Sarga 99

44 shlokas

1. 1

   तासां विलपमानानां तथा राक्षसयोषिताम्

   ज्येष्ठा पत्नी प्रिया दीना भर्तारं समुदैक्षत

   tāsāṃ vilapamānānāṃ tathā rākṣasayoṣitām

   jyeṣṭhā patnī priyā dīnā bhartāraṃ samudaikṣata

2. 2

   दशग्रीवं हतं दृष्ट्वा रामेणाचिन्त्यकर्मणा

   पतिं मन्दोदरी तत्र कृपणा पर्यदेवयत्

   daśagrīvaṃ hataṃ dṛṣṭvā rāmeṇācintyakarmaṇā

   patiṃ mandodarī tatra kṛpaṇā paryadevayat

3. 3

   ननु नाम महाबाहो तव वैश्रवणानुज

   क्रुद्धस्य प्रमुखे स्थातुं त्रस्यत्यपि पुरंदरः

   nanu nāma mahābāho tava vaiśravaṇānuja

   kruddhasya pramukhe sthātuṃ trasyatyapi puraṃdaraḥ

4. 4

   ऋषयश्च महीदेवा गन्धर्वाश्च यशस्विनः

   ननु नाम तवोद्वेगाच्चारणाश्च दिशो गताः

   ṛṣayaśca mahīdevā gandharvāśca yaśasvinaḥ

   nanu nāma tavodvegāccāraṇāśca diśo gatāḥ

5. 5

   स त्वं मानुषमात्रेण रामेण युधि निर्जितः

   न व्यपत्रपसे राजन्किमिदं राक्षसर्षभ

   sa tvaṃ mānuṣamātreṇa rāmeṇa yudhi nirjitaḥ

   na vyapatrapase rājankimidaṃ rākṣasarṣabha

6. 6

   कथं त्रैलोक्यमाक्रम्य श्रिया वीर्येण चान्वितम्

   अविषह्यं जघान त्वां मानुषो वनगोचरः

   kathaṃ trailokyamākramya śriyā vīryeṇa cānvitam

   aviṣahyaṃ jaghāna tvāṃ mānuṣo vanagocaraḥ

7. 7

   मानुषाणामविषये चरतः कामरूपिणः

   विनाशस्तव रामेण संयुगे नोपपद्यते

   mānuṣāṇāmaviṣaye carataḥ kāmarūpiṇaḥ

   vināśastava rāmeṇa saṃyuge nopapadyate

8. 8

   न चैतत्कर्म रामस्य श्रद्दधामि चमूमुखे

   सर्वतः समुपेतस्य तव तेनाभिमर्शनम्

   na caitatkarma rāmasya śraddadhāmi camūmukhe

   sarvataḥ samupetasya tava tenābhimarśanam

9. 9

   इन्द्रियाणि पुरा जित्वा जितं त्रिभुवनं त्वया

   स्मरद्भिरिव तद्वैरमिन्द्रियैरेव निर्जितः

   indriyāṇi purā jitvā jitaṃ tribhuvanaṃ tvayā

   smaradbhiriva tadvairamindriyaireva nirjitaḥ

10. 10

    अथ वा रामरूपेण वासवः स्वयमागतः

    मायां तव विनाशाय विधायाप्रतितर्किताम्

    atha vā rāmarūpeṇa vāsavaḥ svayamāgataḥ

    māyāṃ tava vināśāya vidhāyāpratitarkitām

11. 11

    यदैव हि जनस्थाने राक्षसैर्बहुभिर्वृतः

    खरस्तव हतो भ्राता तदैवासौ न मानुषः

    yadaiva hi janasthāne rākṣasairbahubhirvṛtaḥ

    kharastava hato bhrātā tadaivāsau na mānuṣaḥ

12. 12

    यदैव नगरीं लङ्कां दुष्प्रवेशां सुरैरपि

    प्रविष्टो हनुमान्वीर्यात्तदैव व्यथिता वयम्

    yadaiva nagarīṃ laṅkāṃ duṣpraveśāṃ surairapi

    praviṣṭo hanumānvīryāttadaiva vyathitā vayam

13. 13

    क्रियतामविरोधश्च राघवेणेति यन्मया

    उच्यमानो न गृह्णासि तस्येयं व्युष्टिरागता

    kriyatāmavirodhaśca rāghaveṇeti yanmayā

    ucyamāno na gṛhṇāsi tasyeyaṃ vyuṣṭirāgatā

14. 14

    अकस्माच्चाभिकामोऽसि सीतां राक्षसपुंगव

    ऐश्वर्यस्य विनाशाय देहस्य स्वजनस्य च

    akasmāccābhikāmo'si sītāṃ rākṣasapuṃgava

    aiśvaryasya vināśāya dehasya svajanasya ca

15. 15

    अरुन्धत्या विशिष्टां तां रोहिण्याश्चापि दुर्मते

    सीतां धर्षयता मान्यां त्वया ह्यसदृशं कृतम्

    arundhatyā viśiṣṭāṃ tāṃ rohiṇyāścāpi durmate

    sītāṃ dharṣayatā mānyāṃ tvayā hyasadṛśaṃ kṛtam

16. 16

    न कुलेन न रूपेण न दाक्षिण्येन मैथिली

    मयाधिका वा तुल्या वा त्वं तु मोहान्न बुध्यसे

    na kulena na rūpeṇa na dākṣiṇyena maithilī

    mayādhikā vā tulyā vā tvaṃ tu mohānna budhyase

17. 17

    सर्वथा सर्वभूतानां नास्ति मृत्युरलक्षणः

    तव तावदयं मृत्युर्मैथिलीकृतलक्षणः

    sarvathā sarvabhūtānāṃ nāsti mṛtyuralakṣaṇaḥ

    tava tāvadayaṃ mṛtyurmaithilīkṛtalakṣaṇaḥ

18. 18

    मैथिली सह रामेण विशोका विहरिष्यति

    अल्पपुण्या त्वहं घोरे पतिता शोकसागरे

    maithilī saha rāmeṇa viśokā vihariṣyati

    alpapuṇyā tvahaṃ ghore patitā śokasāgare

19. 19

    कैलासे मन्दरे मेरौ तथा चैत्ररथे वने

    देवोद्यानेषु सर्वेषु विहृत्य सहिता त्वया

    kailāse mandare merau tathā caitrarathe vane

    devodyāneṣu sarveṣu vihṛtya sahitā tvayā

20. 20

    विमानेनानुरूपेण या याम्यतुलया श्रिया

    पश्यन्ती विविधान्देशांस्तांस्तांश्चित्रस्रगम्बरा

    भ्रंशिता कामभोगेभ्यः सास्मि वीरवधात्तव

    vimānenānurūpeṇa yā yāmyatulayā śriyā

    paśyantī vividhāndeśāṃstāṃstāṃścitrasragambarā

    bhraṃśitā kāmabhogebhyaḥ sāsmi vīravadhāttava

21. 21

    सत्यवाक्स महाभागो देवरो मे यदब्रवीत्

    अयं राक्षसमुख्यानां विनाशः पर्युपस्थितः

    satyavāksa mahābhāgo devaro me yadabravīt

    ayaṃ rākṣasamukhyānāṃ vināśaḥ paryupasthitaḥ

22. 22

    कामक्रोधसमुत्थेन व्यसनेन प्रसङ्गिना

    त्वया कृतमिदं सर्वमनाथं रक्षसां कुलम्

    kāmakrodhasamutthena vyasanena prasaṅginā

    tvayā kṛtamidaṃ sarvamanāthaṃ rakṣasāṃ kulam

23. 23

    न हि त्वं शोचितव्यो मे प्रख्यातबलपौरुषः

    स्त्रीस्वभावात्तु मे बुद्धिः कारुण्ये परिवर्तते

    na hi tvaṃ śocitavyo me prakhyātabalapauruṣaḥ

    strīsvabhāvāttu me buddhiḥ kāruṇye parivartate

24. 24

    सुकृतं दुष्कृतं च त्वं गृहीत्वा स्वां गतिं गतः

    आत्मानमनुशोचामि त्वद्वियोगेन दुःखिताम्

    sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ ca tvaṃ gṛhītvā svāṃ gatiṃ gataḥ

    ātmānamanuśocāmi tvadviyogena duḥkhitām

25. 25

    नीलजीमूतसंकाशः पीताम्बरशुभाङ्गदः

    सर्वगात्राणि विक्षिप्य किं शेषे रुधिराप्लुतः

    प्रसुप्त इव शोकार्तां किं मां न प्रतिभाषसे

    nīlajīmūtasaṃkāśaḥ pītāmbaraśubhāṅgadaḥ

    sarvagātrāṇi vikṣipya kiṃ śeṣe rudhirāplutaḥ

    prasupta iva śokārtāṃ kiṃ māṃ na pratibhāṣase

26. 26

    महावीर्यस्य दक्षस्य संयुगेष्वपलायिनः

    यातुधानस्य दौहित्रीं किं त्वं मां नाभ्युदीक्षसे

    mahāvīryasya dakṣasya saṃyugeṣvapalāyinaḥ

    yātudhānasya dauhitrīṃ kiṃ tvaṃ māṃ nābhyudīkṣase

27. 27

    येन सूदयसे शत्रून्समरे सूर्यवर्चसा

    वज्रो वज्रधरस्येव सोऽयं ते सततार्चितः

    yena sūdayase śatrūnsamare sūryavarcasā

    vajro vajradharasyeva so'yaṃ te satatārcitaḥ

28. 28

    रणे शत्रुप्रहरणो हेमजालपरिष्कृतः

    परिघो व्यवकीर्णस्ते बाणैश्छिन्नः सहस्रधा

    raṇe śatrupraharaṇo hemajālapariṣkṛtaḥ

    parigho vyavakīrṇaste bāṇaiśchinnaḥ sahasradhā

29. 29

    धिगस्तु हृदयं यस्या ममेदं न सहस्रधा

    त्वयि पञ्चत्वमापन्ने फलते शोकपीडितम्

    dhigastu hṛdayaṃ yasyā mamedaṃ na sahasradhā

    tvayi pañcatvamāpanne phalate śokapīḍitam

30. 30

    एतस्मिन्नन्तरे रामो विभीषणमुवाच ह

    संस्कारः क्रियतां भ्रातुः स्त्रियश्चैता निवर्तय

    etasminnantare rāmo vibhīṣaṇamuvāca ha

    saṃskāraḥ kriyatāṃ bhrātuḥ striyaścaitā nivartaya