Sarga 66

38 shlokas

1. 1

   निर्गतं मकराक्षं ते दृष्ट्वा वानरपुंगवाः

   आप्लुत्य सहसा सर्वे योद्धुकामा व्यवस्थिताः

   nirgataṃ makarākṣaṃ te dṛṣṭvā vānarapuṃgavāḥ

   āplutya sahasā sarve yoddhukāmā vyavasthitāḥ

2. 2

   ततः प्रवृत्तं सुमहत्तद्युद्धं लोमहर्षणम्

   निशाचरैः प्लवंगानां देवानां दानवैरिव

   tataḥ pravṛttaṃ sumahattadyuddhaṃ lomaharṣaṇam

   niśācaraiḥ plavaṃgānāṃ devānāṃ dānavairiva

3. 3

   वृक्षशूलनिपातैश्च शिलापरिघपातनैः

   अन्योन्यं मर्दयन्ति स्म तदा कपिनिशाचराः

   vṛkṣaśūlanipātaiśca śilāparighapātanaiḥ

   anyonyaṃ mardayanti sma tadā kapiniśācarāḥ

4. 4

   शक्तिशूलगदाखड्गैस्तोमरैश्च निशाचराः

   पट्टसैर्भिन्दिपालैश्च बाणपातैः समन्ततः

   śaktiśūlagadākhaḍgaistomaraiśca niśācarāḥ

   paṭṭasairbhindipālaiśca bāṇapātaiḥ samantataḥ

5. 5

   पाशमुद्गरदण्डैश्च निर्घातैश्चापरैस्तथा

   कदनं कपिसिंहानां चक्रुस्ते रजनीचराः

   pāśamudgaradaṇḍaiśca nirghātaiścāparaistathā

   kadanaṃ kapisiṃhānāṃ cakruste rajanīcarāḥ

6. 6

   बाणौघैरर्दिताश्चापि खरपुत्रेण वानराः

   संभ्रान्तमनसः सर्वे दुद्रुवुर्भयपीडिताः

   bāṇaughairarditāścāpi kharaputreṇa vānarāḥ

   saṃbhrāntamanasaḥ sarve dudruvurbhayapīḍitāḥ

7. 7

   तान्दृष्ट्वा राक्षसाः सर्वे द्रवमाणान्वनौकसः

   नेदुस्ते सिंहवद्धृष्टा राक्षसा जितकाशिनः

   tāndṛṣṭvā rākṣasāḥ sarve dravamāṇānvanaukasaḥ

   neduste siṃhavaddhṛṣṭā rākṣasā jitakāśinaḥ

8. 8

   विद्रवत्सु तदा तेषु वानरेषु समन्ततः

   रामस्तान्वारयामास शरवर्षेण राक्षसान्

   vidravatsu tadā teṣu vānareṣu samantataḥ

   rāmastānvārayāmāsa śaravarṣeṇa rākṣasān

9. 9

   वारितान्राक्षसान्दृष्ट्वा मकराक्षो निशाचरः

   क्रोधानलसमाविष्टो वचनं चेदमब्रवीत्

   vāritānrākṣasāndṛṣṭvā makarākṣo niśācaraḥ

   krodhānalasamāviṣṭo vacanaṃ cedamabravīt

10. 10

    तिष्ठ राम मया सार्धं द्वन्द्वयुद्धं ददामि ते

    त्याजयिष्यामि ते प्राणान्धनुर्मुक्तैः शितैः शरैः

    tiṣṭha rāma mayā sārdhaṃ dvandvayuddhaṃ dadāmi te

    tyājayiṣyāmi te prāṇāndhanurmuktaiḥ śitaiḥ śaraiḥ

11. 11

    यत्तदा दण्डकारण्ये पितरं हतवान्मम

    मदग्रतः स्वकर्मस्थं स्मृत्वा रोषोऽभिवर्धते

    yattadā daṇḍakāraṇye pitaraṃ hatavānmama

    madagrataḥ svakarmasthaṃ smṛtvā roṣo'bhivardhate

12. 12

    दह्यन्ते भृशमङ्गानि दुरात्मन्मम राघव

    यन्मयासि न दृष्टस्त्वं तस्मिन्काले महावने

    dahyante bhṛśamaṅgāni durātmanmama rāghava

    yanmayāsi na dṛṣṭastvaṃ tasminkāle mahāvane

13. 13

    दिष्ट्यासि दर्शनं राम मम त्वं प्राप्तवानिह

    काङ्क्षितोऽसि क्षुधार्तस्य सिंहस्येवेतरो मृगः

    diṣṭyāsi darśanaṃ rāma mama tvaṃ prāptavāniha

    kāṅkṣito'si kṣudhārtasya siṃhasyevetaro mṛgaḥ

14. 14

    अद्य मद्बाणवेगेन प्रेतराड्विषयं गतः

    ये त्वया निहताः शूराः सह तैस्त्वं समेष्यसि

    adya madbāṇavegena pretarāḍviṣayaṃ gataḥ

    ye tvayā nihatāḥ śūrāḥ saha taistvaṃ sameṣyasi

15. 15

    बहुनात्र किमुक्तेन शृणु राम वचो मम

    पश्यन्तु सकला लोकास्त्वां मां चैव रणाजिरे

    bahunātra kimuktena śṛṇu rāma vaco mama

    paśyantu sakalā lokāstvāṃ māṃ caiva raṇājire

16. 16

    अस्त्रैर्वा गदया वापि बाहुभ्यां वा महाहवे

    अभ्यस्तं येन वा राम तेन वा वर्ततां युधि

    astrairvā gadayā vāpi bāhubhyāṃ vā mahāhave

    abhyastaṃ yena vā rāma tena vā vartatāṃ yudhi

17. 17

    मकराक्षवचः श्रुत्वा रामो दशरथात्मजः

    अब्रवीत्प्रहसन्वाक्यमुत्तरोत्तरवादिनम्

    makarākṣavacaḥ śrutvā rāmo daśarathātmajaḥ

    abravītprahasanvākyamuttarottaravādinam

18. 18

    चतुर्दशसहस्राणि रक्षसां त्वत्पिता च यः

    त्रिशिरा दूषणश्चापि दण्डके निहता मया

    caturdaśasahasrāṇi rakṣasāṃ tvatpitā ca yaḥ

    triśirā dūṣaṇaścāpi daṇḍake nihatā mayā

19. 19

    स्वाशितास्तव मांसेन गृध्रगोमायुवायसाः

    भविष्यन्त्यद्य वै पाप तीक्ष्णतुण्डनखाङ्कुशाः

    svāśitāstava māṃsena gṛdhragomāyuvāyasāḥ

    bhaviṣyantyadya vai pāpa tīkṣṇatuṇḍanakhāṅkuśāḥ

20. 20

    एवमुक्तस्तु रामेण खरपुत्रो निशाचरः

    बाणौघानसृजत्तस्मै राघवाय रणाजिरे

    evamuktastu rāmeṇa kharaputro niśācaraḥ

    bāṇaughānasṛjattasmai rāghavāya raṇājire

21. 21

    ताञ्शराञ्शरवर्षेण रामश्चिच्छेद नैकधा

    निपेतुर्भुवि ते छिन्ना रुक्मपुङ्खाः सहस्रशः

    tāñśarāñśaravarṣeṇa rāmaściccheda naikadhā

    nipeturbhuvi te chinnā rukmapuṅkhāḥ sahasraśaḥ

22. 22

    तद्युद्धमभवत्तत्र समेत्यान्योन्यमोजसा

    खरराक्षसपुत्रस्य सूनोर्दशरथस्य च

    tadyuddhamabhavattatra sametyānyonyamojasā

    khararākṣasaputrasya sūnordaśarathasya ca

23. 23

    जीमूतयोरिवाकाशे शब्दो ज्यातलयोस्तदा

    धनुर्मुक्तः स्वनोत्कृष्टः श्रूयते च रणाजिरे

    jīmūtayorivākāśe śabdo jyātalayostadā

    dhanurmuktaḥ svanotkṛṣṭaḥ śrūyate ca raṇājire

24. 24

    देवदानवगन्धर्वाः किंनराश्च महोरगाः

    अन्तरिक्षगताः सर्वे द्रष्टुकामास्तदद्भुतम्

    devadānavagandharvāḥ kiṃnarāśca mahoragāḥ

    antarikṣagatāḥ sarve draṣṭukāmāstadadbhutam

25. 25

    विद्धमन्योन्यगात्रेषु द्विगुणं वर्धते बलम्

    कृतप्रतिकृतान्योन्यं कुर्वाते तौ रणाजिरे

    viddhamanyonyagātreṣu dviguṇaṃ vardhate balam

    kṛtapratikṛtānyonyaṃ kurvāte tau raṇājire

26. 26

    राममुक्तांस्तु बाणौघान्राक्षसस्त्वछिनद्रणे

    रक्षोमुक्तांस्तु रामो वै नैकधा प्राछिनच्छरैः

    rāmamuktāṃstu bāṇaughānrākṣasastvachinadraṇe

    rakṣomuktāṃstu rāmo vai naikadhā prāchinaccharaiḥ

27. 27

    बाणौघवितताः सर्वा दिशश्च विदिशस्तथा

    संछन्ना वसुधा चैव समन्तान्न प्रकाशते

    bāṇaughavitatāḥ sarvā diśaśca vidiśastathā

    saṃchannā vasudhā caiva samantānna prakāśate

28. 28

    ततः क्रुद्धो महाबाहुर्धनुश्चिच्छेद रक्षसः

    अष्टाभिरथ नाराचैः सूतं विव्याध राघवः

    भित्त्वा शरै रथं रामो रथाश्वान्समपातयत्

    tataḥ kruddho mahābāhurdhanuściccheda rakṣasaḥ

    aṣṭābhiratha nārācaiḥ sūtaṃ vivyādha rāghavaḥ

    bhittvā śarai rathaṃ rāmo rathāśvānsamapātayat

29. 29

    विरथो वसुधां तिष्ठन्मकराक्षो निशाचरः

    अतिष्ठद्वसुधां रक्षः शूलं जग्राह पाणिना

    त्रासनं सर्वभूतानां युगान्ताग्निसमप्रभम्

    viratho vasudhāṃ tiṣṭhanmakarākṣo niśācaraḥ

    atiṣṭhadvasudhāṃ rakṣaḥ śūlaṃ jagrāha pāṇinā

    trāsanaṃ sarvabhūtānāṃ yugāntāgnisamaprabham

30. 30

    विभ्राम्य च महच्छूलं प्रज्वलन्तं निशाचरः

    स क्रोधात्प्राहिणोत्तस्मै राघवाय महाहवे

    vibhrāmya ca mahacchūlaṃ prajvalantaṃ niśācaraḥ

    sa krodhātprāhiṇottasmai rāghavāya mahāhave