22 shlokas
- 1
ततो निक्षिप्य मातॄः स अयोध्यायां दृढव्रतः
भरतः शोकसंतप्तो गुरूनिदमथाब्रवीत्
tato nikṣipya mātṝḥ sa ayodhyāyāṃ dṛḍhavrataḥ
bharataḥ śokasaṃtapto gurūnidamathābravīt
- 2
नन्दिग्रामं गमिष्यामि सर्वानामन्त्रयेऽद्य वः
तत्र दुःखमिदं सर्वं सहिष्ये राघवं विना
nandigrāmaṃ gamiṣyāmi sarvānāmantraye'dya vaḥ
tatra duḥkhamidaṃ sarvaṃ sahiṣye rāghavaṃ vinā
- 3
गतश्च हि दिवं राजा वनस्थश्च गुरुर्मम
रामं प्रतीक्षे राज्याय स हि राजा महायशाः
gataśca hi divaṃ rājā vanasthaśca gururmama
rāmaṃ pratīkṣe rājyāya sa hi rājā mahāyaśāḥ
- 4
एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरतस्य महात्मनः
अब्रुवन्मन्त्रिणः सर्वे वसिष्ठश्च पुरोहितः
etacchrutvā śubhaṃ vākyaṃ bharatasya mahātmanaḥ
abruvanmantriṇaḥ sarve vasiṣṭhaśca purohitaḥ
- 5
सदृशं श्लाघनीयं च यदुक्तं भरत त्वया
वचनं भ्रातृवात्सल्यादनुरूपं तवैव तत्
sadṛśaṃ ślāghanīyaṃ ca yaduktaṃ bharata tvayā
vacanaṃ bhrātṛvātsalyādanurūpaṃ tavaiva tat
- 6
नित्यं ते बन्धुलुब्धस्य तिष्ठतो भ्रातृसौहृदे
आर्यमार्गं प्रपन्नस्य नानुमन्येत कः पुमान्
nityaṃ te bandhulubdhasya tiṣṭhato bhrātṛsauhṛde
āryamārgaṃ prapannasya nānumanyeta kaḥ pumān
- 7
मन्त्रिणां वचनं श्रुत्वा यथाभिलषितं प्रियम्
अब्रवीत्सारथिं वाक्यं रथो मे युज्यतामिति
mantriṇāṃ vacanaṃ śrutvā yathābhilaṣitaṃ priyam
abravītsārathiṃ vākyaṃ ratho me yujyatāmiti
- 8
प्रहृष्टवदनः सर्वा मातॄः समभिवाद्य सः
आरुरोह रथं श्रीमाञ्शत्रुघ्नेन समन्वितः
prahṛṣṭavadanaḥ sarvā mātṝḥ samabhivādya saḥ
āruroha rathaṃ śrīmāñśatrughnena samanvitaḥ
- 9
आरुह्य तु रथं शीघ्रं शत्रुघ्नभरतावुभौ
ययतुः परमप्रीतौ वृतौ मन्त्रिपुरोहितैः
āruhya tu rathaṃ śīghraṃ śatrughnabharatāvubhau
yayatuḥ paramaprītau vṛtau mantripurohitaiḥ
- 10
अग्रतो गुरवस्तत्र वसिष्ठप्रमुखा द्विजाः
प्रययुः प्राङ्मुखाः सर्वे नन्दिग्रामो यतोऽभवत्
agrato guravastatra vasiṣṭhapramukhā dvijāḥ
prayayuḥ prāṅmukhāḥ sarve nandigrāmo yato'bhavat
- 11
बलं च तदनाहूतं गजाश्वरथसंकुलम्
प्रययौ भरते याते सर्वे च पुरवासिनः
balaṃ ca tadanāhūtaṃ gajāśvarathasaṃkulam
prayayau bharate yāte sarve ca puravāsinaḥ
- 12
रथस्थः स तु धर्मात्मा भरतो भ्रातृवत्सलः
नन्दिग्रामं ययौ तूर्णं शिरस्याधाय पादुके
rathasthaḥ sa tu dharmātmā bharato bhrātṛvatsalaḥ
nandigrāmaṃ yayau tūrṇaṃ śirasyādhāya pāduke
- 13
ततस्तु भरतः क्षिप्रं नन्दिग्रामं प्रविश्य सः
अवतीर्य रथात्तूर्णं गुरूनिदमुवाच ह
tatastu bharataḥ kṣipraṃ nandigrāmaṃ praviśya saḥ
avatīrya rathāttūrṇaṃ gurūnidamuvāca ha
- 14
एतद्राज्यं मम भ्रात्रा दत्तं संन्यासवत्स्वयम्
योगक्षेमवहे चेमे पादुके हेमभूषिते
तमिमं पालयिष्यामि राघवागमनं प्रति
etadrājyaṃ mama bhrātrā dattaṃ saṃnyāsavatsvayam
yogakṣemavahe ceme pāduke hemabhūṣite
tamimaṃ pālayiṣyāmi rāghavāgamanaṃ prati
- 15
क्षिप्रं संयोजयित्वा तु राघवस्य पुनः स्वयम्
चरणौ तौ तु रामस्य द्रक्ष्यामि सहपादुकौ
kṣipraṃ saṃyojayitvā tu rāghavasya punaḥ svayam
caraṇau tau tu rāmasya drakṣyāmi sahapādukau
- 16
ततो निक्षिप्तभारोऽहं राघवेण समागतः
निवेद्य गुरवे राज्यं भजिष्ये गुरुवृत्तिताम्
tato nikṣiptabhāro'haṃ rāghaveṇa samāgataḥ
nivedya gurave rājyaṃ bhajiṣye guruvṛttitām
- 17
राघवाय च संन्यासं दत्त्वेमे वरपादुके
राज्यं चेदमयोध्यां च धूतपापो भवामि च
rāghavāya ca saṃnyāsaṃ dattveme varapāduke
rājyaṃ cedamayodhyāṃ ca dhūtapāpo bhavāmi ca
- 18
अभिषिक्ते तु काकुत्स्थे प्रहृष्टमुदिते जने
प्रीतिर्मम यशश्चैव भवेद्राज्याच्चतुर्गुणम्
abhiṣikte tu kākutsthe prahṛṣṭamudite jane
prītirmama yaśaścaiva bhavedrājyāccaturguṇam
- 19
एवं तु विलपन्दीनो भरतः स महायशाः
नन्दिग्रामेऽकरोद्राज्यं दुःखितो मन्त्रिभिः सह
evaṃ tu vilapandīno bharataḥ sa mahāyaśāḥ
nandigrāme'karodrājyaṃ duḥkhito mantribhiḥ saha
- 20
स वल्कलजटाधारी मुनिवेषधरः प्रभुः
नन्दिग्रामेऽवसद्वीरः ससैन्यो भरतस्तदा
sa valkalajaṭādhārī muniveṣadharaḥ prabhuḥ
nandigrāme'vasadvīraḥ sasainyo bharatastadā
- 21
रामागमनमाकाङ्क्षन्भरतो भ्रातृवत्सलः
भ्रातुर्वचनकारी च प्रतिज्ञापारगस्तदा
rāmāgamanamākāṅkṣanbharato bhrātṛvatsalaḥ
bhrāturvacanakārī ca pratijñāpāragastadā
- 22
पादुके त्वभिषिच्याथ नन्दिग्रामेऽवसत्तदा
भरतः शासनं सर्वं पादुकाभ्यां न्यवेदयत्
pāduke tvabhiṣicyātha nandigrāme'vasattadā
bharataḥ śāsanaṃ sarvaṃ pādukābhyāṃ nyavedayat