Sarga 44

38 shlokas

1. 1

   तद्दृष्ट्वा सुमहत्कर्म कृतं वानरसत्तमैः

   क्रोधमाहारयामास युधि तीव्रमकम्पनः

   taddṛṣṭvā sumahatkarma kṛtaṃ vānarasattamaiḥ

   krodhamāhārayāmāsa yudhi tīvramakampanaḥ

2. 2

   क्रोधमूर्छितरूपस्तु धुन्वन्परमकार्मुकम्

   दृष्ट्वा तु कर्म शत्रूणां सारथिं वाक्यमब्रवीत्

   krodhamūrchitarūpastu dhunvanparamakārmukam

   dṛṣṭvā tu karma śatrūṇāṃ sārathiṃ vākyamabravīt

3. 3

   तत्रैव तावत्त्वरितं रथं प्रापय सारथे

   एतेऽत्र बहवो घ्नन्ति सुबहून्राक्षसान्रणे

   tatraiva tāvattvaritaṃ rathaṃ prāpaya sārathe

   ete'tra bahavo ghnanti subahūnrākṣasānraṇe

4. 4

   एतेऽत्र बलवन्तो हि भीमकायाश्च वानराः

   द्रुमशैलप्रहरणास्तिष्ठन्ति प्रमुखे मम

   ete'tra balavanto hi bhīmakāyāśca vānarāḥ

   drumaśailapraharaṇāstiṣṭhanti pramukhe mama

5. 5

   एतान्निहन्तुमिच्छामि समरश्लाघिनो ह्यहम्

   एतैः प्रमथितं सर्वं दृश्यते राक्षसं बलम्

   etānnihantumicchāmi samaraślāghino hyaham

   etaiḥ pramathitaṃ sarvaṃ dṛśyate rākṣasaṃ balam

6. 6

   ततः प्रजविताश्वेन रथेन रथिनां वरः

   हरीनभ्यहनत्क्रोधाच्छरजालैरकम्पनः

   tataḥ prajavitāśvena rathena rathināṃ varaḥ

   harīnabhyahanatkrodhāccharajālairakampanaḥ

7. 7

   न स्थातुं वानराः शेकुः किं पुनर्योद्धुमाहवे

   अकम्पनशरैर्भग्नाः सर्व एव प्रदुद्रुवुः

   na sthātuṃ vānarāḥ śekuḥ kiṃ punaryoddhumāhave

   akampanaśarairbhagnāḥ sarva eva pradudruvuḥ

8. 8

   तान्मृत्युवशमापन्नानकम्पनवशं गतान्

   समीक्ष्य हनुमाञ्ज्ञातीनुपतस्थे महाबलः

   tānmṛtyuvaśamāpannānakampanavaśaṃ gatān

   samīkṣya hanumāñjñātīnupatasthe mahābalaḥ

9. 9

   तं महाप्लवगं दृष्ट्वा सर्वे प्लवगयूथपाः

   समेत्य समरे वीराः सहिताः पर्यवारयन्

   taṃ mahāplavagaṃ dṛṣṭvā sarve plavagayūthapāḥ

   sametya samare vīrāḥ sahitāḥ paryavārayan

10. 10

    व्यवस्थितं हनूमन्तं ते दृष्ट्वा हरियूथपाः

    बभूवुर्बलवन्तो हि बलवन्तमुपाश्रिताः

    vyavasthitaṃ hanūmantaṃ te dṛṣṭvā hariyūthapāḥ

    babhūvurbalavanto hi balavantamupāśritāḥ

11. 11

    अकम्पनस्तु शैलाभं हनूमन्तमवस्थितम्

    महेन्द्र इव धाराभिः शरैरभिववर्ष ह

    akampanastu śailābhaṃ hanūmantamavasthitam

    mahendra iva dhārābhiḥ śarairabhivavarṣa ha

12. 12

    अचिन्तयित्वा बाणौघाञ्शरीरे पतिताञ्शितान्

    अकम्पनवधार्थाय मनो दध्रे महाबलः

    acintayitvā bāṇaughāñśarīre patitāñśitān

    akampanavadhārthāya mano dadhre mahābalaḥ

13. 13

    स प्रहस्य महातेजा हनूमान्मारुतात्मजः

    अभिदुद्राव तद्रक्षः कम्पयन्निव मेदिनीम्

    sa prahasya mahātejā hanūmānmārutātmajaḥ

    abhidudrāva tadrakṣaḥ kampayanniva medinīm

14. 14

    तस्याभिनर्दमानस्य दीप्यमानस्य तेजसा

    बभूव रूपं दुर्धर्षं दीप्तस्येव विभावसोः

    tasyābhinardamānasya dīpyamānasya tejasā

    babhūva rūpaṃ durdharṣaṃ dīptasyeva vibhāvasoḥ

15. 15

    आत्मानं त्वप्रहरणं ज्ञात्वा क्रोधसमन्वितः

    शैलमुत्पाटयामास वेगेन हरिपुंगवः

    ātmānaṃ tvapraharaṇaṃ jñātvā krodhasamanvitaḥ

    śailamutpāṭayāmāsa vegena haripuṃgavaḥ

16. 16

    तं गृहीत्वा महाशैलं पाणिनैकेन मारुतिः

    विनद्य सुमहानादं भ्रामयामास वीर्यवान्

    taṃ gṛhītvā mahāśailaṃ pāṇinaikena mārutiḥ

    vinadya sumahānādaṃ bhrāmayāmāsa vīryavān

17. 17

    ततस्तमभिदुद्राव राक्षसेन्द्रमकम्पनम्

    यथा हि नमुचिं संख्ये वज्रेणेव पुरंदरः

    tatastamabhidudrāva rākṣasendramakampanam

    yathā hi namuciṃ saṃkhye vajreṇeva puraṃdaraḥ

18. 18

    अकम्पनस्तु तद्दृष्ट्वा गिरिशृङ्गं समुद्यतम्

    दूरादेव महाबाणैरर्धचन्द्रैर्व्यदारयत्

    akampanastu taddṛṣṭvā giriśṛṅgaṃ samudyatam

    dūrādeva mahābāṇairardhacandrairvyadārayat

19. 19

    तत्पर्वताग्रमाकाशे रक्षोबाणविदारितम्

    विकीर्णं पतितं दृष्ट्वा हनूमान्क्रोधमूर्छितः

    tatparvatāgramākāśe rakṣobāṇavidāritam

    vikīrṇaṃ patitaṃ dṛṣṭvā hanūmānkrodhamūrchitaḥ

20. 20

    सोऽश्वकर्णं समासाद्य रोषदर्पान्वितो हरिः

    तूर्णमुत्पाटयामास महागिरिमिवोच्छ्रितम्

    so'śvakarṇaṃ samāsādya roṣadarpānvito hariḥ

    tūrṇamutpāṭayāmāsa mahāgirimivocchritam

21. 21

    तं गृहीत्वा महास्कन्धं सोऽश्वकर्णं महाद्युतिः

    प्रहस्य परया प्रीत्या भ्रामयामास संयुगे

    taṃ gṛhītvā mahāskandhaṃ so'śvakarṇaṃ mahādyutiḥ

    prahasya parayā prītyā bhrāmayāmāsa saṃyuge

22. 22

    प्रधावन्नुरुवेगेन प्रभञ्जंस्तरसा द्रुमान्

    हनूमान्परमक्रुद्धश्चरणैर्दारयत्क्षितिम्

    pradhāvannuruvegena prabhañjaṃstarasā drumān

    hanūmānparamakruddhaścaraṇairdārayatkṣitim

23. 23

    गजांश्च सगजारोहान्सरथान्रथिनस्तथा

    जघान हनुमान्धीमान्राक्षसांश्च पदातिकान्

    gajāṃśca sagajārohānsarathānrathinastathā

    jaghāna hanumāndhīmānrākṣasāṃśca padātikān

24. 24

    तमन्तकमिव क्रुद्धं समरे प्राणहारिणम्

    हनूमन्तमभिप्रेक्ष्य राक्षसा विप्रदुद्रुवुः

    tamantakamiva kruddhaṃ samare prāṇahāriṇam

    hanūmantamabhiprekṣya rākṣasā vipradudruvuḥ

25. 25

    तमापतन्तं संक्रुद्धं राक्षसानां भयावहम्

    ददर्शाकम्पनो वीरश्चुक्रोध च ननाद च

    tamāpatantaṃ saṃkruddhaṃ rākṣasānāṃ bhayāvaham

    dadarśākampano vīraścukrodha ca nanāda ca

26. 26

    स चतुर्दशभिर्बाणैः शितैर्देहविदारणैः

    निर्बिभेद हनूमन्तं महावीर्यमकम्पनः

    sa caturdaśabhirbāṇaiḥ śitairdehavidāraṇaiḥ

    nirbibheda hanūmantaṃ mahāvīryamakampanaḥ

27. 27

    स तथा प्रतिविद्धस्तु बह्वीभिः शरवृष्टिभिः

    हनूमान्ददृशे वीरः प्ररूढ इव सानुमान्

    sa tathā pratividdhastu bahvībhiḥ śaravṛṣṭibhiḥ

    hanūmāndadṛśe vīraḥ prarūḍha iva sānumān

28. 28

    ततोऽन्यं वृक्षमुत्पाट्य कृत्वा वेगमनुत्तमम्

    शिरस्यभिजघानाशु राक्षसेन्द्रमकम्पनम्

    tato'nyaṃ vṛkṣamutpāṭya kṛtvā vegamanuttamam

    śirasyabhijaghānāśu rākṣasendramakampanam

29. 29

    स वृक्षेण हतस्तेन सक्रोधेन महात्मना

    राक्षसो वानरेन्द्रेण पपात स ममार च

    sa vṛkṣeṇa hatastena sakrodhena mahātmanā

    rākṣaso vānarendreṇa papāta sa mamāra ca

30. 30

    तं दृष्ट्वा निहतं भूमौ राक्षसेन्द्रमकम्पनम्

    व्यथिता राक्षसाः सर्वे क्षितिकम्प इव द्रुमाः

    taṃ dṛṣṭvā nihataṃ bhūmau rākṣasendramakampanam

    vyathitā rākṣasāḥ sarve kṣitikampa iva drumāḥ