15 shlokas
- 1
स एवं ब्रुवतीं सीतां धर्मज्ञो धर्मवत्सलः
निवर्तनार्थे धर्मात्मा वाक्यमेतदुवाच ह
sa evaṃ bruvatīṃ sītāṃ dharmajño dharmavatsalaḥ
nivartanārthe dharmātmā vākyametaduvāca ha
- 2
सीते महाकुलीनासि धर्मे च निरता सदा
इहाचर स्वधर्मं त्वं मा यथा मनसः सुखम्
sīte mahākulīnāsi dharme ca niratā sadā
ihācara svadharmaṃ tvaṃ mā yathā manasaḥ sukham
- 3
सीते यथा त्वां वक्ष्यामि तथा कार्यं त्वयाबले
वने दोषा हि बहवो वदतस्तान्निबोध मे
sīte yathā tvāṃ vakṣyāmi tathā kāryaṃ tvayābale
vane doṣā hi bahavo vadatastānnibodha me
- 4
सीते विमुच्यतामेषा वनवासकृता मतिः
बहुदोषं हि कान्तारं वनमित्यभिधीयते
sīte vimucyatāmeṣā vanavāsakṛtā matiḥ
bahudoṣaṃ hi kāntāraṃ vanamityabhidhīyate
- 5
हितबुद्ध्या खलु वचो मयैतदभिधीयते
सदा सुखं न जानामि दुःखमेव सदा वनम्
hitabuddhyā khalu vaco mayaitadabhidhīyate
sadā sukhaṃ na jānāmi duḥkhameva sadā vanam
- 6
गिरिनिर्झरसम्भूता गिरिकन्दरवासिनाम्
सिंहानां निनदा दुःखाः श्रोतुं दुःखमतो वनम्
girinirjharasambhūtā girikandaravāsinām
siṃhānāṃ ninadā duḥkhāḥ śrotuṃ duḥkhamato vanam
- 7
सुप्यते पर्णशय्यासु स्वयं भग्नासु भूतले
रात्रिषु श्रमखिन्नेन तस्माद्दुःखतरं वनम्
supyate parṇaśayyāsu svayaṃ bhagnāsu bhūtale
rātriṣu śramakhinnena tasmādduḥkhataraṃ vanam
- 8
उपवासश्च कर्तव्यो यथाप्राणेन मैथिलि
जटाभारश्च कर्तव्यो वल्कलाम्बरधारिणा
upavāsaśca kartavyo yathāprāṇena maithili
jaṭābhāraśca kartavyo valkalāmbaradhāriṇā
- 9
अतीव वातस्तिमिरं बुभुक्षा चात्र नित्यशः
भयानि च महान्त्यत्र ततो दुःखतरं वनम्
atīva vātastimiraṃ bubhukṣā cātra nityaśaḥ
bhayāni ca mahāntyatra tato duḥkhataraṃ vanam
- 10
सरीसृपाश्च बहवो बहुरूपाश्च भामिनि
चरन्ति पृथिवीं दर्पादतो दुःखतरं वनम्
sarīsṛpāśca bahavo bahurūpāśca bhāmini
caranti pṛthivīṃ darpādato duḥkhataraṃ vanam
- 11
नदीनिलयनाः सर्पा नदीकुटिलगामिनः
तिष्ठन्त्यावृत्य पन्थानमतो दुःखतरं वनम्
nadīnilayanāḥ sarpā nadīkuṭilagāminaḥ
tiṣṭhantyāvṛtya panthānamato duḥkhataraṃ vanam
- 12
पतंगा वृश्चिकाः कीटा दंशाश्च मशकैः सह
बाधन्ते नित्यमबले सर्वं दुःखमतो वनम्
pataṃgā vṛścikāḥ kīṭā daṃśāśca maśakaiḥ saha
bādhante nityamabale sarvaṃ duḥkhamato vanam
- 13
द्रुमाः कण्टकिनश्चैव कुशकाशाश्च भामिनि
वने व्याकुलशाखाग्रास्तेन दुःखतरं वनम्
drumāḥ kaṇṭakinaścaiva kuśakāśāśca bhāmini
vane vyākulaśākhāgrāstena duḥkhataraṃ vanam
- 14
तदलं ते वनं गत्वा क्षमं न हि वनं तव
विमृशन्निह पश्यामि बहुदोषतरं वनम्
tadalaṃ te vanaṃ gatvā kṣamaṃ na hi vanaṃ tava
vimṛśanniha paśyāmi bahudoṣataraṃ vanam
- 15
वनं तु नेतुं न कृता मतिस्तदा बभूव रामेण यदा महात्मना
न तस्य सीता वचनं चकार तत्ततोऽब्रवीद्राममिदं सुदुःखिता
vanaṃ tu netuṃ na kṛtā matistadā babhūva rāmeṇa yadā mahātmanā
na tasya sītā vacanaṃ cakāra tattato'bravīdrāmamidaṃ suduḥkhitā