Sarga 35

38 shlokas

1. 1

   अथ रामश्च सीता च लक्ष्मणश्च कृताञ्जलिः

   उपसंगृह्य राजानं चक्रुर्दीनाः प्रदक्षिणम्

   atha rāmaśca sītā ca lakṣmaṇaśca kṛtāñjaliḥ

   upasaṃgṛhya rājānaṃ cakrurdīnāḥ pradakṣiṇam

2. 2

   तं चापि समनुज्ञाप्य धर्मज्ञः सीतया सह

   राघवः शोकसंमूढो जननीमभ्यवादयत्

   taṃ cāpi samanujñāpya dharmajñaḥ sītayā saha

   rāghavaḥ śokasaṃmūḍho jananīmabhyavādayat

3. 3

   अन्वक्षं लक्ष्मणो भ्रातुः कौसल्यामभ्यवादयत्

   अथ मातुः सुमित्राया जग्राह चरणौ पुनः

   anvakṣaṃ lakṣmaṇo bhrātuḥ kausalyāmabhyavādayat

   atha mātuḥ sumitrāyā jagrāha caraṇau punaḥ

4. 4

   तं वन्दमानं रुदती माता सौमित्रिमब्रवीत्

   हितकामा महाबाहुं मूर्ध्न्युपाघ्राय लक्ष्मणम्

   taṃ vandamānaṃ rudatī mātā saumitrimabravīt

   hitakāmā mahābāhuṃ mūrdhnyupāghrāya lakṣmaṇam

5. 5

   सृष्टस्त्वं वनवासाय स्वनुरक्तः सुहृज्जने

   रामे प्रमादं मा कार्षीः पुत्र भ्रातरि गच्छति

   sṛṣṭastvaṃ vanavāsāya svanuraktaḥ suhṛjjane

   rāme pramādaṃ mā kārṣīḥ putra bhrātari gacchati

6. 6

   व्यसनी वा समृद्धो वा गतिरेष तवानघ

   एष लोके सतां धर्मो यज्ज्येष्ठवशगो भवेत्

   vyasanī vā samṛddho vā gatireṣa tavānagha

   eṣa loke satāṃ dharmo yajjyeṣṭhavaśago bhavet

7. 7

   इदं हि वृत्तमुचितं कुलस्यास्य सनातनम्

   दानं दीक्षा च यज्ञेषु तनुत्यागो मृधेषु च

   idaṃ hi vṛttamucitaṃ kulasyāsya sanātanam

   dānaṃ dīkṣā ca yajñeṣu tanutyāgo mṛdheṣu ca

8. 8

   रामं दशरथं विद्धि मां विद्धि जनकात्मजाम्

   अयोध्यामटवीं विद्धि गच्छ तात यथासुखम्

   rāmaṃ daśarathaṃ viddhi māṃ viddhi janakātmajām

   ayodhyāmaṭavīṃ viddhi gaccha tāta yathāsukham

9. 9

   ततः सुमन्त्रः काकुत्स्थं प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्

   विनीतो विनयज्ञश्च मातलिर्वासवं यथा

   tataḥ sumantraḥ kākutsthaṃ prāñjalirvākyamabravīt

   vinīto vinayajñaśca mātalirvāsavaṃ yathā

10. 10

    रथमारोह भद्रं ते राजपुत्र महायशः

    क्षिप्रं त्वां प्रापयिष्यामि यत्र मां राम वक्ष्यसि

    rathamāroha bhadraṃ te rājaputra mahāyaśaḥ

    kṣipraṃ tvāṃ prāpayiṣyāmi yatra māṃ rāma vakṣyasi

11. 11

    चतुर्दश हि वर्षाणि वस्तव्यानि वने त्वया

    तान्युपक्रमितव्यानि यानि देव्यासि चोदितः

    caturdaśa hi varṣāṇi vastavyāni vane tvayā

    tānyupakramitavyāni yāni devyāsi coditaḥ

12. 12

    तं रथं सूर्यसंकाशं सीता हृष्टेन चेतसा

    आरुरोह वरारोहा कृत्वालंकारमात्मनः

    taṃ rathaṃ sūryasaṃkāśaṃ sītā hṛṣṭena cetasā

    āruroha varārohā kṛtvālaṃkāramātmanaḥ

13. 13

    तथैवायुधजातानि भ्रातृभ्यां कवचानि च

    रथोपस्थे प्रतिन्यस्य सचर्मकठिनं च तत्

    tathaivāyudhajātāni bhrātṛbhyāṃ kavacāni ca

    rathopasthe pratinyasya sacarmakaṭhinaṃ ca tat

14. 14

    सीतातृतीयानारूढान्दृष्ट्वा धृष्टमचोदयत्

    सुमन्त्रः संमतानश्वान्वायुवेगसमाञ्जवे

    sītātṛtīyānārūḍhāndṛṣṭvā dhṛṣṭamacodayat

    sumantraḥ saṃmatānaśvānvāyuvegasamāñjave

15. 15

    प्रयाते तु महारण्यं चिररात्राय राघवे

    बभूव नगरे मूर्च्छा बलमूर्च्छा जनस्य च

    prayāte tu mahāraṇyaṃ cirarātrāya rāghave

    babhūva nagare mūrcchā balamūrcchā janasya ca

16. 16

    तत्समाकुलसंभ्रान्तं मत्तसंकुपितद्विपम्

    हयशिञ्जितनिर्घोषं पुरमासीन्महास्वनम्

    tatsamākulasaṃbhrāntaṃ mattasaṃkupitadvipam

    hayaśiñjitanirghoṣaṃ puramāsīnmahāsvanam

17. 17

    ततः सबालवृद्धा सा पुरी परमपीडिता

    राममेवाभिदुद्राव घर्मार्तः सलिलं यथा

    tataḥ sabālavṛddhā sā purī paramapīḍitā

    rāmamevābhidudrāva gharmārtaḥ salilaṃ yathā

18. 18

    पार्श्वतः पृष्ठतश्चापि लम्बमानास्तदुन्मुखाः

    बाष्पपूर्णमुखाः सर्वे तमूचुर्भृशदुःखिताः

    pārśvataḥ pṛṣṭhataścāpi lambamānāstadunmukhāḥ

    bāṣpapūrṇamukhāḥ sarve tamūcurbhṛśaduḥkhitāḥ

19. 19

    संयच्छ वाजिनां रश्मीन्सूत याहि शनैः शनैः

    मुखं द्रक्ष्यामि रामस्य दुर्दर्शं नो भविष्यति

    saṃyaccha vājināṃ raśmīnsūta yāhi śanaiḥ śanaiḥ

    mukhaṃ drakṣyāmi rāmasya durdarśaṃ no bhaviṣyati

20. 20

    आयसं हृदयं नूनं राममातुरसंशयम्

    यद्देवगर्भप्रतिमे वनं याति न भिद्यते

    āyasaṃ hṛdayaṃ nūnaṃ rāmamāturasaṃśayam

    yaddevagarbhapratime vanaṃ yāti na bhidyate

21. 21

    कृतकृत्या हि वैदेही छायेवानुगता पतिम्

    न जहाति रता धर्मे मेरुमर्कप्रभा यथा

    kṛtakṛtyā hi vaidehī chāyevānugatā patim

    na jahāti ratā dharme merumarkaprabhā yathā

22. 22

    अहो लक्ष्मण सिद्धार्थः सततं प्रियवादिनम्

    भ्रातरं देवसंकाशं यस्त्वं परिचरिष्यसि

    aho lakṣmaṇa siddhārthaḥ satataṃ priyavādinam

    bhrātaraṃ devasaṃkāśaṃ yastvaṃ paricariṣyasi

23. 23

    महत्येषा हि ते सिद्धिरेष चाभ्युदयो महान्

    एष स्वर्गस्य मार्गश्च यदेनमनुगच्छसि

    एवं वदन्तस्ते सोढुं न शेकुर्बाष्पमागतम्

    mahatyeṣā hi te siddhireṣa cābhyudayo mahān

    eṣa svargasya mārgaśca yadenamanugacchasi

    evaṃ vadantaste soḍhuṃ na śekurbāṣpamāgatam

24. 24

    अथ राजा वृतः स्त्रीभिर्दीनाभिर्दीनचेतनः

    निर्जगाम प्रियं पुत्रं द्रक्ष्यामीति ब्रुवन्गृहात्

    atha rājā vṛtaḥ strībhirdīnābhirdīnacetanaḥ

    nirjagāma priyaṃ putraṃ drakṣyāmīti bruvangṛhāt

25. 25

    शुश्रुवे चाग्रतः स्त्रीणां रुदन्तीनां महास्वनः

    यथा नादः करेणूनां बद्धे महति कुञ्जरे

    śuśruve cāgrataḥ strīṇāṃ rudantīnāṃ mahāsvanaḥ

    yathā nādaḥ kareṇūnāṃ baddhe mahati kuñjare

26. 26

    पिता च राजा काकुत्स्थः श्रीमान्सन्नस्तदा बभौ

    परिपूर्णः शशी काले ग्रहेणोपप्लुतो यथा

    pitā ca rājā kākutsthaḥ śrīmānsannastadā babhau

    paripūrṇaḥ śaśī kāle graheṇopapluto yathā

27. 27

    ततो हलहलाशब्दो जज्ञे रामस्य पृष्ठतः

    नराणां प्रेक्ष्य राजानं सीदन्तं भृशदुःखितम्

    tato halahalāśabdo jajñe rāmasya pṛṣṭhataḥ

    narāṇāṃ prekṣya rājānaṃ sīdantaṃ bhṛśaduḥkhitam

28. 28

    हा रामेति जनाः केचिद्राममातेति चापरे

    अन्तःपुरं समृद्धं च क्रोशन्तं पर्यदेवयन्

    hā rāmeti janāḥ kecidrāmamāteti cāpare

    antaḥpuraṃ samṛddhaṃ ca krośantaṃ paryadevayan

29. 29

    अन्वीक्षमाणो रामस्तु विषण्णं भ्रान्तचेतसम्

    राजानं मातरं चैव ददर्शानुगतौ पथि

    धर्मपाशेन संक्षिप्तः प्रकाशं नाभ्युदैक्षत

    anvīkṣamāṇo rāmastu viṣaṇṇaṃ bhrāntacetasam

    rājānaṃ mātaraṃ caiva dadarśānugatau pathi

    dharmapāśena saṃkṣiptaḥ prakāśaṃ nābhyudaikṣata

30. 30

    पदातिनौ च यानार्हावदुःखार्हौ सुखोचितौ

    दृष्ट्वा संचोदयामास शीघ्रं याहीति सारथिम्

    padātinau ca yānārhāvaduḥkhārhau sukhocitau

    dṛṣṭvā saṃcodayāmāsa śīghraṃ yāhīti sārathim