22 shlokas
- 1
भरद्वाजाश्रमं दृष्ट्वा क्रोशादेव नरर्षभः
बलं सर्वमवस्थाप्य जगाम सह मन्त्रिभिः
bharadvājāśramaṃ dṛṣṭvā krośādeva nararṣabhaḥ
balaṃ sarvamavasthāpya jagāma saha mantribhiḥ
- 2
पद्भ्यामेव हि धर्मज्ञो न्यस्तशस्त्रपरिच्छदः
वसानो वाससी क्षौमे पुरोधाय पुरोहितम्
padbhyāmeva hi dharmajño nyastaśastraparicchadaḥ
vasāno vāsasī kṣaume purodhāya purohitam
- 3
ततः संदर्शने तस्य भरद्वाजस्य राघवः
मन्त्रिणस्तानवस्थाप्य जगामानु पुरोहितम्
tataḥ saṃdarśane tasya bharadvājasya rāghavaḥ
mantriṇastānavasthāpya jagāmānu purohitam
- 4
वसिष्ठमथ दृष्ट्वैव भरद्वाजो महातपाः
संचचालासनात्तूर्णं शिष्यानर्घ्यमिति ब्रुवन्
vasiṣṭhamatha dṛṣṭvaiva bharadvājo mahātapāḥ
saṃcacālāsanāttūrṇaṃ śiṣyānarghyamiti bruvan
- 5
समागम्य वसिष्ठेन भरतेनाभिवादितः
अबुध्यत महातेजाः सुतं दशरथस्य तम्
samāgamya vasiṣṭhena bharatenābhivāditaḥ
abudhyata mahātejāḥ sutaṃ daśarathasya tam
- 6
ताभ्यामर्घ्यं च पाद्यं च दत्त्वा पश्चात्फलानि च
आनुपूर्व्याच्च धर्मज्ञः पप्रच्छ कुशलं कुले
tābhyāmarghyaṃ ca pādyaṃ ca dattvā paścātphalāni ca
ānupūrvyācca dharmajñaḥ papraccha kuśalaṃ kule
- 7
अयोध्यायां बले कोशे मित्रेष्वपि च मन्त्रिषु
जानन्दशरथं वृत्तं न राजानमुदाहरत्
ayodhyāyāṃ bale kośe mitreṣvapi ca mantriṣu
jānandaśarathaṃ vṛttaṃ na rājānamudāharat
- 8
वसिष्ठो भरतश्चैनं पप्रच्छतुरनामयम्
शरीरेऽग्निषु वृक्षेषु शिष्येषु मृगपक्षिषु
vasiṣṭho bharataścainaṃ papracchaturanāmayam
śarīre'gniṣu vṛkṣeṣu śiṣyeṣu mṛgapakṣiṣu
- 9
तथेति च प्रतिज्ञाय भरद्वाजो महातपाः
भरतं प्रत्युवाचेदं राघवस्नेहबन्धनात्
tatheti ca pratijñāya bharadvājo mahātapāḥ
bharataṃ pratyuvācedaṃ rāghavasnehabandhanāt
- 10
किमिहागमने कार्यं तव राज्यं प्रशासतः
एतदाचक्ष्व मे सर्वं न हि मे शुध्यते मनः
kimihāgamane kāryaṃ tava rājyaṃ praśāsataḥ
etadācakṣva me sarvaṃ na hi me śudhyate manaḥ
- 11
सुषुवे यममित्रघ्नं कौसल्यानन्दवर्धनम्
भ्रात्रा सह सभार्यो यश्चिरं प्रव्राजितो वनम्
suṣuve yamamitraghnaṃ kausalyānandavardhanam
bhrātrā saha sabhāryo yaściraṃ pravrājito vanam
- 12
नियुक्तः स्त्रीनियुक्तेन पित्रा योऽसौ महायशाः
वनवासी भवेतीह समाः किल चतुर्दश
niyuktaḥ strīniyuktena pitrā yo'sau mahāyaśāḥ
vanavāsī bhavetīha samāḥ kila caturdaśa
- 13
कच्चिन्न तस्यापापस्य पापं कर्तुमिहेच्छसि
अकण्टकं भोक्तुमना राज्यं तस्यानुजस्य च
kaccinna tasyāpāpasya pāpaṃ kartumihecchasi
akaṇṭakaṃ bhoktumanā rājyaṃ tasyānujasya ca
- 14
एवमुक्तो भरद्वाजं भरतः प्रत्युवाच ह
पर्यश्रुनयनो दुःखाद्वाचा संसज्जमानया
evamukto bharadvājaṃ bharataḥ pratyuvāca ha
paryaśrunayano duḥkhādvācā saṃsajjamānayā
- 15
हतोऽस्मि यदि मामेवं भगवानपि मन्यते
मत्तो न दोषमाशङ्केर्नैवं मामनुशाधि हि
hato'smi yadi māmevaṃ bhagavānapi manyate
matto na doṣamāśaṅkernaivaṃ māmanuśādhi hi
- 16
न चैतदिष्टं माता मे यदवोचन्मदन्तरे
नाहमेतेन तुष्टश्च न तद्वचनमाददे
na caitadiṣṭaṃ mātā me yadavocanmadantare
nāhametena tuṣṭaśca na tadvacanamādade
- 17
अहं तु तं नरव्याघ्रमुपयातः प्रसादकः
प्रतिनेतुमयोध्यां च पादौ तस्याभिवन्दितुम्
ahaṃ tu taṃ naravyāghramupayātaḥ prasādakaḥ
pratinetumayodhyāṃ ca pādau tasyābhivanditum
- 18
त्वं मामेवं गतं मत्वा प्रसादं कर्तुमर्हसि
शंस मे भगवन्रामः क्व सम्प्रति महीपतिः
tvaṃ māmevaṃ gataṃ matvā prasādaṃ kartumarhasi
śaṃsa me bhagavanrāmaḥ kva samprati mahīpatiḥ
- 19
उवाच तं भरद्वाजः प्रसादाद्भरतं वचः
त्वय्येतत्पुरुषव्याघ्र युक्तं राघववंशजे
गुरुवृत्तिर्दमश्चैव साधूनां चानुयायिता
uvāca taṃ bharadvājaḥ prasādādbharataṃ vacaḥ
tvayyetatpuruṣavyāghra yuktaṃ rāghavavaṃśaje
guruvṛttirdamaścaiva sādhūnāṃ cānuyāyitā
- 20
जाने चैतन्मनःस्थं ते दृढीकरणमस्त्विति
अपृच्छं त्वां तवात्यर्थं कीर्तिं समभिवर्धयन्
jāne caitanmanaḥsthaṃ te dṛḍhīkaraṇamastviti
apṛcchaṃ tvāṃ tavātyarthaṃ kīrtiṃ samabhivardhayan
- 21
असौ वसति ते भ्राता चित्रकूटे महागिरौ
श्वस्तु गन्तासि तं देशं वसाद्य सह मन्त्रिभिः
एतं मे कुरु सुप्राज्ञ कामं कामार्थकोविद
asau vasati te bhrātā citrakūṭe mahāgirau
śvastu gantāsi taṃ deśaṃ vasādya saha mantribhiḥ
etaṃ me kuru suprājña kāmaṃ kāmārthakovida
- 22
ततस्तथेत्येवमुदारदर्शनः प्रतीतरूपो भरतोऽब्रवीद्वचः
चकार बुद्धिं च तदा महाश्रमे निशानिवासाय नराधिपात्मजः
tatastathetyevamudāradarśanaḥ pratītarūpo bharato'bravīdvacaḥ
cakāra buddhiṃ ca tadā mahāśrame niśānivāsāya narādhipātmajaḥ