21 shlokas
- 1
निकुम्भं च हतं श्रुत्वा कुम्भं च विनिपातितम्
रावणः परमामर्षी प्रजज्वालानलो यथा
nikumbhaṃ ca hataṃ śrutvā kumbhaṃ ca vinipātitam
rāvaṇaḥ paramāmarṣī prajajvālānalo yathā
- 2
नैरृतः क्रोधशोकाभ्यां द्वाभ्यां तु परिमूर्छितः
खरपुत्रं विशालाक्षं मकराक्षमचोदयत्
nairṛtaḥ krodhaśokābhyāṃ dvābhyāṃ tu parimūrchitaḥ
kharaputraṃ viśālākṣaṃ makarākṣamacodayat
- 3
गच्छ पुत्र मयाज्ञप्तो बलेनाभिसमन्वितः
राघवं लक्ष्मणं चैव जहि तौ सवनौकसौ
gaccha putra mayājñapto balenābhisamanvitaḥ
rāghavaṃ lakṣmaṇaṃ caiva jahi tau savanaukasau
- 4
रावणस्य वचः श्रुत्वा शूरो मानी खरात्मजः
बाढमित्यब्रवीद्धृष्टो मकराक्षो निशाचरः
rāvaṇasya vacaḥ śrutvā śūro mānī kharātmajaḥ
bāḍhamityabravīddhṛṣṭo makarākṣo niśācaraḥ
- 5
सोऽभिवाद्य दशग्रीवं कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्
निर्जगाम गृहाच्छुभ्राद्रावणस्याज्ञया बली
so'bhivādya daśagrīvaṃ kṛtvā cāpi pradakṣiṇam
nirjagāma gṛhācchubhrādrāvaṇasyājñayā balī
- 6
समीपस्थं बलाध्यक्षं खरपुत्रोऽब्रवीदिदम्
रथमानीयतां शीघ्रं सैन्यं चानीयतां त्वरात्
samīpasthaṃ balādhyakṣaṃ kharaputro'bravīdidam
rathamānīyatāṃ śīghraṃ sainyaṃ cānīyatāṃ tvarāt
- 7
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा बलाध्यक्षो निशाचरः
स्यन्दनं च बलं चैव समीपं प्रत्यपादयत्
tasya tadvacanaṃ śrutvā balādhyakṣo niśācaraḥ
syandanaṃ ca balaṃ caiva samīpaṃ pratyapādayat
- 8
प्रदक्षिणं रथं कृत्वा आरुरोह निशाचरः
सूतं संचोदयामास शीघ्रं मे रथमावह
pradakṣiṇaṃ rathaṃ kṛtvā āruroha niśācaraḥ
sūtaṃ saṃcodayāmāsa śīghraṃ me rathamāvaha
- 9
अथ तान्राक्षसान्सर्वान्मकराक्षोऽब्रवीदिदम्
यूयं सर्वे प्रयुध्यध्वं पुरस्तान्मम राक्षसाः
atha tānrākṣasānsarvānmakarākṣo'bravīdidam
yūyaṃ sarve prayudhyadhvaṃ purastānmama rākṣasāḥ
- 10
अहं राक्षसराजेन रावणेन महात्मना
आज्ञप्तः समरे हन्तुं तावुभौ रामलक्ष्मणौ
ahaṃ rākṣasarājena rāvaṇena mahātmanā
ājñaptaḥ samare hantuṃ tāvubhau rāmalakṣmaṇau
- 11
अद्य रामं वधिष्यामि लक्ष्मणं च निशाचराः
शाखामृगं च सुग्रीवं वानरांश्च शरोत्तमैः
adya rāmaṃ vadhiṣyāmi lakṣmaṇaṃ ca niśācarāḥ
śākhāmṛgaṃ ca sugrīvaṃ vānarāṃśca śarottamaiḥ
- 12
अद्य शूलनिपातैश्च वानराणां महाचमूम्
प्रदहिष्यामि सम्प्राप्तां शुष्केन्धनमिवानलः
adya śūlanipātaiśca vānarāṇāṃ mahācamūm
pradahiṣyāmi samprāptāṃ śuṣkendhanamivānalaḥ
- 13
मकराक्षस्य तच्छ्रुत्वा वचनं ते निशाचराः
सर्वे नानायुधोपेता बलवन्तः समाहिताः
makarākṣasya tacchrutvā vacanaṃ te niśācarāḥ
sarve nānāyudhopetā balavantaḥ samāhitāḥ
- 14
ते कामरूपिणः शूरा दंष्ट्रिणः पिङ्गलेक्षणाः
मातंगा इव नर्दन्तो ध्वस्तकेशा भयानकाः
te kāmarūpiṇaḥ śūrā daṃṣṭriṇaḥ piṅgalekṣaṇāḥ
mātaṃgā iva nardanto dhvastakeśā bhayānakāḥ
- 15
परिवार्य महाकाया महाकायं खरात्मजम्
अभिजग्मुस्तदा हृष्टाश्चालयन्तो वसुंधराम्
parivārya mahākāyā mahākāyaṃ kharātmajam
abhijagmustadā hṛṣṭāścālayanto vasuṃdharām
- 16
शङ्खभेरीसहस्राणामाहतानां समन्ततः
क्ष्वेडितास्फोटितानां च ततः शब्दो महानभूत्
śaṅkhabherīsahasrāṇāmāhatānāṃ samantataḥ
kṣveḍitāsphoṭitānāṃ ca tataḥ śabdo mahānabhūt
- 17
प्रभ्रष्टोऽथ करात्तस्य प्रतोदः सारथेस्तदा
पपात सहसा चैव ध्वजस्तस्य च रक्षसः
prabhraṣṭo'tha karāttasya pratodaḥ sārathestadā
papāta sahasā caiva dhvajastasya ca rakṣasaḥ
- 18
तस्य ते रथसंयुक्ता हया विक्रमवर्जिताः
चरणैराकुलैर्गत्वा दीनाः सास्रमुखा ययुः
tasya te rathasaṃyuktā hayā vikramavarjitāḥ
caraṇairākulairgatvā dīnāḥ sāsramukhā yayuḥ
- 19
प्रवाति पवनस्तस्य सपांसुः खरदारुणः
निर्याणे तस्य रौद्रस्य मकराक्षस्य दुर्मतेः
pravāti pavanastasya sapāṃsuḥ kharadāruṇaḥ
niryāṇe tasya raudrasya makarākṣasya durmateḥ
- 20
तानि दृष्ट्वा निमित्तानि राक्षसा वीर्यवत्तमाः
अचिन्त्य निर्गताः सर्वे यत्र तौ रामलक्ष्मणौ
tāni dṛṣṭvā nimittāni rākṣasā vīryavattamāḥ
acintya nirgatāḥ sarve yatra tau rāmalakṣmaṇau
- 21
घनगजमहिषाङ्गतुल्यवर्णाः समरमुखेष्वसकृद्गदासिभिन्नाः
अहमहमिति युद्धकौशलास्ते रजनिचराः परिबभ्रमुर्नदन्तः
ghanagajamahiṣāṅgatulyavarṇāḥ samaramukheṣvasakṛdgadāsibhinnāḥ
ahamahamiti yuddhakauśalāste rajanicarāḥ paribabhramurnadantaḥ