Sarga 80

25 shlokas

1. 1

   आचचक्षेऽथ सद्भावं लक्ष्मणस्य महात्मनः

   भरतायाप्रमेयाय गुहो गहनगोचरः

   ācacakṣe'tha sadbhāvaṃ lakṣmaṇasya mahātmanaḥ

   bharatāyāprameyāya guho gahanagocaraḥ

2. 2

   तं जाग्रतं गुणैर्युक्तं वरचापेषुधारिणम्

   भ्रातृगुप्त्यर्थमत्यन्तमहं लक्ष्मणमब्रुवम्

   taṃ jāgrataṃ guṇairyuktaṃ varacāpeṣudhāriṇam

   bhrātṛguptyarthamatyantamahaṃ lakṣmaṇamabruvam

3. 3

   इयं तात सुखा शय्या त्वदर्थमुपकल्पिता

   प्रत्याश्वसिहि शेष्वास्यां सुखं राघवनन्दन

   iyaṃ tāta sukhā śayyā tvadarthamupakalpitā

   pratyāśvasihi śeṣvāsyāṃ sukhaṃ rāghavanandana

4. 4

   उचितोऽयं जनः सर्वो दुःखानां त्वं सुखोचितः

   धर्मात्मंस्तस्य गुप्त्यर्थं जागरिष्यामहे वयम्

   ucito'yaṃ janaḥ sarvo duḥkhānāṃ tvaṃ sukhocitaḥ

   dharmātmaṃstasya guptyarthaṃ jāgariṣyāmahe vayam

5. 5

   न हि रामात्प्रियतरो ममास्ति भुवि कश्चन

   मोत्सुको भूर्ब्रवीम्येतदप्यसत्यं तवाग्रतः

   na hi rāmātpriyataro mamāsti bhuvi kaścana

   motsuko bhūrbravīmyetadapyasatyaṃ tavāgrataḥ

6. 6

   अस्य प्रसादादाशंसे लोकेऽस्मिन्सुमहद्यशः

   धर्मावाप्तिं च विपुलामर्थावाप्तिं च केवलाम्

   asya prasādādāśaṃse loke'sminsumahadyaśaḥ

   dharmāvāptiṃ ca vipulāmarthāvāptiṃ ca kevalām

7. 7

   सोऽहं प्रियसखं रामं शयानं सह सीतया

   रक्षिष्यामि धनुष्पाणिः सर्वैः स्वैर्ज्ञातिभिः सह

   so'haṃ priyasakhaṃ rāmaṃ śayānaṃ saha sītayā

   rakṣiṣyāmi dhanuṣpāṇiḥ sarvaiḥ svairjñātibhiḥ saha

8. 8

   न हि मेऽविदितं किंचिद्वनेऽस्मिंश्चरतः सदा

   चतुरङ्गं ह्यपि बलं प्रसहेम वयं युधि

   na hi me'viditaṃ kiṃcidvane'smiṃścarataḥ sadā

   caturaṅgaṃ hyapi balaṃ prasahema vayaṃ yudhi

9. 9

   एवमस्माभिरुक्तेन लक्ष्मणेन महात्मना

   अनुनीता वयं सर्वे धर्ममेवानुपश्यता

   evamasmābhiruktena lakṣmaṇena mahātmanā

   anunītā vayaṃ sarve dharmamevānupaśyatā

10. 10

    कथं दाशरथौ भूमौ शयाने सह सीतया

    शक्या निद्रा मया लब्धुं जीवितं वा सुखानि वा

    kathaṃ dāśarathau bhūmau śayāne saha sītayā

    śakyā nidrā mayā labdhuṃ jīvitaṃ vā sukhāni vā

11. 11

    यो न देवासुरैः सर्वैः शक्यः प्रसहितुं युधि

    तं पश्य गुह संविष्टं तृणेषु सह सीतया

    yo na devāsuraiḥ sarvaiḥ śakyaḥ prasahituṃ yudhi

    taṃ paśya guha saṃviṣṭaṃ tṛṇeṣu saha sītayā

12. 12

    महता तपसा लब्धो विविधैश्च परिश्रमैः

    एको दशरथस्यैष पुत्रः सदृशलक्षणः

    mahatā tapasā labdho vividhaiśca pariśramaiḥ

    eko daśarathasyaiṣa putraḥ sadṛśalakṣaṇaḥ

13. 13

    अस्मिन्प्रव्राजिते राजा न चिरं वर्तयिष्यति

    विधवा मेदिनी नूनं क्षिप्रमेव भविष्यति

    asminpravrājite rājā na ciraṃ vartayiṣyati

    vidhavā medinī nūnaṃ kṣiprameva bhaviṣyati

14. 14

    विनद्य सुमहानादं श्रमेणोपरताः स्त्रियः

    निर्घोषोपरतं नूनमद्य राजनिवेशनम्

    vinadya sumahānādaṃ śrameṇoparatāḥ striyaḥ

    nirghoṣoparataṃ nūnamadya rājaniveśanam

15. 15

    कौसल्या चैव राजा च तथैव जननी मम

    नाशंसे यदि ते सर्वे जीवेयुः शर्वरीमिमाम्

    kausalyā caiva rājā ca tathaiva jananī mama

    nāśaṃse yadi te sarve jīveyuḥ śarvarīmimām

16. 16

    जीवेदपि हि मे माता शत्रुघ्नस्यान्ववेक्षया

    दुःखिता या तु कौसल्या वीरसूर्विनशिष्यति

    jīvedapi hi me mātā śatrughnasyānvavekṣayā

    duḥkhitā yā tu kausalyā vīrasūrvinaśiṣyati

17. 17

    अतिक्रान्तमतिक्रान्तमनवाप्य मनोरथम्

    राज्ये राममनिक्षिप्य पिता मे विनशिष्यति

    atikrāntamatikrāntamanavāpya manoratham

    rājye rāmamanikṣipya pitā me vinaśiṣyati

18. 18

    सिद्धार्थाः पितरं वृत्तं तस्मिन्काले ह्युपस्थिते

    प्रेतकार्येषु सर्वेषु संस्करिष्यन्ति भूमिपम्

    siddhārthāḥ pitaraṃ vṛttaṃ tasminkāle hyupasthite

    pretakāryeṣu sarveṣu saṃskariṣyanti bhūmipam

19. 19

    रम्यचत्वरसंस्थानां सुविभक्तमहापथाम्

    हर्म्यप्रासादसम्पन्नां सर्वरत्नविभूषिताम्

    ramyacatvarasaṃsthānāṃ suvibhaktamahāpathām

    harmyaprāsādasampannāṃ sarvaratnavibhūṣitām

20. 20

    गजाश्वरथसम्बाधां तूर्यनादविनादिताम्

    सर्वकल्याणसम्पूर्णां हृष्टपुष्टजनाकुलाम्

    gajāśvarathasambādhāṃ tūryanādavināditām

    sarvakalyāṇasampūrṇāṃ hṛṣṭapuṣṭajanākulām

21. 21

    आरामोद्यानसम्पूर्णां समाजोत्सवशालिनीम्

    सुखिता विचरिष्यन्ति राजधानीं पितुर्मम

    ārāmodyānasampūrṇāṃ samājotsavaśālinīm

    sukhitā vicariṣyanti rājadhānīṃ piturmama

22. 22

    अपि सत्यप्रतिज्ञेन सार्धं कुशलिना वयम्

    निवृत्ते समये ह्यस्मिन्सुखिताः प्रविशेमहि

    api satyapratijñena sārdhaṃ kuśalinā vayam

    nivṛtte samaye hyasminsukhitāḥ praviśemahi

23. 23

    परिदेवयमानस्य तस्यैवं सुमहात्मनः

    तिष्ठतो राजपुत्रस्य शर्वरी सात्यवर्तत

    paridevayamānasya tasyaivaṃ sumahātmanaḥ

    tiṣṭhato rājaputrasya śarvarī sātyavartata

24. 24

    प्रभाते विमले सूर्ये कारयित्वा जटा उभौ

    अस्मिन्भागीरथीतीरे सुखं संतारितौ मया

    prabhāte vimale sūrye kārayitvā jaṭā ubhau

    asminbhāgīrathītīre sukhaṃ saṃtāritau mayā

25. 25

    जटाधरौ तौ द्रुमचीरवाससौ महाबलौ कुञ्जरयूथपोपमौ

    वरेषुचापासिधरौ परंतपौ व्यवेक्षमाणौ सह सीतया गतौ

    jaṭādharau tau drumacīravāsasau mahābalau kuñjarayūthapopamau

    vareṣucāpāsidharau paraṃtapau vyavekṣamāṇau saha sītayā gatau