21 shlokas
- 1
वनं गते धर्मपरे रामे रमयतां वरे
कौसल्या रुदती स्वार्ता भर्तारमिदमब्रवीत्
vanaṃ gate dharmapare rāme ramayatāṃ vare
kausalyā rudatī svārtā bhartāramidamabravīt
- 2
यद्यपि त्रिषु लोकेषु प्रथितं ते महद्यशः
सानुक्रोशो वदान्यश्च प्रियवादी च राघवः
yadyapi triṣu lokeṣu prathitaṃ te mahadyaśaḥ
sānukrośo vadānyaśca priyavādī ca rāghavaḥ
- 3
कथं नरवरश्रेष्ठ पुत्रौ तौ सह सीतया
दुःखितौ सुखसंवृद्धौ वने दुःखं सहिष्यतः
kathaṃ naravaraśreṣṭha putrau tau saha sītayā
duḥkhitau sukhasaṃvṛddhau vane duḥkhaṃ sahiṣyataḥ
- 4
सा नूनं तरुणी श्यामा सुकुमारी सुखोचिता
कथमुष्णं च शीतं च मैथिली प्रसहिष्यते
sā nūnaṃ taruṇī śyāmā sukumārī sukhocitā
kathamuṣṇaṃ ca śītaṃ ca maithilī prasahiṣyate
- 5
भुक्त्वाशनं विशालाक्षी सूपदंशान्वितं शुभम्
वन्यं नैवारमाहारं कथं सीतोपभोक्ष्यते
bhuktvāśanaṃ viśālākṣī sūpadaṃśānvitaṃ śubham
vanyaṃ naivāramāhāraṃ kathaṃ sītopabhokṣyate
- 6
गीतवादित्रनिर्घोषं श्रुत्वा शुभमनिन्दिता
कथं क्रव्यादसिंहानां शब्दं श्रोष्यत्यशोभनम्
gītavāditranirghoṣaṃ śrutvā śubhamaninditā
kathaṃ kravyādasiṃhānāṃ śabdaṃ śroṣyatyaśobhanam
- 7
महेन्द्रध्वजसंकाशः क्व नु शेते महाभुजः
भुजं परिघसंकाशमुपधाय महाबलः
mahendradhvajasaṃkāśaḥ kva nu śete mahābhujaḥ
bhujaṃ parighasaṃkāśamupadhāya mahābalaḥ
- 8
पद्मवर्णं सुकेशान्तं पद्मनिःश्वासमुत्तमम्
कदा द्रक्ष्यामि रामस्य वदनं पुष्करेक्षणम्
padmavarṇaṃ sukeśāntaṃ padmaniḥśvāsamuttamam
kadā drakṣyāmi rāmasya vadanaṃ puṣkarekṣaṇam
- 9
वज्रसारमयं नूनं हृदयं मे न संशयः
अपश्यन्त्या न तं यद्वै फलतीदं सहस्रधा
vajrasāramayaṃ nūnaṃ hṛdayaṃ me na saṃśayaḥ
apaśyantyā na taṃ yadvai phalatīdaṃ sahasradhā
- 10
यदि पञ्चदशे वर्षे राघवः पुनरेष्यति
जह्याद्राज्यं च कोशं च भरतेनोपभोक्ष्यते
yadi pañcadaśe varṣe rāghavaḥ punareṣyati
jahyādrājyaṃ ca kośaṃ ca bharatenopabhokṣyate
- 11
एवं कनीयसा भ्रात्रा भुक्तं राज्यं विशां पते
भ्राता ज्येष्ठो वरिष्ठश्च किमर्थं नावमंस्यते
evaṃ kanīyasā bhrātrā bhuktaṃ rājyaṃ viśāṃ pate
bhrātā jyeṣṭho variṣṭhaśca kimarthaṃ nāvamaṃsyate
- 12
न परेणाहृतं भक्ष्यं व्याघ्रः खादितुमिच्छति
एवमेव नरव्याघ्रः परलीढं न मंस्यते
na pareṇāhṛtaṃ bhakṣyaṃ vyāghraḥ khāditumicchati
evameva naravyāghraḥ paralīḍhaṃ na maṃsyate
- 13
हविराज्यं पुरोडाशाः कुशा यूपाश्च खादिराः
नैतानि यातयामानि कुर्वन्ति पुनरध्वरे
havirājyaṃ puroḍāśāḥ kuśā yūpāśca khādirāḥ
naitāni yātayāmāni kurvanti punaradhvare
- 14
तथा ह्यात्तमिदं राज्यं हृतसारां सुरामिव
नाभिमन्तुमलं रामो नष्टसोममिवाध्वरम्
tathā hyāttamidaṃ rājyaṃ hṛtasārāṃ surāmiva
nābhimantumalaṃ rāmo naṣṭasomamivādhvaram
- 15
नैवंविधमसत्कारं राघवो मर्षयिष्यति
बलवानिव शार्दूलो बालधेरभिमर्शनम्
naivaṃvidhamasatkāraṃ rāghavo marṣayiṣyati
balavāniva śārdūlo bāladherabhimarśanam
- 16
स तादृशः सिंहबलो वृषभाक्षो नरर्षभः
स्वयमेव हतः पित्रा जलजेनात्मजो यथा
sa tādṛśaḥ siṃhabalo vṛṣabhākṣo nararṣabhaḥ
svayameva hataḥ pitrā jalajenātmajo yathā
- 17
द्विजातिचरितो धर्मः शास्त्रदृष्टः सनातनः
यदि ते धर्मनिरते त्वया पुत्रे विवासिते
dvijāticarito dharmaḥ śāstradṛṣṭaḥ sanātanaḥ
yadi te dharmanirate tvayā putre vivāsite
- 18
गतिरेका पतिर्नार्या द्वितीया गतिरात्मजः
तृतीया ज्ञातयो राजंश्चतुर्थी नेह विद्यते
gatirekā patirnāryā dvitīyā gatirātmajaḥ
tṛtīyā jñātayo rājaṃścaturthī neha vidyate
- 19
तत्र त्वं चैव मे नास्ति रामश्च वनमाश्रितः
न वनं गन्तुमिच्छामि सर्वथा हि हता त्वया
tatra tvaṃ caiva me nāsti rāmaśca vanamāśritaḥ
na vanaṃ gantumicchāmi sarvathā hi hatā tvayā
- 20
हतं त्वया राज्यमिदं सराष्ट्रं हतस्तथात्मा सह मन्त्रिभिश्च
हता सपुत्रास्मि हताश्च पौराः सुतश्च भार्या च तव प्रहृष्टौ
hataṃ tvayā rājyamidaṃ sarāṣṭraṃ hatastathātmā saha mantribhiśca
hatā saputrāsmi hatāśca paurāḥ sutaśca bhāryā ca tava prahṛṣṭau
- 21
इमां गिरं दारुणशब्दसंश्रितां निशम्य राजापि मुमोह दुःखितः
ततः स शोकं प्रविवेश पार्थिवः स्वदुष्कृतं चापि पुनस्तदास्मरत्
imāṃ giraṃ dāruṇaśabdasaṃśritāṃ niśamya rājāpi mumoha duḥkhitaḥ
tataḥ sa śokaṃ praviveśa pārthivaḥ svaduṣkṛtaṃ cāpi punastadāsmarat