22 shlokas
- 1
अथ रामः प्रसन्नात्मा श्रुत्वा वायुसुतस्य ह
प्रत्यभाषत दुर्धर्षः श्रुतवानात्मनि स्थितम्
atha rāmaḥ prasannātmā śrutvā vāyusutasya ha
pratyabhāṣata durdharṣaḥ śrutavānātmani sthitam
- 2
ममापि तु विवक्षास्ति काचित्प्रति विभीषणम्
श्रुतमिच्छामि तत्सर्वं भवद्भिः श्रेयसि स्थितैः
mamāpi tu vivakṣāsti kācitprati vibhīṣaṇam
śrutamicchāmi tatsarvaṃ bhavadbhiḥ śreyasi sthitaiḥ
- 3
मित्रभावेन सम्प्राप्तं न त्यजेयं कथंचन
दोषो यद्यपि तस्य स्यात्सतामेतदगर्हितम्
mitrabhāvena samprāptaṃ na tyajeyaṃ kathaṃcana
doṣo yadyapi tasya syātsatāmetadagarhitam
- 4
रामस्य वचनं श्रुत्वा सुग्रीवः प्लवगेश्वरः
प्रत्यभाषत काकुत्स्थं सौहार्देनाभिचोदितः
rāmasya vacanaṃ śrutvā sugrīvaḥ plavageśvaraḥ
pratyabhāṣata kākutsthaṃ sauhārdenābhicoditaḥ
- 5
किमत्र चित्रं धर्मज्ञ लोकनाथशिखामणे
यत्त्वमार्यं प्रभाषेथाः सत्त्ववान्सत्पथे स्थितः
kimatra citraṃ dharmajña lokanāthaśikhāmaṇe
yattvamāryaṃ prabhāṣethāḥ sattvavānsatpathe sthitaḥ
- 6
मम चाप्यन्तरात्मायं शुद्धं वेत्ति विभीषणम्
अनुमानाच्च भावाच्च सर्वतः सुपरीक्षितः
mama cāpyantarātmāyaṃ śuddhaṃ vetti vibhīṣaṇam
anumānācca bhāvācca sarvataḥ suparīkṣitaḥ
- 7
तस्मात्क्षिप्रं सहास्माभिस्तुल्यो भवतु राघव
विभीषणो महाप्राज्ञः सखित्वं चाभ्युपैतु नः
tasmātkṣipraṃ sahāsmābhistulyo bhavatu rāghava
vibhīṣaṇo mahāprājñaḥ sakhitvaṃ cābhyupaitu naḥ
- 8
स सुग्रीवस्य तद्वाक्यं रामः श्रुत्वा विमृश्य च
ततः शुभतरं वाक्यमुवाच हरिपुंगवम्
sa sugrīvasya tadvākyaṃ rāmaḥ śrutvā vimṛśya ca
tataḥ śubhataraṃ vākyamuvāca haripuṃgavam
- 9
सुदुष्टो वाप्यदुष्टो वा किमेष रजनीचरः
सूक्ष्ममप्यहितं कर्तुं ममाशक्तः कथंचन
suduṣṭo vāpyaduṣṭo vā kimeṣa rajanīcaraḥ
sūkṣmamapyahitaṃ kartuṃ mamāśaktaḥ kathaṃcana
- 10
पिशाचान्दानवान्यक्षान्पृथिव्यां चैव राक्षसान्
अङ्गुल्यग्रेण तान्हन्यामिच्छन्हरिगणेश्वर
piśācāndānavānyakṣānpṛthivyāṃ caiva rākṣasān
aṅgulyagreṇa tānhanyāmicchanharigaṇeśvara
- 11
श्रूयते हि कपोतेन शत्रुः शरणमागतः
अर्चितश्च यथान्यायं स्वैश्च मांसैर्निमन्त्रितः
śrūyate hi kapotena śatruḥ śaraṇamāgataḥ
arcitaśca yathānyāyaṃ svaiśca māṃsairnimantritaḥ
- 12
स हि तं प्रतिजग्राह भार्या हर्तारमागतम्
कपोतो वानरश्रेष्ठ किं पुनर्मद्विधो जनः
sa hi taṃ pratijagrāha bhāryā hartāramāgatam
kapoto vānaraśreṣṭha kiṃ punarmadvidho janaḥ
- 13
ऋषेः कण्वस्य पुत्रेण कण्डुना परमर्षिणा
शृणु गाथां पुरा गीतां धर्मिष्ठां सत्यवादिना
ṛṣeḥ kaṇvasya putreṇa kaṇḍunā paramarṣiṇā
śṛṇu gāthāṃ purā gītāṃ dharmiṣṭhāṃ satyavādinā
- 14
बद्धाञ्जलिपुटं दीनं याचन्तं शरणागतम्
न हन्यादानृशंस्यार्थमपि शत्रुं परंतप
baddhāñjalipuṭaṃ dīnaṃ yācantaṃ śaraṇāgatam
na hanyādānṛśaṃsyārthamapi śatruṃ paraṃtapa
- 15
आर्तो वा यदि वा दृप्तः परेषां शरणं गतः
अरिः प्राणान्परित्यज्य रक्षितव्यः कृतात्मना
ārto vā yadi vā dṛptaḥ pareṣāṃ śaraṇaṃ gataḥ
ariḥ prāṇānparityajya rakṣitavyaḥ kṛtātmanā
- 16
स चेद्भयाद्वा मोहाद्वा कामाद्वापि न रक्षति
स्वया शक्त्या यथातत्त्वं तत्पापं लोकगर्हितम्
sa cedbhayādvā mohādvā kāmādvāpi na rakṣati
svayā śaktyā yathātattvaṃ tatpāpaṃ lokagarhitam
- 17
विनष्टः पश्यतस्तस्य रक्षिणः शरणागतः
आदाय सुकृतं तस्य सर्वं गच्छेदरक्षितः
vinaṣṭaḥ paśyatastasya rakṣiṇaḥ śaraṇāgataḥ
ādāya sukṛtaṃ tasya sarvaṃ gacchedarakṣitaḥ
- 18
एवं दोषो महानत्र प्रपन्नानामरक्षणे
अस्वर्ग्यं चायशस्यं च बलवीर्यविनाशनम्
evaṃ doṣo mahānatra prapannānāmarakṣaṇe
asvargyaṃ cāyaśasyaṃ ca balavīryavināśanam
- 19
करिष्यामि यथार्थं तु कण्डोर्वचनमुत्तमम्
धर्मिष्ठं च यशस्यं च स्वर्ग्यं स्यात्तु फलोदये
kariṣyāmi yathārthaṃ tu kaṇḍorvacanamuttamam
dharmiṣṭhaṃ ca yaśasyaṃ ca svargyaṃ syāttu phalodaye
- 20
सकृदेव प्रपन्नाय तवास्मीति च याचते
अभयं सर्वभूतेभ्यो ददाम्येतद्व्रतं मम
sakṛdeva prapannāya tavāsmīti ca yācate
abhayaṃ sarvabhūtebhyo dadāmyetadvrataṃ mama
- 21
आनयैनं हरिश्रेष्ठ दत्तमस्याभयं मया
विभीषणो वा सुग्रीव यदि वा रावणः स्वयम्
ānayainaṃ hariśreṣṭha dattamasyābhayaṃ mayā
vibhīṣaṇo vā sugrīva yadi vā rāvaṇaḥ svayam
- 22
ततस्तु सुग्रीववचो निशम्य तद्धरीश्वरेणाभिहितं नरेश्वरः
विभीषणेनाशु जगाम संगमं पतत्रिराजेन यथा पुरंदरः
tatastu sugrīvavaco niśamya taddharīśvareṇābhihitaṃ nareśvaraḥ
vibhīṣaṇenāśu jagāma saṃgamaṃ patatrirājena yathā puraṃdaraḥ