Sarga 97

33 shlokas

1. 1

   अथ संस्मारयामास राघवं मातलिस्तदा

   अजानन्निव किं वीर त्वमेनमनुवर्तसे

   atha saṃsmārayāmāsa rāghavaṃ mātalistadā

   ajānanniva kiṃ vīra tvamenamanuvartase

2. 2

   विसृजास्मै वधाय त्वमस्त्रं पैतामहं प्रभो

   विनाशकालः कथितो यः सुरैः सोऽद्य वर्तते

   visṛjāsmai vadhāya tvamastraṃ paitāmahaṃ prabho

   vināśakālaḥ kathito yaḥ suraiḥ so'dya vartate

3. 3

   ततः संस्मारितो रामस्तेन वाक्येन मातलेः

   जग्राह स शरं दीप्तं निश्वसन्तमिवोरगम्

   tataḥ saṃsmārito rāmastena vākyena mātaleḥ

   jagrāha sa śaraṃ dīptaṃ niśvasantamivoragam

4. 4

   यमस्मै प्रथमं प्रादादगस्त्यो भगवानृषिः

   ब्रह्मदत्तं महद्बाणममोघं युधि वीर्यवान्

   yamasmai prathamaṃ prādādagastyo bhagavānṛṣiḥ

   brahmadattaṃ mahadbāṇamamoghaṃ yudhi vīryavān

5. 5

   ब्रह्मणा निर्मितं पूर्वमिन्द्रार्थममितौजसा

   दत्तं सुरपतेः पूर्वं त्रिलोकजयकाङ्क्षिणः

   brahmaṇā nirmitaṃ pūrvamindrārthamamitaujasā

   dattaṃ surapateḥ pūrvaṃ trilokajayakāṅkṣiṇaḥ

6. 6

   यस्य वाजेषु पवनः फले पावकभास्करौ

   शरीरमाकाशमयं गौरवे मेरुमन्दरौ

   yasya vājeṣu pavanaḥ phale pāvakabhāskarau

   śarīramākāśamayaṃ gaurave merumandarau

7. 7

   जाज्वल्यमानं वपुषा सुपुङ्खं हेमभूषितम्

   तेजसा सर्वभूतानां कृतं भास्करवर्चसं

   jājvalyamānaṃ vapuṣā supuṅkhaṃ hemabhūṣitam

   tejasā sarvabhūtānāṃ kṛtaṃ bhāskaravarcasaṃ

8. 8

   सधूममिव कालाग्निं दीप्तमाशीविषं यथा

   रथनागाश्ववृन्दानां भेदनं क्षिप्रकारिणम्

   sadhūmamiva kālāgniṃ dīptamāśīviṣaṃ yathā

   rathanāgāśvavṛndānāṃ bhedanaṃ kṣiprakāriṇam

9. 9

   द्वाराणां परिघाणां च गिरीणामपि भेदनम्

   नानारुधिरसिक्ताङ्गं मेदोदिग्धं सुदारुणम्

   dvārāṇāṃ parighāṇāṃ ca girīṇāmapi bhedanam

   nānārudhirasiktāṅgaṃ medodigdhaṃ sudāruṇam

10. 10

    वज्रसारं महानादं नानासमितिदारुणम्

    सर्ववित्रासनं भीमं श्वसन्तमिव पन्नगम्

    vajrasāraṃ mahānādaṃ nānāsamitidāruṇam

    sarvavitrāsanaṃ bhīmaṃ śvasantamiva pannagam

11. 11

    कङ्कगृध्रबलानां च गोमायुगणरक्षसाम्

    नित्यं भक्षप्रदं युद्धे यमरूपं भयावहम्

    kaṅkagṛdhrabalānāṃ ca gomāyugaṇarakṣasām

    nityaṃ bhakṣapradaṃ yuddhe yamarūpaṃ bhayāvaham

12. 12

    नन्दनं वानरेन्द्राणां रक्षसामवसादनम्

    वाजितं विविधैर्वाजैश्चारुचित्रैर्गरुत्मतः

    nandanaṃ vānarendrāṇāṃ rakṣasāmavasādanam

    vājitaṃ vividhairvājaiścārucitrairgarutmataḥ

13. 13

    तमुत्तमेषुं लोकानामिक्ष्वाकुभयनाशनम्

    द्विषतां कीर्तिहरणं प्रहर्षकरमात्मनः

    tamuttameṣuṃ lokānāmikṣvākubhayanāśanam

    dviṣatāṃ kīrtiharaṇaṃ praharṣakaramātmanaḥ

14. 14

    अभिमन्त्र्य ततो रामस्तं महेषुं महाबलः

    वेदप्रोक्तेन विधिना संदधे कार्मुके बली

    abhimantrya tato rāmastaṃ maheṣuṃ mahābalaḥ

    vedaproktena vidhinā saṃdadhe kārmuke balī

15. 15

    स रावणाय संक्रुद्धो भृशमायम्य कार्मुकम्

    चिक्षेप परमायत्तस्तं शरं मर्मघातिनम्

    sa rāvaṇāya saṃkruddho bhṛśamāyamya kārmukam

    cikṣepa paramāyattastaṃ śaraṃ marmaghātinam

16. 16

    स वज्र इव दुर्धर्षो वज्रबाहुविसर्जितः

    कृतान्त इव चावार्यो न्यपतद्रावणोरसि

    sa vajra iva durdharṣo vajrabāhuvisarjitaḥ

    kṛtānta iva cāvāryo nyapatadrāvaṇorasi

17. 17

    स विसृष्टो महावेगः शरीरान्तकरः शरः

    बिभेद हृदयं तस्य रावणस्य दुरात्मनः

    sa visṛṣṭo mahāvegaḥ śarīrāntakaraḥ śaraḥ

    bibheda hṛdayaṃ tasya rāvaṇasya durātmanaḥ

18. 18

    रुधिराक्तः स वेगेन जीवितान्तकरः शरः

    रावणस्य हरन्प्राणान्विवेश धरणीतलम्

    rudhirāktaḥ sa vegena jīvitāntakaraḥ śaraḥ

    rāvaṇasya haranprāṇānviveśa dharaṇītalam

19. 19

    स शरो रावणं हत्वा रुधिरार्द्रकृतच्छविः

    कृतकर्मा निभृतवत्स्वतूणीं पुनराविशत्

    sa śaro rāvaṇaṃ hatvā rudhirārdrakṛtacchaviḥ

    kṛtakarmā nibhṛtavatsvatūṇīṃ punarāviśat

20. 20

    तस्य हस्ताद्धतस्याशु कार्मुकं तत्ससायकम्

    निपपात सह प्राणैर्भ्रश्यमानस्य जीवितात्

    tasya hastāddhatasyāśu kārmukaṃ tatsasāyakam

    nipapāta saha prāṇairbhraśyamānasya jīvitāt

21. 21

    गतासुर्भीमवेगस्तु नैरृतेन्द्रो महाद्युतिः

    पपात स्यन्दनाद्भूमौ वृत्रो वज्रहतो यथा

    gatāsurbhīmavegastu nairṛtendro mahādyutiḥ

    papāta syandanādbhūmau vṛtro vajrahato yathā

22. 22

    तं दृष्ट्वा पतितं भूमौ हतशेषा निशाचराः

    हतनाथा भयत्रस्ताः सर्वतः सम्प्रदुद्रुवुः

    taṃ dṛṣṭvā patitaṃ bhūmau hataśeṣā niśācarāḥ

    hatanāthā bhayatrastāḥ sarvataḥ sampradudruvuḥ

23. 23

    नर्दन्तश्चाभिपेतुस्तान्वानरा द्रुमयोधिनः

    दशग्रीववधं दृष्ट्वा विजयं राघवस्य च

    nardantaścābhipetustānvānarā drumayodhinaḥ

    daśagrīvavadhaṃ dṛṣṭvā vijayaṃ rāghavasya ca

24. 24

    अर्दिता वानरैर्हृष्टैर्लङ्कामभ्यपतन्भयात्

    हताश्रयत्वात्करुणैर्बाष्पप्रस्रवणैर्मुखैः

    arditā vānarairhṛṣṭairlaṅkāmabhyapatanbhayāt

    hatāśrayatvātkaruṇairbāṣpaprasravaṇairmukhaiḥ

25. 25

    ततो विनेदुः संहृष्टा वानरा जितकाशिनः

    वदन्तो राघवजयं रावणस्य च तं वधम्

    tato vineduḥ saṃhṛṣṭā vānarā jitakāśinaḥ

    vadanto rāghavajayaṃ rāvaṇasya ca taṃ vadham

26. 26

    अथान्तरिक्षे व्यनदत्सौम्यस्त्रिदशदुन्दुभिः

    दिव्यगन्धवहस्तत्र मारुतः सुसुखो ववौ

    athāntarikṣe vyanadatsaumyastridaśadundubhiḥ

    divyagandhavahastatra mārutaḥ susukho vavau

27. 27

    निपपातान्तरिक्षाच्च पुष्पवृष्टिस्तदा भुवि

    किरन्ती राघवरथं दुरवापा मनोहराः

    nipapātāntarikṣācca puṣpavṛṣṭistadā bhuvi

    kirantī rāghavarathaṃ duravāpā manoharāḥ

28. 28

    राघवस्तवसंयुक्ता गगने च विशुश्रुवे

    साधु साध्विति वागग्र्या देवतानां महात्मनाम्

    rāghavastavasaṃyuktā gagane ca viśuśruve

    sādhu sādhviti vāgagryā devatānāṃ mahātmanām

29. 29

    आविवेश महान्हर्षो देवानां चारणैः सह

    रावणे निहते रौद्रे सर्वलोकभयंकरे

    āviveśa mahānharṣo devānāṃ cāraṇaiḥ saha

    rāvaṇe nihate raudre sarvalokabhayaṃkare

30. 30

    ततः सकामं सुग्रीवमङ्गदं च महाबलम्

    चकार राघवः प्रीतो हत्वा राक्षसपुंगवम्

    tataḥ sakāmaṃ sugrīvamaṅgadaṃ ca mahābalam

    cakāra rāghavaḥ prīto hatvā rākṣasapuṃgavam