23 shlokas
- 1
ततः समुत्थितः काल्यमास्थाय स्यन्दनोत्तमम्
प्रययौ भरतः शीघ्रं रामदर्शनकाङ्क्षया
tataḥ samutthitaḥ kālyamāsthāya syandanottamam
prayayau bharataḥ śīghraṃ rāmadarśanakāṅkṣayā
- 2
अग्रतः प्रययुस्तस्य सर्वे मन्त्रिपुरोधसः
अधिरुह्य हयैर्युक्तान्रथान्सूर्यरथोपमान्
agrataḥ prayayustasya sarve mantripurodhasaḥ
adhiruhya hayairyuktānrathānsūryarathopamān
- 3
नवनागसहस्राणि कल्पितानि यथाविधि
अन्वयुर्भरतं यान्तमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम्
navanāgasahasrāṇi kalpitāni yathāvidhi
anvayurbharataṃ yāntamikṣvākukulanandanam
- 4
षष्ठी रथसहस्राणि धन्विनो विविधायुधाः
अन्वयुर्भरतं यान्तं राजपुत्रं यशस्विनम्
ṣaṣṭhī rathasahasrāṇi dhanvino vividhāyudhāḥ
anvayurbharataṃ yāntaṃ rājaputraṃ yaśasvinam
- 5
शतं सहस्राण्यश्वानां समारूढानि राघवम्
अन्वयुर्भरतं यान्तं राजपुत्रं यशस्विनम्
śataṃ sahasrāṇyaśvānāṃ samārūḍhāni rāghavam
anvayurbharataṃ yāntaṃ rājaputraṃ yaśasvinam
- 6
कैकेयी च सुमित्रा च कौसल्या च यशस्विनी
रामानयनसंहृष्टा ययुर्यानेन भास्वता
kaikeyī ca sumitrā ca kausalyā ca yaśasvinī
rāmānayanasaṃhṛṣṭā yayuryānena bhāsvatā
- 7
प्रयाताश्चार्यसंघाता रामं द्रष्टुं सलक्ष्मणम्
तस्यैव च कथाश्चित्राः कुर्वाणा हृष्टमानसाः
prayātāścāryasaṃghātā rāmaṃ draṣṭuṃ salakṣmaṇam
tasyaiva ca kathāścitrāḥ kurvāṇā hṛṣṭamānasāḥ
- 8
मेघश्यामं महाबाहुं स्थिरसत्त्वं दृढव्रतम्
कदा द्रक्ष्यामहे रामं जगतः शोकनाशनम्
meghaśyāmaṃ mahābāhuṃ sthirasattvaṃ dṛḍhavratam
kadā drakṣyāmahe rāmaṃ jagataḥ śokanāśanam
- 9
दृष्ट एव हि नः शोकमपनेष्यति राघवः
तमः सर्वस्य लोकस्य समुद्यन्निव भास्करः
dṛṣṭa eva hi naḥ śokamapaneṣyati rāghavaḥ
tamaḥ sarvasya lokasya samudyanniva bhāskaraḥ
- 10
इत्येवं कथयन्तस्ते सम्प्रहृष्टाः कथाः शुभाः
परिष्वजानाश्चान्योन्यं ययुर्नागरिकास्तदा
ityevaṃ kathayantaste samprahṛṣṭāḥ kathāḥ śubhāḥ
pariṣvajānāścānyonyaṃ yayurnāgarikāstadā
- 11
ये च तत्रापरे सर्वे संमता ये च नैगमाः
रामं प्रति ययुर्हृष्टाः सर्वाः प्रकृतयस्तदा
ye ca tatrāpare sarve saṃmatā ye ca naigamāḥ
rāmaṃ prati yayurhṛṣṭāḥ sarvāḥ prakṛtayastadā
- 12
मणिकाराश्च ये केचित्कुम्भकाराश्च शोभनाः
सूत्रकर्मकृतश्चैव ये च शस्त्रोपजीविनः
maṇikārāśca ye kecitkumbhakārāśca śobhanāḥ
sūtrakarmakṛtaścaiva ye ca śastropajīvinaḥ
- 13
मायूरकाः क्राकचिका रोचका वेधकास्तथा
दन्तकाराः सुधाकारास्तथा गन्धोपजीविनः
māyūrakāḥ krākacikā rocakā vedhakāstathā
dantakārāḥ sudhākārāstathā gandhopajīvinaḥ
- 14
सुवर्णकाराः प्रख्यातास्तथा कम्बलधावकाः
स्नापकाच्छादका वैद्या धूपकाः शौण्डिकास्तथा
suvarṇakārāḥ prakhyātāstathā kambaladhāvakāḥ
snāpakācchādakā vaidyā dhūpakāḥ śauṇḍikāstathā
- 15
रजकास्तुन्नवायाश्च ग्रामघोषमहत्तराः
शैलूषाश्च सह स्त्रीभिर्यान्ति कैवर्तकास्तथा
rajakāstunnavāyāśca grāmaghoṣamahattarāḥ
śailūṣāśca saha strībhiryānti kaivartakāstathā
- 16
समाहिता वेदविदो ब्राह्मणा वृत्तसंमताः
गोरथैर्भरतं यान्तमनुजग्मुः सहस्रशः
samāhitā vedavido brāhmaṇā vṛttasaṃmatāḥ
gorathairbharataṃ yāntamanujagmuḥ sahasraśaḥ
- 17
सुवेषाः शुद्धवसनास्ताम्रमृष्टानुलेपनाः
सर्वे ते विविधैर्यानैः शनैर्भरतमन्वयुः
suveṣāḥ śuddhavasanāstāmramṛṣṭānulepanāḥ
sarve te vividhairyānaiḥ śanairbharatamanvayuḥ
- 18
प्रहृष्टमुदिता सेना सान्वयात्कैकयीसुतम्
व्यवातिष्ठत सा सेना भरतस्यानुयायिनी
prahṛṣṭamuditā senā sānvayātkaikayīsutam
vyavātiṣṭhata sā senā bharatasyānuyāyinī
- 19
निरीक्ष्यानुगतां सेनां तां च गङ्गां शिवोदकाम्
भरतः सचिवान्सर्वानब्रवीद्वाक्यकोविदः
nirīkṣyānugatāṃ senāṃ tāṃ ca gaṅgāṃ śivodakām
bharataḥ sacivānsarvānabravīdvākyakovidaḥ
- 20
निवेशयत मे सैन्यमभिप्रायेण सर्वशः
विश्रान्ताः प्रतरिष्यामः श्व इदानीं महानदीम्
niveśayata me sainyamabhiprāyeṇa sarvaśaḥ
viśrāntāḥ pratariṣyāmaḥ śva idānīṃ mahānadīm
- 21
दातुं च तावदिच्छामि स्वर्गतस्य महीपतेः
और्ध्वदेहनिमित्तार्थमवतीर्योदकं नदीम्
dātuṃ ca tāvadicchāmi svargatasya mahīpateḥ
aurdhvadehanimittārthamavatīryodakaṃ nadīm
- 22
तस्यैवं ब्रुवतोऽमात्यास्तथेत्युक्त्वा समाहिताः
न्यवेशयंस्तांश्छन्देन स्वेन स्वेन पृथक्पृथक्
tasyaivaṃ bruvato'mātyāstathetyuktvā samāhitāḥ
nyaveśayaṃstāṃśchandena svena svena pṛthakpṛthak
- 23
निवेश्य गङ्गामनु तां महानदीं चमूं विधानैः परिबर्हशोभिनीम्
उवास रामस्य तदा महात्मनो विचिन्तयानो भरतो निवर्तनम्
niveśya gaṅgāmanu tāṃ mahānadīṃ camūṃ vidhānaiḥ paribarhaśobhinīm
uvāsa rāmasya tadā mahātmano vicintayāno bharato nivartanam