Sarga 108

26 shlokas

1. 1

   प्रतिप्रयाते भरते वसन्रामस्तपोवने

   लक्षयामास सोद्वेगमथौत्सुक्यं तपस्विनाम्

   pratiprayāte bharate vasanrāmastapovane

   lakṣayāmāsa sodvegamathautsukyaṃ tapasvinām

2. 2

   ये तत्र चित्रकूटस्य पुरस्तात्तापसाश्रमे

   राममाश्रित्य निरतास्तानलक्षयदुत्सुकान्

   ye tatra citrakūṭasya purastāttāpasāśrame

   rāmamāśritya niratāstānalakṣayadutsukān

3. 3

   नयनैर्भृकुटीभिश्च रामं निर्दिश्य शङ्किताः

   अन्योन्यमुपजल्पन्तः शनैश्चक्रुर्मिथः कथाः

   nayanairbhṛkuṭībhiśca rāmaṃ nirdiśya śaṅkitāḥ

   anyonyamupajalpantaḥ śanaiścakrurmithaḥ kathāḥ

4. 4

   तेषामौत्सुक्यमालक्ष्य रामस्त्वात्मनि शङ्कितः

   कृताञ्जलिरुवाचेदमृषिं कुलपतिं ततः

   teṣāmautsukyamālakṣya rāmastvātmani śaṅkitaḥ

   kṛtāñjaliruvācedamṛṣiṃ kulapatiṃ tataḥ

5. 5

   न कच्चिद्भगवन्किंचित्पूर्ववृत्तमिदं मयि

   दृश्यते विकृतं येन विक्रियन्ते तपस्विनः

   na kaccidbhagavankiṃcitpūrvavṛttamidaṃ mayi

   dṛśyate vikṛtaṃ yena vikriyante tapasvinaḥ

6. 6

   प्रमादाच्चरितं कच्चित्किंचिन्नावरजस्य मे

   लक्ष्मणस्यर्षिभिर्दृष्टं नानुरूपमिवात्मनः

   pramādāccaritaṃ kaccitkiṃcinnāvarajasya me

   lakṣmaṇasyarṣibhirdṛṣṭaṃ nānurūpamivātmanaḥ

7. 7

   कच्चिच्छुश्रूषमाणा वः शुश्रूषणपरा मयि

   प्रमदाभ्युचितां वृत्तिं सीता युक्तं न वर्तते

   kaccicchuśrūṣamāṇā vaḥ śuśrūṣaṇaparā mayi

   pramadābhyucitāṃ vṛttiṃ sītā yuktaṃ na vartate

8. 8

   अथर्षिर्जरया वृद्धस्तपसा च जरां गतः

   वेपमान इवोवाच रामं भूतदयापरम्

   atharṣirjarayā vṛddhastapasā ca jarāṃ gataḥ

   vepamāna ivovāca rāmaṃ bhūtadayāparam

9. 9

   कुतः कल्याणसत्त्वायाः कल्याणाभिरतेस्तथा

   चलनं तात वैदेह्यास्तपस्विषु विशेषतः

   kutaḥ kalyāṇasattvāyāḥ kalyāṇābhiratestathā

   calanaṃ tāta vaidehyāstapasviṣu viśeṣataḥ

10. 10

    त्वन्निमित्तमिदं तावत्तापसान्प्रति वर्तते

    रक्षोभ्यस्तेन संविग्नाः कथयन्ति मिथः कथाः

    tvannimittamidaṃ tāvattāpasānprati vartate

    rakṣobhyastena saṃvignāḥ kathayanti mithaḥ kathāḥ

11. 11

    रावणावरजः कश्चित्खरो नामेह राक्षसः

    उत्पाट्य तापसान्सर्वाञ्जनस्थाननिकेतनान्

    rāvaṇāvarajaḥ kaścitkharo nāmeha rākṣasaḥ

    utpāṭya tāpasānsarvāñjanasthānaniketanān

12. 12

    धृष्टश्च जितकाशी च नृशंसः पुरुषादकः

    अवलिप्तश्च पापश्च त्वां च तात न मृष्यते

    dhṛṣṭaśca jitakāśī ca nṛśaṃsaḥ puruṣādakaḥ

    avaliptaśca pāpaśca tvāṃ ca tāta na mṛṣyate

13. 13

    त्वं यदा प्रभृति ह्यस्मिन्नाश्रमे तात वर्तसे

    तदा प्रभृति रक्षांसि विप्रकुर्वन्ति तापसान्

    tvaṃ yadā prabhṛti hyasminnāśrame tāta vartase

    tadā prabhṛti rakṣāṃsi viprakurvanti tāpasān

14. 14

    दर्शयन्ति हि बीभत्सैः क्रूरैर्भीषणकैरपि

    नानारूपैर्विरूपैश्च रूपैरसुखदर्शनैः

    darśayanti hi bībhatsaiḥ krūrairbhīṣaṇakairapi

    nānārūpairvirūpaiśca rūpairasukhadarśanaiḥ

15. 15

    अप्रशस्तैरशुचिभिः संप्रयोज्य च तापसान्

    प्रतिघ्नन्त्यपरान्क्षिप्रमनार्याः पुरतः स्थिताः

    apraśastairaśucibhiḥ saṃprayojya ca tāpasān

    pratighnantyaparānkṣipramanāryāḥ purataḥ sthitāḥ

16. 16

    तेषु तेष्वाश्रमस्थानेष्वबुद्धमवलीय च

    रमन्ते तापसांस्तत्र नाशयन्तोऽल्पचेतसः

    teṣu teṣvāśramasthāneṣvabuddhamavalīya ca

    ramante tāpasāṃstatra nāśayanto'lpacetasaḥ

17. 17

    अपक्षिपन्ति स्रुग्भाण्डानग्नीन्सिञ्चन्ति वारिणा

    कलशांश्च प्रमृद्नन्ति हवने समुपस्थिते

    apakṣipanti srugbhāṇḍānagnīnsiñcanti vāriṇā

    kalaśāṃśca pramṛdnanti havane samupasthite

18. 18

    तैर्दुरात्मभिराविष्टानाश्रमान्प्रजिहासवः

    गमनायान्यदेशस्य चोदयन्त्यृषयोऽद्य माम्

    tairdurātmabhirāviṣṭānāśramānprajihāsavaḥ

    gamanāyānyadeśasya codayantyṛṣayo'dya mām

19. 19

    तत्पुरा राम शारीरामुपहिंसां तपस्विषु

    दर्शयन्ति हि दुष्टास्ते त्यक्ष्याम इममाश्रमम्

    tatpurā rāma śārīrāmupahiṃsāṃ tapasviṣu

    darśayanti hi duṣṭāste tyakṣyāma imamāśramam

20. 20

    बहुमूलफलं चित्रमविदूरादितो वनम्

    पुराणाश्रममेवाहं श्रयिष्ये सगणः पुनः

    bahumūlaphalaṃ citramavidūrādito vanam

    purāṇāśramamevāhaṃ śrayiṣye sagaṇaḥ punaḥ

21. 21

    खरस्त्वय्यपि चायुक्तं पुरा तात प्रवर्तते

    सहास्माभिरितो गच्छ यदि बुद्धिः प्रवर्तते

    kharastvayyapi cāyuktaṃ purā tāta pravartate

    sahāsmābhirito gaccha yadi buddhiḥ pravartate

22. 22

    सकलत्रस्य संदेहो नित्यं यत्तस्य राघव

    समर्थस्यापि हि सतो वासो दुःखमिहाद्य ते

    sakalatrasya saṃdeho nityaṃ yattasya rāghava

    samarthasyāpi hi sato vāso duḥkhamihādya te

23. 23

    इत्युक्तवन्तं रामस्तं राजपुत्रस्तपस्विनम्

    न शशाकोत्तरैर्वाक्यैरवरोद्धुं समुत्सुकम्

    ityuktavantaṃ rāmastaṃ rājaputrastapasvinam

    na śaśākottarairvākyairavaroddhuṃ samutsukam

24. 24

    अभिनन्द्य समापृच्छ्य समाधाय च राघवम्

    स जगामाश्रमं त्यक्त्वा कुलैः कुलपतिः सह

    abhinandya samāpṛcchya samādhāya ca rāghavam

    sa jagāmāśramaṃ tyaktvā kulaiḥ kulapatiḥ saha

25. 25

    रामः संसाध्य त्वृषिगणमनुगमनाद्देशात्तस्मात्कुलपतिमभिवाद्यर्षिम्

    सम्यक्प्रीतैस्तैरनुमत उपदिष्टार्थः पुण्यं वासाय स्वनिलयमुपसंपेदे

    rāmaḥ saṃsādhya tvṛṣigaṇamanugamanāddeśāttasmātkulapatimabhivādyarṣim

    samyakprītaistairanumata upadiṣṭārthaḥ puṇyaṃ vāsāya svanilayamupasaṃpede

26. 26

    आश्रमं त्वृषिविरहितं प्रभुः क्षणमपि न जहौ स राघवः

    राघवं हि सततमनुगतास्तापसाश्चर्षिचरितधृतगुणाः

    āśramaṃ tvṛṣivirahitaṃ prabhuḥ kṣaṇamapi na jahau sa rāghavaḥ

    rāghavaṃ hi satatamanugatāstāpasāścarṣicaritadhṛtaguṇāḥ