Sarga 88

59 shlokas

1. 1

   तस्मिन्प्रतिहतेऽस्त्रे तु रावणो राक्षसाधिपः

   क्रोधं च द्विगुणं चक्रे क्रोधाच्चास्त्रमनन्तरम्

   tasminpratihate'stre tu rāvaṇo rākṣasādhipaḥ

   krodhaṃ ca dviguṇaṃ cakre krodhāccāstramanantaram

2. 2

   मयेन विहितं रौद्रमन्यदस्त्रं महाद्युतिः

   उत्स्रष्टुं रावणो घोरं राघवाय प्रचक्रमे

   mayena vihitaṃ raudramanyadastraṃ mahādyutiḥ

   utsraṣṭuṃ rāvaṇo ghoraṃ rāghavāya pracakrame

3. 3

   ततः शूलानि निश्चेरुर्गदाश्च मुसलानि च

   कार्मुकाद्दीप्यमानानि वज्रसाराणि सर्वशः

   tataḥ śūlāni niścerurgadāśca musalāni ca

   kārmukāddīpyamānāni vajrasārāṇi sarvaśaḥ

4. 4

   कूटमुद्गरपाशाश्च दीप्ताश्चाशनयस्तथा

   निष्पेतुर्विविधास्तीक्ष्णा वाता इव युगक्षये

   kūṭamudgarapāśāśca dīptāścāśanayastathā

   niṣpeturvividhāstīkṣṇā vātā iva yugakṣaye

5. 5

   तदस्त्रं राघवः श्रीमानुत्तमास्त्रविदां वरः

   जघान परमास्त्रेण गान्धर्वेण महाद्युतिः

   tadastraṃ rāghavaḥ śrīmānuttamāstravidāṃ varaḥ

   jaghāna paramāstreṇa gāndharveṇa mahādyutiḥ

6. 6

   तस्मिन्प्रतिहतेऽस्त्रे तु राघवेण महात्मना

   रावणः क्रोधताम्राक्षः सौरमस्त्रमुदीरयत्

   tasminpratihate'stre tu rāghaveṇa mahātmanā

   rāvaṇaḥ krodhatāmrākṣaḥ sauramastramudīrayat

7. 7

   ततश्चक्राणि निष्पेतुर्भास्वराणि महान्ति च

   कार्मुकाद्भीमवेगस्य दशग्रीवस्य धीमतः

   tataścakrāṇi niṣpeturbhāsvarāṇi mahānti ca

   kārmukādbhīmavegasya daśagrīvasya dhīmataḥ

8. 8

   तैरासीद्गगनं दीप्तं संपतद्भिरितस्ततः

   पतद्भिश्च दिशो दीप्तैश्चन्द्रसूर्यग्रहैरिव

   tairāsīdgaganaṃ dīptaṃ saṃpatadbhiritastataḥ

   patadbhiśca diśo dīptaiścandrasūryagrahairiva

9. 9

   तानि चिच्छेद बाणौघैश्चक्राणि तु स राघवः

   आयुधानि विचित्राणि रावणस्य चमूमुखे

   tāni ciccheda bāṇaughaiścakrāṇi tu sa rāghavaḥ

   āyudhāni vicitrāṇi rāvaṇasya camūmukhe

10. 10

    तदस्त्रं तु हतं दृष्ट्वा रावणो राक्षसाधिपः

    विव्याध दशभिर्बाणै रामं सर्वेषु मर्मसु

    tadastraṃ tu hataṃ dṛṣṭvā rāvaṇo rākṣasādhipaḥ

    vivyādha daśabhirbāṇai rāmaṃ sarveṣu marmasu

11. 11

    स विद्धो दशभिर्बाणैर्महाकार्मुकनिःसृतैः

    रावणेन महातेजा न प्राकम्पत राघवः

    sa viddho daśabhirbāṇairmahākārmukaniḥsṛtaiḥ

    rāvaṇena mahātejā na prākampata rāghavaḥ

12. 12

    ततो विव्याध गात्रेषु सर्वेषु समितिंजयः

    राघवस्तु सुसंक्रुद्धो रावणं बहुभिः शरैः

    tato vivyādha gātreṣu sarveṣu samitiṃjayaḥ

    rāghavastu susaṃkruddho rāvaṇaṃ bahubhiḥ śaraiḥ

13. 13

    एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धो राघवस्यानुजो बली

    लक्ष्मणः सायकान्सप्त जग्राह परवीरहा

    etasminnantare kruddho rāghavasyānujo balī

    lakṣmaṇaḥ sāyakānsapta jagrāha paravīrahā

14. 14

    तैः सायकैर्महावेगै रावणस्य महाद्युतिः

    ध्वजं मनुष्यशीर्षं तु तस्य चिच्छेद नैकधा

    taiḥ sāyakairmahāvegai rāvaṇasya mahādyutiḥ

    dhvajaṃ manuṣyaśīrṣaṃ tu tasya ciccheda naikadhā

15. 15

    सारथेश्चापि बाणेन शिरो ज्वलितकुण्डलम्

    जहार लक्ष्मणः श्रीमान्नैरृतस्य महाबलः

    sāratheścāpi bāṇena śiro jvalitakuṇḍalam

    jahāra lakṣmaṇaḥ śrīmānnairṛtasya mahābalaḥ

16. 16

    तस्य बाणैश्च चिच्छेद धनुर्गजकरोपमम्

    लक्ष्मणो राक्षसेन्द्रस्य पञ्चभिर्निशितैः शरैः

    tasya bāṇaiśca ciccheda dhanurgajakaropamam

    lakṣmaṇo rākṣasendrasya pañcabhirniśitaiḥ śaraiḥ

17. 17

    नीलमेघनिभांश्चास्य सदश्वान्पर्वतोपमान्

    जघानाप्लुत्य गदया रावणस्य विभीषणः

    nīlameghanibhāṃścāsya sadaśvānparvatopamān

    jaghānāplutya gadayā rāvaṇasya vibhīṣaṇaḥ

18. 18

    हताश्वाद्वेगवान्वेगादवप्लुत्य महारथात्

    क्रोधमाहारयत्तीव्रं भ्रातरं प्रति रावणः

    hatāśvādvegavānvegādavaplutya mahārathāt

    krodhamāhārayattīvraṃ bhrātaraṃ prati rāvaṇaḥ

19. 19

    ततः शक्तिं महाशक्तिर्दीप्तां दीप्ताशनीमिव

    विभीषणाय चिक्षेप राक्षसेन्द्रः प्रतापवान्

    tataḥ śaktiṃ mahāśaktirdīptāṃ dīptāśanīmiva

    vibhīṣaṇāya cikṣepa rākṣasendraḥ pratāpavān

20. 20

    अप्राप्तामेव तां बाणैस्त्रिभिश्चिच्छेद लक्ष्मणः

    अथोदतिष्ठत्संनादो वानराणां तदा रणे

    aprāptāmeva tāṃ bāṇaistribhiściccheda lakṣmaṇaḥ

    athodatiṣṭhatsaṃnādo vānarāṇāṃ tadā raṇe

21. 21

    सा पपात त्रिधा छिन्ना शक्तिः काञ्चनमालिनी

    सविस्फुलिङ्गा ज्वलिता महोल्केव दिवश्च्युता

    sā papāta tridhā chinnā śaktiḥ kāñcanamālinī

    savisphuliṅgā jvalitā maholkeva divaścyutā

22. 22

    ततः संभाविततरां कालेनापि दुरासदाम्

    जग्राह विपुलां शक्तिं दीप्यमानां स्वतेजसा

    tataḥ saṃbhāvitatarāṃ kālenāpi durāsadām

    jagrāha vipulāṃ śaktiṃ dīpyamānāṃ svatejasā

23. 23

    सा वेगिना बलवता रावणेन दुरात्मना

    जज्वाल सुमहाघोरा शक्राशनिसमप्रभा

    sā veginā balavatā rāvaṇena durātmanā

    jajvāla sumahāghorā śakrāśanisamaprabhā

24. 24

    एतस्मिन्नन्तरे वीरो लक्ष्मणस्तं विभीषणम्

    प्राणसंशयमापन्नं तूर्णमेवाभ्यपद्यत

    etasminnantare vīro lakṣmaṇastaṃ vibhīṣaṇam

    prāṇasaṃśayamāpannaṃ tūrṇamevābhyapadyata

25. 25

    तं विमोक्षयितुं वीरश्चापमायम्य लक्ष्मणः

    रावणं शक्तिहस्तं तं शरवर्षैरवाकिरत्

    taṃ vimokṣayituṃ vīraścāpamāyamya lakṣmaṇaḥ

    rāvaṇaṃ śaktihastaṃ taṃ śaravarṣairavākirat

26. 26

    कीर्यमाणः शरौघेण विसृष्टेन महात्मना

    न प्रहर्तुं मनश्चक्रे विमुखीकृतविक्रमः

    kīryamāṇaḥ śaraugheṇa visṛṣṭena mahātmanā

    na prahartuṃ manaścakre vimukhīkṛtavikramaḥ

27. 27

    मोक्षितं भ्रातरं दृष्ट्वा लक्ष्मणेन स रावणः

    लक्ष्मणाभिमुखस्तिष्ठन्निदं वचनमब्रवीत्

    mokṣitaṃ bhrātaraṃ dṛṣṭvā lakṣmaṇena sa rāvaṇaḥ

    lakṣmaṇābhimukhastiṣṭhannidaṃ vacanamabravīt

28. 28

    मोक्षितस्ते बलश्लाघिन्यस्मादेवं विभीषणः

    विमुच्य राक्षसं शक्तिस्त्वयीयं विनिपात्यते

    mokṣitaste balaślāghinyasmādevaṃ vibhīṣaṇaḥ

    vimucya rākṣasaṃ śaktistvayīyaṃ vinipātyate

29. 29

    एषा ते हृदयं भित्त्वा शक्तिर्लोहितलक्षणा

    मद्बाहुपरिघोत्सृष्टा प्राणानादाय यास्यति

    eṣā te hṛdayaṃ bhittvā śaktirlohitalakṣaṇā

    madbāhuparighotsṛṣṭā prāṇānādāya yāsyati

30. 30

    इत्येवमुक्त्वा तां शक्तिमष्टघण्टां महास्वनाम्

    मयेन मायाविहिताममोघां शत्रुघातिनीम्

    ityevamuktvā tāṃ śaktimaṣṭaghaṇṭāṃ mahāsvanām

    mayena māyāvihitāmamoghāṃ śatrughātinīm