त्रीणां प्रचारेण जातिं त्वं परिशङ्कसे

   परित्यजेमां शङ्कां तु यदि तेऽहं परीक्षिता

   pṛthakstrīṇāṃ pracāreṇa jātiṃ tvaṃ pariśaṅkase

   parityajemāṃ śaṅkāṃ tu yadi te'haṃ parīkṣitā

8. 8

   यद्यहं गात्रसंस्पर्शं गतास्मि विवशा प्रभो

   कामकारो न मे तत्र दैवं तत्रापराध्यति

   yadyahaṃ gātrasaṃsparśaṃ gatāsmi vivaśā prabho

   kāmakāro na me tatra daivaṃ tatrāparādhyati

9. 9

   मदधीनं तु यत्तन्मे हृदयं त्वयि वर्तते

   पराधीनेषु गात्रेषु किं करिष्याम्यनीश्वरा

   madadhīnaṃ tu yattanme hṛdayaṃ tvayi vartate

   parādhīneṣu gātreṣu kiṃ kariṣyāmyanīśvarā

10. 10

    सहसंवृद्धभावाच्च संसर्गेण च मानद

    यद्यहं ते न विज्ञाता हता तेनास्मि शाश्वतम्

    sahasaṃvṛddhabhāvācca saṃsargeṇa ca mānada

    yadyahaṃ te na vijñātā hatā tenāsmi śāśvatam

11. 11

    प्रेषितस्ते यदा वीरो हनूमानवलोककः

    लङ्कास्थाहं त्वया वीर किं तदा न विसर्जिता

    preṣitaste yadā vīro hanūmānavalokakaḥ

    laṅkāsthāhaṃ tvayā vīra kiṃ tadā na visarjitā

12. 12

    प्रत्यक्षं वानरेन्द्रस्य त्वद्वाक्यसमनन्तरम्

    त्वया संत्यक्तया वीर त्यक्तं स्याज्जीवितं मया

    pratyakṣaṃ vānarendrasya tvadvākyasamanantaram

    tvayā saṃtyaktayā vīra tyaktaṃ syājjīvitaṃ mayā

13. 13

    न वृथा ते श्रमोऽयं स्यात्संशये न्यस्य जीवितम्

    सुहृज्जनपरिक्लेशो न चायं निष्फलस्तव

    na vṛthā te śramo'yaṃ syātsaṃśaye nyasya jīvitam

    suhṛjjanaparikleśo na cāyaṃ niṣphalastava

14. 14

    त्वया तु नरशार्दूल क्रोधमेवानुवर्तता

    लघुनेव मनुष्येण स्त्रीत्वमेव पुरस्कृतम्

    tvayā tu naraśārdūla krodhamevānuvartatā

    laghuneva manuṣyeṇa strītvameva puraskṛtam

15. 15

    अपदेशेन जनकान्नोत्पत्तिर्वसुधातलात्

    मम वृत्तं च वृत्तज्ञ बहु ते न पुरस्कृतम्

    apadeśena janakānnotpattirvasudhātalāt

    mama vṛttaṃ ca vṛttajña bahu te na puraskṛtam

16. 16

    न प्रमाणीकृतः पाणिर्बाल्ये बालेन पीडितः

    मम भक्तिश्च शीलं च सर्वं ते पृष्ठतः कृतम्

    na pramāṇīkṛtaḥ pāṇirbālye bālena pīḍitaḥ

    mama bhaktiśca śīlaṃ ca sarvaṃ te pṛṣṭhataḥ kṛtam

17. 17

    एवं ब्रुवाणा रुदती बाष्पगद्गदभाषिणी

    अब्रवील्लक्ष्मणं सीता दीनं ध्यानपरं स्थितम्

    evaṃ bruvāṇā rudatī bāṣpagadgadabhāṣiṇī

    abravīllakṣmaṇaṃ sītā dīnaṃ dhyānaparaṃ sthitam

18. 18

    चितां मे कुरु सौमित्रे व्यसनस्यास्य भेषजम्

    मिथ्यापवादोपहता नाहं जीवितुमुत्सहे

    citāṃ me kuru saumitre vyasanasyāsya bheṣajam

    mithyāpavādopahatā nāhaṃ jīvitumutsahe

19. 19

    अप्रीतस्य गुणैर्भर्तुस्त्यक्तया जनसंसदि

    या क्षमा मे गतिर्गन्तुं प्रवेक्ष्ये हव्यवाहनम्

    aprītasya guṇairbhartustyaktayā janasaṃsadi

    yā kṣamā me gatirgantuṃ pravekṣye havyavāhanam

20. 20

    एवमुक्तस्तु वैदेह्या लक्ष्मणः परवीरहा

    अमर्षवशमापन्नो राघवाननमैक्षत

    evamuktastu vaidehyā lakṣmaṇaḥ paravīrahā

    amarṣavaśamāpanno rāghavānanamaikṣata

21. 21

    स विज्ञाय मनश्छन्दं रामस्याकारसूचितम्

    चितां चकार सौमित्रिर्मते रामस्य वीर्यवान्

    sa vijñāya manaśchandaṃ rāmasyākārasūcitam

    citāṃ cakāra saumitrirmate rāmasya vīryavān

22. 22

    अधोमुखं ततो रामं शनैः कृत्वा प्रदक्षिणम्

    उपासर्पत वैदेही दीप्यमानं हुताशनम्

    adhomukhaṃ tato rāmaṃ śanaiḥ kṛtvā pradakṣiṇam

    upāsarpata vaidehī dīpyamānaṃ hutāśanam

23. 23

    प्रणम्य देवताभ्यश्च ब्राह्मणेभ्यश्च मैथिली

    बद्धाञ्जलिपुटा चेदमुवाचाग्निसमीपतः

    praṇamya devatābhyaśca brāhmaṇebhyaśca maithilī

    baddhāñjalipuṭā cedamuvācāgnisamīpataḥ

24. 24

    यथा मे हृदयं नित्यं नापसर्पति राघवात्

    तथा लोकस्य साक्षी मां सर्वतः पातु पावकः

    yathā me hṛdayaṃ nityaṃ nāpasarpati rāghavāt

    tathā lokasya sākṣī māṃ sarvataḥ pātu pāvakaḥ

25. 25

    एवमुक्त्वा तु वैदेही परिक्रम्य हुताशनम्

    विवेश ज्वलनं दीप्तं निःसङ्गेनान्तरात्मना

    evamuktvā tu vaidehī parikramya hutāśanam

    viveśa jvalanaṃ dīptaṃ niḥsaṅgenāntarātmanā

26. 26

    जनः स सुमहांस्तत्र बालवृद्धसमाकुलः

    ददर्श मैथिलीं तत्र प्रविशन्तीं हुताशनम्

    janaḥ sa sumahāṃstatra bālavṛddhasamākulaḥ

    dadarśa maithilīṃ tatra praviśantīṃ hutāśanam

27. 27

    तस्यामग्निं विशन्त्यां तु हाहेति विपुलः स्वनः

    रक्षसां वानराणां च संबभूवाद्भुतोपमः

    tasyāmagniṃ viśantyāṃ tu hāheti vipulaḥ svanaḥ

    rakṣasāṃ vānarāṇāṃ ca saṃbabhūvādbhutopamaḥ