Sarga 27

33 shlokas

1. 1

   सान्त्व्यमाना तु रामेण मैथिली जनकात्मजा

   वनवासनिमित्ताय भर्तारमिदमब्रवीत्

   sāntvyamānā tu rāmeṇa maithilī janakātmajā

   vanavāsanimittāya bhartāramidamabravīt

2. 2

   सा तमुत्तमसंविग्ना सीता विपुलवक्षसम्

   प्रणयाच्चाभिमानाच्च परिचिक्षेप राघवम्

   sā tamuttamasaṃvignā sītā vipulavakṣasam

   praṇayāccābhimānācca paricikṣepa rāghavam

3. 3

   किं त्वामन्यत वैदेहः पिता मे मिथिलाधिपः

   राम जामातरं प्राप्य स्त्रियं पुरुषविग्रहम्

   kiṃ tvāmanyata vaidehaḥ pitā me mithilādhipaḥ

   rāma jāmātaraṃ prāpya striyaṃ puruṣavigraham

4. 4

   अनृतं बललोकोऽयमज्ञानाद्यद्धि वक्ष्यति

   तेजो नास्ति परं रामे तपतीव दिवाकरे

   anṛtaṃ balaloko'yamajñānādyaddhi vakṣyati

   tejo nāsti paraṃ rāme tapatīva divākare

5. 5

   किं हि कृत्वा विषण्णस्त्वं कुतो वा भयमस्ति ते

   यत्परित्यक्तुकामस्त्वं मामनन्यपरायणाम्

   kiṃ hi kṛtvā viṣaṇṇastvaṃ kuto vā bhayamasti te

   yatparityaktukāmastvaṃ māmananyaparāyaṇām

6. 6

   द्युमत्सेनसुतं वीर सत्यवन्तमनुव्रताम्

   सावित्रीमिव मां विद्धि त्वमात्मवशवर्तिनीम्

   dyumatsenasutaṃ vīra satyavantamanuvratām

   sāvitrīmiva māṃ viddhi tvamātmavaśavartinīm

7. 7

   न त्वहं मनसाप्यन्यं द्रष्टास्मि त्वदृतेऽनघ

   त्वया राघव गच्छेयं यथान्या कुलपांसनी

   na tvahaṃ manasāpyanyaṃ draṣṭāsmi tvadṛte'nagha

   tvayā rāghava gaccheyaṃ yathānyā kulapāṃsanī

8. 8

   स्वयं तु भार्यां कौमारीं चिरमध्युषितां सतीम्

   शैलूष इव मां राम परेभ्यो दातुमिच्छसि

   svayaṃ tu bhāryāṃ kaumārīṃ ciramadhyuṣitāṃ satīm

   śailūṣa iva māṃ rāma parebhyo dātumicchasi

9. 9

   स मामनादाय वनं न त्वं प्रस्थातुमर्हसि

   तपो वा यदि वारण्यं स्वर्गो वा स्यात्सह त्वया

   sa māmanādāya vanaṃ na tvaṃ prasthātumarhasi

   tapo vā yadi vāraṇyaṃ svargo vā syātsaha tvayā

10. 10

    न च मे भविता तत्र कश्चित्पथि परिश्रमः

    पृष्ठतस्तव गच्छन्त्या विहारशयनेष्वपि

    na ca me bhavitā tatra kaścitpathi pariśramaḥ

    pṛṣṭhatastava gacchantyā vihāraśayaneṣvapi

11. 11

    कुशकाशशरेषीका ये च कण्टकिनो द्रुमाः

    तूलाजिनसमस्पर्शा मार्गे मम सह त्वया

    kuśakāśaśareṣīkā ye ca kaṇṭakino drumāḥ

    tūlājinasamasparśā mārge mama saha tvayā

12. 12

    महावातसमुद्धूतं यन्मामवकरिष्यति

    रजो रमण तन्मन्ये परार्ध्यमिव चन्दनम्

    mahāvātasamuddhūtaṃ yanmāmavakariṣyati

    rajo ramaṇa tanmanye parārdhyamiva candanam

13. 13

    शाद्वलेषु यदासिष्ये वनान्ते वनगोचरा

    कुथास्तरणतल्पेषु किं स्यात्सुखतरं ततः

    śādvaleṣu yadāsiṣye vanānte vanagocarā

    kuthāstaraṇatalpeṣu kiṃ syātsukhataraṃ tataḥ

14. 14

    पत्रं मूलं फलं यत्त्वमल्पं वा यदि वा बहु

    दास्यसि स्वयमाहृत्य तन्मेऽमृतरसोपमम्

    patraṃ mūlaṃ phalaṃ yattvamalpaṃ vā yadi vā bahu

    dāsyasi svayamāhṛtya tanme'mṛtarasopamam

15. 15

    न मातुर्न पितुस्तत्र स्मरिष्यामि न वेश्मनः

    आर्तवान्युपभुञ्जाना पुष्पाणि च फलानि च

    na māturna pitustatra smariṣyāmi na veśmanaḥ

    ārtavānyupabhuñjānā puṣpāṇi ca phalāni ca

16. 16

    न च तत्र गतः किंचिद्द्रष्टुमर्हसि विप्रियम्

    मत्कृते न च ते शोको न भविष्यामि दुर्भरा

    na ca tatra gataḥ kiṃciddraṣṭumarhasi vipriyam

    matkṛte na ca te śoko na bhaviṣyāmi durbharā

17. 17

    यस्त्वया सह स स्वर्गो निरयो यस्त्वया विना

    इति जानन्परां प्रीतिं गच्छ राम मया सह

    yastvayā saha sa svargo nirayo yastvayā vinā

    iti jānanparāṃ prītiṃ gaccha rāma mayā saha

18. 18

    अथ मामेवमव्यग्रां वनं नैव नयिष्यसि

    विषमद्यैव पास्यामि मा विशं द्विषतां वशम्

    atha māmevamavyagrāṃ vanaṃ naiva nayiṣyasi

    viṣamadyaiva pāsyāmi mā viśaṃ dviṣatāṃ vaśam

19. 19

    पश्चादपि हि दुःखेन मम नैवास्ति जीवितम्

    उज्झितायास्त्वया नाथ तदैव मरणं वरम्

    paścādapi hi duḥkhena mama naivāsti jīvitam

    ujjhitāyāstvayā nātha tadaiva maraṇaṃ varam

20. 20

    इदं हि सहितुं शोकं मुहूर्तमपि नोत्सहे

    किं पुनर्दशवर्षाणि त्रीणि चैकं च दुःखिता

    idaṃ hi sahituṃ śokaṃ muhūrtamapi notsahe

    kiṃ punardaśavarṣāṇi trīṇi caikaṃ ca duḥkhitā

21. 21

    इति सा शोकसंतप्ता विलप्य करुणं बहु

    चुक्रोश पतिमायस्ता भृशमालिङ्ग्य सस्वरम्

    iti sā śokasaṃtaptā vilapya karuṇaṃ bahu

    cukrośa patimāyastā bhṛśamāliṅgya sasvaram

22. 22

    सा विद्धा बहुभिर्वाक्यैर्दिग्धैरिव गजाङ्गना

    चिरसंनियतं बाष्पं मुमोचाग्निमिवारणिः

    sā viddhā bahubhirvākyairdigdhairiva gajāṅganā

    cirasaṃniyataṃ bāṣpaṃ mumocāgnimivāraṇiḥ

23. 23

    तस्याः स्फटिकसंकाशं वारि संतापसम्भवम्

    नेत्राभ्यां परिसुस्राव पङ्कजाभ्यामिवोदकम्

    tasyāḥ sphaṭikasaṃkāśaṃ vāri saṃtāpasambhavam

    netrābhyāṃ parisusrāva paṅkajābhyāmivodakam

24. 24

    तां परिष्वज्य बाहुभ्यां विसंज्ञामिव दुःखिताम्

    उवाच वचनं रामः परिविश्वासयंस्तदा

    tāṃ pariṣvajya bāhubhyāṃ visaṃjñāmiva duḥkhitām

    uvāca vacanaṃ rāmaḥ pariviśvāsayaṃstadā

25. 25

    न देवि तव दुःखेन स्वर्गमप्यभिरोचये

    न हि मेऽस्ति भयं किंचित्स्वयम्भोरिव सर्वतः

    na devi tava duḥkhena svargamapyabhirocaye

    na hi me'sti bhayaṃ kiṃcitsvayambhoriva sarvataḥ

26. 26

    तव सर्वमभिप्रायमविज्ञाय शुभानने

    वासं न रोचयेऽरण्ये शक्तिमानपि रक्षणे

    tava sarvamabhiprāyamavijñāya śubhānane

    vāsaṃ na rocaye'raṇye śaktimānapi rakṣaṇe

27. 27

    यत्सृष्टासि मया सार्धं वनवासाय मैथिलि

    न विहातुं मया शक्या कीर्तिरात्मवता यथा

    yatsṛṣṭāsi mayā sārdhaṃ vanavāsāya maithili

    na vihātuṃ mayā śakyā kīrtirātmavatā yathā

28. 28

    धर्मस्तु गजनासोरु सद्भिराचरितः पुरा

    तं चाहमनुवर्तेऽद्य यथा सूर्यं सुवर्चला

    dharmastu gajanāsoru sadbhirācaritaḥ purā

    taṃ cāhamanuvarte'dya yathā sūryaṃ suvarcalā

29. 29

    एष धर्मस्तु सुश्रोणि पितुर्मातुश्च वश्यता

    अतश्चाज्ञां व्यतिक्रम्य नाहं जीवितुमुत्सहे

    eṣa dharmastu suśroṇi piturmātuśca vaśyatā

    ataścājñāṃ vyatikramya nāhaṃ jīvitumutsahe

30. 30

    स मां पिता यथा शास्ति सत्यधर्मपथे स्थितः

    तथा वर्तितुमिच्छामि स हि धर्मः सनातनः

    अनुगच्छस्व मां भीरु सहधर्मचरी भव

    sa māṃ pitā yathā śāsti satyadharmapathe sthitaḥ

    tathā vartitumicchāmi sa hi dharmaḥ sanātanaḥ

    anugacchasva māṃ bhīru sahadharmacarī bhava