Sarga 103

25 shlokas

1. 1

   तां तु पार्श्वे स्थितां प्रह्वां रामः सम्प्रेक्ष्य मैथिलीम्

   हृदयान्तर्गतक्रोधो व्याहर्तुमुपचक्रमे

   tāṃ tu pārśve sthitāṃ prahvāṃ rāmaḥ samprekṣya maithilīm

   hṛdayāntargatakrodho vyāhartumupacakrame

2. 2

   एषासि निर्जिता भद्रे शत्रुं जित्वा मया रणे

   पौरुषाद्यदनुष्ठेयं तदेतदुपपादितम्

   eṣāsi nirjitā bhadre śatruṃ jitvā mayā raṇe

   pauruṣādyadanuṣṭheyaṃ tadetadupapāditam

3. 3

   गतोऽस्म्यन्तममर्षस्य धर्षणा संप्रमार्जिता

   अवमानश्च शत्रुश्च मया युगपदुद्धृतौ

   gato'smyantamamarṣasya dharṣaṇā saṃpramārjitā

   avamānaśca śatruśca mayā yugapaduddhṛtau

4. 4

   अद्य मे पौरुषं दृष्टमद्य मे सफलः श्रमः

   अद्य तीर्णप्रतिज्ञत्वात्प्रभवामीह चात्मनः

   adya me pauruṣaṃ dṛṣṭamadya me saphalaḥ śramaḥ

   adya tīrṇapratijñatvātprabhavāmīha cātmanaḥ

5. 5

   या त्वं विरहिता नीता चलचित्तेन रक्षसा

   दैवसम्पादितो दोषो मानुषेण मया जितः

   yā tvaṃ virahitā nītā calacittena rakṣasā

   daivasampādito doṣo mānuṣeṇa mayā jitaḥ

6. 6

   सम्प्राप्तमवमानं यस्तेजसा न प्रमार्जति

   कस्तस्य पुरुषार्थोऽस्ति पुरुषस्याल्पतेजसः

   samprāptamavamānaṃ yastejasā na pramārjati

   kastasya puruṣārtho'sti puruṣasyālpatejasaḥ

7. 7

   लङ्घनं च समुद्रस्य लङ्कायाश्चावमर्दनम्

   सफलं तस्य तच्छ्लाघ्यमद्य कर्म हनूमतः

   laṅghanaṃ ca samudrasya laṅkāyāścāvamardanam

   saphalaṃ tasya tacchlāghyamadya karma hanūmataḥ

8. 8

   युद्धे विक्रमतश्चैव हितं मन्त्रयतश्च मे

   सुग्रीवस्य ससैन्यस्य सफलोऽद्य परिश्रमः

   yuddhe vikramataścaiva hitaṃ mantrayataśca me

   sugrīvasya sasainyasya saphalo'dya pariśramaḥ

9. 9

   निर्गुणं भ्रातरं त्यक्त्वा यो मां स्वयमुपस्थितः

   विभीषणस्य भक्तस्य सफलोऽद्य परिश्रमः

   nirguṇaṃ bhrātaraṃ tyaktvā yo māṃ svayamupasthitaḥ

   vibhīṣaṇasya bhaktasya saphalo'dya pariśramaḥ

10. 10

    इत्येवं ब्रुवतस्तस्य सीता रामस्य तद्वचः

    मृगीवोत्फुल्लनयना बभूवाश्रुपरिप्लुता

    ityevaṃ bruvatastasya sītā rāmasya tadvacaḥ

    mṛgīvotphullanayanā babhūvāśrupariplutā

11. 11

    पश्यतस्तां तु रामस्य भूयः क्रोधोऽभ्यवर्तत

    प्रभूताज्यावसिक्तस्य पावकस्येव दीप्यतः

    paśyatastāṃ tu rāmasya bhūyaḥ krodho'bhyavartata

    prabhūtājyāvasiktasya pāvakasyeva dīpyataḥ

12. 12

    स बद्ध्वा भ्रुकुटिं वक्त्रे तिर्यक्प्रेक्षितलोचनः

    अब्रवीत्परुषं सीतां मध्ये वानररक्षसाम्

    sa baddhvā bhrukuṭiṃ vaktre tiryakprekṣitalocanaḥ

    abravītparuṣaṃ sītāṃ madhye vānararakṣasām

13. 13

    यत्कर्तव्यं मनुष्येण धर्षणां परिमार्जता

    तत्कृतं सकलं सीते शत्रुहस्तादमर्षणात्

    yatkartavyaṃ manuṣyeṇa dharṣaṇāṃ parimārjatā

    tatkṛtaṃ sakalaṃ sīte śatruhastādamarṣaṇāt

14. 14

    निर्जिता जीवलोकस्य तपसा भावितात्मना

    अगस्त्येन दुराधर्षा मुनिना दक्षिणेव दिक्

    nirjitā jīvalokasya tapasā bhāvitātmanā

    agastyena durādharṣā muninā dakṣiṇeva dik

15. 15

    विदितश्चास्तु भद्रं ते योऽयं रणपरिश्रमः

    स तीर्णः सुहृदां वीर्यान्न त्वदर्थं मया कृतः

    viditaścāstu bhadraṃ te yo'yaṃ raṇapariśramaḥ

    sa tīrṇaḥ suhṛdāṃ vīryānna tvadarthaṃ mayā kṛtaḥ

16. 16

    रक्षता तु मया वृत्तमपवादं च सर्वशः

    प्रख्यातस्यात्मवंशस्य न्यङ्गं च परिमार्जता

    rakṣatā tu mayā vṛttamapavādaṃ ca sarvaśaḥ

    prakhyātasyātmavaṃśasya nyaṅgaṃ ca parimārjatā

17. 17

    प्राप्तचारित्रसंदेहा मम प्रतिमुखे स्थिता

    दीपो नेत्रातुरस्येव प्रतिकूलासि मे दृढम्

    prāptacāritrasaṃdehā mama pratimukhe sthitā

    dīpo netrāturasyeva pratikūlāsi me dṛḍham

18. 18

    तद्गच्छ ह्यभ्यनुज्ञाता यथेष्टं जनकात्मजे

    एता दश दिशो भद्रे कार्यमस्ति न मे त्वया

    tadgaccha hyabhyanujñātā yatheṣṭaṃ janakātmaje

    etā daśa diśo bhadre kāryamasti na me tvayā

19. 19

    कः पुमान्हि कुले जातः स्त्रियं परगृहोषिताम्

    तेजस्वी पुनरादद्यात्सुहृल्लेखेन चेतसा

    kaḥ pumānhi kule jātaḥ striyaṃ paragṛhoṣitām

    tejasvī punarādadyātsuhṛllekhena cetasā

20. 20

    रावणाङ्कपरिभ्रष्टां दृष्टां दुष्टेन चक्षुषा

    कथं त्वां पुनरादद्यां कुलं व्यपदिशन्महत्

    rāvaṇāṅkaparibhraṣṭāṃ dṛṣṭāṃ duṣṭena cakṣuṣā

    kathaṃ tvāṃ punarādadyāṃ kulaṃ vyapadiśanmahat

21. 21

    तदर्थं निर्जिता मे त्वं यशः प्रत्याहृतं मया

    नास्ति मे त्वय्यभिष्वङ्गो यथेष्टं गम्यतामितः

    tadarthaṃ nirjitā me tvaṃ yaśaḥ pratyāhṛtaṃ mayā

    nāsti me tvayyabhiṣvaṅgo yatheṣṭaṃ gamyatāmitaḥ

22. 22

    इति प्रव्याहृतं भद्रे मयैतत्कृतबुद्धिना

    लक्ष्मणे भरते वा त्वं कुरु बुद्धिं यथासुखम्

    iti pravyāhṛtaṃ bhadre mayaitatkṛtabuddhinā

    lakṣmaṇe bharate vā tvaṃ kuru buddhiṃ yathāsukham

23. 23

    सुग्रीवे वानरेन्द्रे वा राक्षसेन्द्रे विभीषणे

    निवेशय मनः सीते यथा वा सुखमात्मनः

    sugrīve vānarendre vā rākṣasendre vibhīṣaṇe

    niveśaya manaḥ sīte yathā vā sukhamātmanaḥ

24. 24

    न हि त्वां रावणो दृष्ट्वा दिव्यरूपां मनोरमाम्

    मर्षयते चिरं सीते स्वगृहे परिवर्तिनीम्

    na hi tvāṃ rāvaṇo dṛṣṭvā divyarūpāṃ manoramām

    marṣayate ciraṃ sīte svagṛhe parivartinīm

25. 25

    ततः प्रियार्हश्रवणा तदप्रियं प्रियादुपश्रुत्य चिरस्य मैथिली

    मुमोच बाष्पं सुभृशं प्रवेपिता गजेन्द्रहस्ताभिहतेव वल्लरी

    tataḥ priyārhaśravaṇā tadapriyaṃ priyādupaśrutya cirasya maithilī

    mumoca bāṣpaṃ subhṛśaṃ pravepitā gajendrahastābhihateva vallarī