Sarga 48

36 shlokas

1. 1

   ते तु तस्मिन्महावृक्ष उषित्वा रजनीं शिवाम्

   विमलेऽभ्युदिते सूर्ये तस्माद्देशात्प्रतस्थिरे

   te tu tasminmahāvṛkṣa uṣitvā rajanīṃ śivām

   vimale'bhyudite sūrye tasmāddeśātpratasthire

2. 2

   यत्र भागीरथी गङ्गा यमुनामभिवर्तते

   जग्मुस्तं देशमुद्दिश्य विगाह्य सुमहद्वनम्

   yatra bhāgīrathī gaṅgā yamunāmabhivartate

   jagmustaṃ deśamuddiśya vigāhya sumahadvanam

3. 3

   ते भूमिमागान्विविधान्देशांश्चापि मनोरमान्

   अदृष्टपूर्वान्पश्यन्तस्तत्र तत्र यशस्विनः

   te bhūmimāgānvividhāndeśāṃścāpi manoramān

   adṛṣṭapūrvānpaśyantastatra tatra yaśasvinaḥ

4. 4

   यथाक्षेमेण गच्छन्स पश्यंश्च विविधान्द्रुमान्

   निवृत्तमात्रे दिवसे रामः सौमित्रिमब्रवीत्

   yathākṣemeṇa gacchansa paśyaṃśca vividhāndrumān

   nivṛttamātre divase rāmaḥ saumitrimabravīt

5. 5

   प्रयागमभितः पश्य सौमित्रे धूममुन्नतम्

   अग्नेर्भगवतः केतुं मन्ये संनिहितो मुनिः

   prayāgamabhitaḥ paśya saumitre dhūmamunnatam

   agnerbhagavataḥ ketuṃ manye saṃnihito muniḥ

6. 6

   नूनं प्राप्ताः स्म सम्भेदं गङ्गायमुनयोर्वयम्

   तथा हि श्रूयते शब्दो वारिणो वारिघट्टितः

   nūnaṃ prāptāḥ sma sambhedaṃ gaṅgāyamunayorvayam

   tathā hi śrūyate śabdo vāriṇo vārighaṭṭitaḥ

7. 7

   दारूणि परिभिन्नानि वनजैरुपजीविभिः

   भरद्वाजाश्रमे चैते दृश्यन्ते विविधा द्रुमाः

   dārūṇi paribhinnāni vanajairupajīvibhiḥ

   bharadvājāśrame caite dṛśyante vividhā drumāḥ

8. 8

   धन्विनौ तौ सुखं गत्वा लम्बमाने दिवाकरे

   गङ्गायमुनयोः संधौ प्रापतुर्निलयं मुनेः

   dhanvinau tau sukhaṃ gatvā lambamāne divākare

   gaṅgāyamunayoḥ saṃdhau prāpaturnilayaṃ muneḥ

9. 9

   रामस्त्वाश्रममासाद्य त्रासयन्मृगपक्षिणः

   गत्वा मुहूर्तमध्वानं भरद्वाजमुपागमत्

   rāmastvāśramamāsādya trāsayanmṛgapakṣiṇaḥ

   gatvā muhūrtamadhvānaṃ bharadvājamupāgamat

10. 10

    ततस्त्वाश्रममासाद्य मुनेर्दर्शनकाङ्क्षिणौ

    सीतयानुगतौ वीरौ दूरादेवावतस्थतुः

    tatastvāśramamāsādya munerdarśanakāṅkṣiṇau

    sītayānugatau vīrau dūrādevāvatasthatuḥ

11. 11

    हुताग्निहोत्रं दृष्ट्वैव महाभागं कृताञ्जलिः

    रामः सौमित्रिणा सार्धं सीतया चाभ्यवादयत्

    hutāgnihotraṃ dṛṣṭvaiva mahābhāgaṃ kṛtāñjaliḥ

    rāmaḥ saumitriṇā sārdhaṃ sītayā cābhyavādayat

12. 12

    न्यवेदयत चात्मानं तस्मै लक्ष्मणपूर्वजः

    पुत्रौ दशरथस्यावां भगवन्रामलक्ष्मणौ

    nyavedayata cātmānaṃ tasmai lakṣmaṇapūrvajaḥ

    putrau daśarathasyāvāṃ bhagavanrāmalakṣmaṇau

13. 13

    भार्या ममेयं वैदेही कल्याणी जनकात्मजा

    मां चानुयाता विजनं तपोवनमनिन्दिता

    bhāryā mameyaṃ vaidehī kalyāṇī janakātmajā

    māṃ cānuyātā vijanaṃ tapovanamaninditā

14. 14

    पित्रा प्रव्राज्यमानं मां सौमित्रिरनुजः प्रियः

    अयमन्वगमद्भ्राता वनमेव दृढव्रतः

    pitrā pravrājyamānaṃ māṃ saumitriranujaḥ priyaḥ

    ayamanvagamadbhrātā vanameva dṛḍhavrataḥ

15. 15

    पित्रा नियुक्ता भगवन्प्रवेक्ष्यामस्तपोवनम्

    धर्ममेवाचरिष्यामस्तत्र मूलफलाशनाः

    pitrā niyuktā bhagavanpravekṣyāmastapovanam

    dharmamevācariṣyāmastatra mūlaphalāśanāḥ

16. 16

    तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजपुत्रस्य धीमतः

    उपानयत धर्मात्मा गामर्घ्यमुदकं ततः

    tasya tadvacanaṃ śrutvā rājaputrasya dhīmataḥ

    upānayata dharmātmā gāmarghyamudakaṃ tataḥ

17. 17

    मृगपक्षिभिरासीनो मुनिभिश्च समन्ततः

    राममागतमभ्यर्च्य स्वागतेनाह तं मुनिः

    mṛgapakṣibhirāsīno munibhiśca samantataḥ

    rāmamāgatamabhyarcya svāgatenāha taṃ muniḥ

18. 18

    प्रतिगृह्य च तामर्चामुपविष्टं सराघवम्

    भरद्वाजोऽब्रवीद्वाक्यं धर्मयुक्तमिदं तदा

    pratigṛhya ca tāmarcāmupaviṣṭaṃ sarāghavam

    bharadvājo'bravīdvākyaṃ dharmayuktamidaṃ tadā

19. 19

    चिरस्य खलु काकुत्स्थ पश्यामि त्वामिहागतम्

    श्रुतं तव मया चेदं विवासनमकारणम्

    cirasya khalu kākutstha paśyāmi tvāmihāgatam

    śrutaṃ tava mayā cedaṃ vivāsanamakāraṇam

20. 20

    अवकाशो विविक्तोऽयं महानद्योः समागमे

    पुण्यश्च रमणीयश्च वसत्विह भवान्सुखम्

    avakāśo vivikto'yaṃ mahānadyoḥ samāgame

    puṇyaśca ramaṇīyaśca vasatviha bhavānsukham

21. 21

    एवमुक्तस्तु वचनं भरद्वाजेन राघवः

    प्रत्युवाच शुभं वाक्यं रामः सर्वहिते रतः

    evamuktastu vacanaṃ bharadvājena rāghavaḥ

    pratyuvāca śubhaṃ vākyaṃ rāmaḥ sarvahite rataḥ

22. 22

    भगवन्नित आसन्नः पौरजानपदो जनः

    आगमिष्यति वैदेहीं मां चापि प्रेक्षको जनः

    अनेन कारणेनाहमिह वासं न रोचये

    bhagavannita āsannaḥ paurajānapado janaḥ

    āgamiṣyati vaidehīṃ māṃ cāpi prekṣako janaḥ

    anena kāraṇenāhamiha vāsaṃ na rocaye

23. 23

    एकान्ते पश्य भगवन्नाश्रमस्थानमुत्तमम्

    रमते यत्र वैदेही सुखार्हा जनकात्मजा

    ekānte paśya bhagavannāśramasthānamuttamam

    ramate yatra vaidehī sukhārhā janakātmajā

24. 24

    एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरद्वाजो महामुनिः

    राघवस्य ततो वाक्यमर्थग्राहकमब्रवीत्

    etacchrutvā śubhaṃ vākyaṃ bharadvājo mahāmuniḥ

    rāghavasya tato vākyamarthagrāhakamabravīt

25. 25

    दशक्रोश इतस्तात गिरिर्यस्मिन्निवत्स्यसि

    महर्षिसेवितः पुण्यः सर्वतः सुखदर्शनः

    daśakrośa itastāta giriryasminnivatsyasi

    maharṣisevitaḥ puṇyaḥ sarvataḥ sukhadarśanaḥ

26. 26

    गोलाङ्गूलानुचरितो वानरर्क्षनिषेवितः

    चित्रकूट इति ख्यातो गन्धमादनसंनिभः

    golāṅgūlānucarito vānararkṣaniṣevitaḥ

    citrakūṭa iti khyāto gandhamādanasaṃnibhaḥ

27. 27

    यावता चित्रकूटस्य नरः शृङ्गाण्यवेक्षते

    कल्याणानि समाधत्ते न पापे कुरुते मनः

    yāvatā citrakūṭasya naraḥ śṛṅgāṇyavekṣate

    kalyāṇāni samādhatte na pāpe kurute manaḥ

28. 28

    ऋषयस्तत्र बहवो विहृत्य शरदां शतम्

    तपसा दिवमारूढाः कपालशिरसा सह

    ṛṣayastatra bahavo vihṛtya śaradāṃ śatam

    tapasā divamārūḍhāḥ kapālaśirasā saha

29. 29

    प्रविविक्तमहं मन्ये तं वासं भवतः सुखम्

    इह वा वनवासाय वस राम मया सह

    praviviktamahaṃ manye taṃ vāsaṃ bhavataḥ sukham

    iha vā vanavāsāya vasa rāma mayā saha

30. 30

    स रामं सर्वकामैस्तं भरद्वाजः प्रियातिथिम्

    सभार्यं सह च भ्रात्रा प्रतिजग्राह धर्मवित्

    sa rāmaṃ sarvakāmaistaṃ bharadvājaḥ priyātithim

    sabhāryaṃ saha ca bhrātrā pratijagrāha dharmavit