Sarga 36

17 shlokas

1. 1

   तस्मिंस्तु पुरुषव्याघ्रे निष्क्रामति कृताञ्जलौ

   आर्तशब्दो हि संजज्ञे स्त्रीणामन्तःपुरे महान्

   tasmiṃstu puruṣavyāghre niṣkrāmati kṛtāñjalau

   ārtaśabdo hi saṃjajñe strīṇāmantaḥpure mahān

2. 2

   अनाथस्य जनस्यास्य दुर्बलस्य तपस्विनः

   यो गतिः शरणं चासीत्स नाथः क्व नु गच्छति

   anāthasya janasyāsya durbalasya tapasvinaḥ

   yo gatiḥ śaraṇaṃ cāsītsa nāthaḥ kva nu gacchati

3. 3

   न क्रुध्यत्यभिशस्तोऽपि क्रोधनीयानि वर्जयन्

   क्रुद्धान्प्रसादयन्सर्वान्समदुःखः क्व गच्छति

   na krudhyatyabhiśasto'pi krodhanīyāni varjayan

   kruddhānprasādayansarvānsamaduḥkhaḥ kva gacchati

4. 4

   कौसल्यायां महातेजा यथा मातरि वर्तते

   तथा यो वर्ततेऽस्मासु महात्मा क्व नु गच्छति

   kausalyāyāṃ mahātejā yathā mātari vartate

   tathā yo vartate'smāsu mahātmā kva nu gacchati

5. 5

   कैकेय्या क्लिश्यमानेन राज्ञा संचोदितो वनम्

   परित्राता जनस्यास्य जगतः क्व नु गच्छति

   kaikeyyā kliśyamānena rājñā saṃcodito vanam

   paritrātā janasyāsya jagataḥ kva nu gacchati

6. 6

   अहो निश्चेतनो राजा जीवलोकस्य सम्प्रियम्

   धर्म्यं सत्यव्रतं रामं वनवासे प्रवत्स्यति

   aho niścetano rājā jīvalokasya sampriyam

   dharmyaṃ satyavrataṃ rāmaṃ vanavāse pravatsyati

7. 7

   इति सर्वा महिष्यस्ता विवत्सा इव धेनवः

   रुरुदुश्चैव दुःखार्ताः सस्वरं च विचुक्रुशुः

   iti sarvā mahiṣyastā vivatsā iva dhenavaḥ

   ruruduścaiva duḥkhārtāḥ sasvaraṃ ca vicukruśuḥ

8. 8

   स तमन्तःपुरे घोरमार्तशब्दं महीपतिः

   पुत्रशोकाभिसंतप्तः श्रुत्वा चासीत्सुदुःखितः

   sa tamantaḥpure ghoramārtaśabdaṃ mahīpatiḥ

   putraśokābhisaṃtaptaḥ śrutvā cāsītsuduḥkhitaḥ

9. 9

   नाग्निहोत्राण्यहूयन्त सूर्यश्चान्तरधीयत

   व्यसृजन्कवलान्नागा गावो वत्सान्न पाययन्

   nāgnihotrāṇyahūyanta sūryaścāntaradhīyata

   vyasṛjankavalānnāgā gāvo vatsānna pāyayan

10. 10

    त्रिशङ्कुर्लोहिताङ्गश्च बृहस्पतिबुधावपि

    दारुणाः सोममभ्येत्य ग्रहाः सर्वे व्यवस्थिताः

    triśaṅkurlohitāṅgaśca bṛhaspatibudhāvapi

    dāruṇāḥ somamabhyetya grahāḥ sarve vyavasthitāḥ

11. 11

    नक्षत्राणि गतार्चींषि ग्रहाश्च गततेजसः

    विशाखाश्च सधूमाश्च नभसि प्रचकाशिरे

    nakṣatrāṇi gatārcīṃṣi grahāśca gatatejasaḥ

    viśākhāśca sadhūmāśca nabhasi pracakāśire

12. 12

    अकस्मान्नागरः सर्वो जनो दैन्यमुपागमत्

    आहारे वा विहारे वा न कश्चिदकरोन्मनः

    akasmānnāgaraḥ sarvo jano dainyamupāgamat

    āhāre vā vihāre vā na kaścidakaronmanaḥ

13. 13

    बाष्पपर्याकुलमुखो राजमार्गगतो जनः

    न हृष्टो लक्ष्यते कश्चित्सर्वः शोकपरायणः

    bāṣpaparyākulamukho rājamārgagato janaḥ

    na hṛṣṭo lakṣyate kaścitsarvaḥ śokaparāyaṇaḥ

14. 14

    न वाति पवनः शीतो न शशी सौम्यदर्शनः

    न सूर्यस्तपते लोकं सर्वं पर्याकुलं जगत्

    na vāti pavanaḥ śīto na śaśī saumyadarśanaḥ

    na sūryastapate lokaṃ sarvaṃ paryākulaṃ jagat

15. 15

    अनर्थिनः सुताः स्त्रीणां भर्तारो भ्रातरस्तथा

    सर्वे सर्वं परित्यज्य राममेवान्वचिन्तयन्

    anarthinaḥ sutāḥ strīṇāṃ bhartāro bhrātarastathā

    sarve sarvaṃ parityajya rāmamevānvacintayan

16. 16

    ये तु रामस्य सुहृदः सर्वे ते मूढचेतसः

    शोकभारेण चाक्रान्ताः शयनं न जहुस्तदा

    ye tu rāmasya suhṛdaḥ sarve te mūḍhacetasaḥ

    śokabhāreṇa cākrāntāḥ śayanaṃ na jahustadā

17. 17

    ततस्त्वयोध्या रहिता महात्मना पुरंदरेणेव मही सपर्वता

    चचाल घोरं भयभारपीडिता सनागयोधाश्वगणा ननाद च

    tatastvayodhyā rahitā mahātmanā puraṃdareṇeva mahī saparvatā

    cacāla ghoraṃ bhayabhārapīḍitā sanāgayodhāśvagaṇā nanāda ca