22 shlokas
- 1
अथ रात्र्यां व्यतीतायामवसुप्तमनन्तरम्
प्रबोधयामास शनैर्लक्ष्मणं रघुनन्दनः
atha rātryāṃ vyatītāyāmavasuptamanantaram
prabodhayāmāsa śanairlakṣmaṇaṃ raghunandanaḥ
- 2
सौमित्रे शृणु वन्यानां वल्गु व्याहरतां स्वनम्
सम्प्रतिष्ठामहे कालः प्रस्थानस्य परंतप
saumitre śṛṇu vanyānāṃ valgu vyāharatāṃ svanam
sampratiṣṭhāmahe kālaḥ prasthānasya paraṃtapa
- 3
स सुप्तः समये भ्रात्रा लक्ष्मणः प्रतिबोधितः
जहौ निद्रां च तन्द्रीं च प्रसक्तं च पथि श्रमम्
sa suptaḥ samaye bhrātrā lakṣmaṇaḥ pratibodhitaḥ
jahau nidrāṃ ca tandrīṃ ca prasaktaṃ ca pathi śramam
- 4
तत उत्थाय ते सर्वे स्पृष्ट्वा नद्याः शिवं जलम्
पन्थानमृषिणोद्दिष्टं चित्रकूटस्य तं ययुः
tata utthāya te sarve spṛṣṭvā nadyāḥ śivaṃ jalam
panthānamṛṣiṇoddiṣṭaṃ citrakūṭasya taṃ yayuḥ
- 5
ततः सम्प्रस्थितः काले रामः सौमित्रिणा सह
सीतां कमलपत्राक्षीमिदं वचनमब्रवीत्
tataḥ samprasthitaḥ kāle rāmaḥ saumitriṇā saha
sītāṃ kamalapatrākṣīmidaṃ vacanamabravīt
- 6
आदीप्तानिव वैदेहि सर्वतः पुष्पितान्नगान्
स्वैः पुष्पैः किंशुकान्पश्य मालिनः शिशिरात्यये
ādīptāniva vaidehi sarvataḥ puṣpitānnagān
svaiḥ puṣpaiḥ kiṃśukānpaśya mālinaḥ śiśirātyaye
- 7
पश्य भल्लातकान्फुल्लान्नरैरनुपसेवितान्
फलपत्रैरवनतान्नूनं शक्ष्यामि जीवितुम्
paśya bhallātakānphullānnarairanupasevitān
phalapatrairavanatānnūnaṃ śakṣyāmi jīvitum
- 8
पश्य द्रोणप्रमाणानि लम्बमानानि लक्ष्मण
मधूनि मधुकारीभिः संभृतानि नगे नगे
paśya droṇapramāṇāni lambamānāni lakṣmaṇa
madhūni madhukārībhiḥ saṃbhṛtāni nage nage
- 9
एष क्रोशति नत्यूहस्तं शिखी प्रतिकूजति
रमणीये वनोद्देशे पुष्पसंस्तरसंकटे
eṣa krośati natyūhastaṃ śikhī pratikūjati
ramaṇīye vanoddeśe puṣpasaṃstarasaṃkaṭe
- 10
मातंगयूथानुसृतं पक्षिसंघानुनादितम्
चित्रकूटमिमं पश्य प्रवृद्धशिखरं गिरिम्
mātaṃgayūthānusṛtaṃ pakṣisaṃghānunāditam
citrakūṭamimaṃ paśya pravṛddhaśikharaṃ girim
- 11
ततस्तौ पादचारेण गच्छन्तौ सह सीतया
रम्यमासेदतुः शैलं चित्रकूटं मनोरमम्
tatastau pādacāreṇa gacchantau saha sītayā
ramyamāsedatuḥ śailaṃ citrakūṭaṃ manoramam
- 12
तं तु पर्वतमासाद्य नानापक्षिगणायुतम्
अयं वासो भवेत्तावदत्र सौम्य रमेमहि
taṃ tu parvatamāsādya nānāpakṣigaṇāyutam
ayaṃ vāso bhavettāvadatra saumya ramemahi
- 13
लक्ष्मणानय दारूणि दृढानि च वराणि च
कुरुष्वावसथं सौम्य वासे मेऽभिरतं मनः
lakṣmaṇānaya dārūṇi dṛḍhāni ca varāṇi ca
kuruṣvāvasathaṃ saumya vāse me'bhirataṃ manaḥ
- 14
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सौमित्रिर्विविधान्द्रुमान्
आजहार ततश्चक्रे पर्णशालामरिंदमः
tasya tadvacanaṃ śrutvā saumitrirvividhāndrumān
ājahāra tataścakre parṇaśālāmariṃdamaḥ
- 15
शुश्रूषमाणमेकाग्रमिदं वचनमब्रवीत्
ऐणेयं मांसमाहृत्य शालां यक्ष्यामहे वयम्
śuśrūṣamāṇamekāgramidaṃ vacanamabravīt
aiṇeyaṃ māṃsamāhṛtya śālāṃ yakṣyāmahe vayam
- 16
स लक्ष्मणः कृष्णमृगं हत्वा मेध्यं प्रतापवान्
अथ चिक्षेप सौमित्रिः समिद्धे जातवेदसि
sa lakṣmaṇaḥ kṛṣṇamṛgaṃ hatvā medhyaṃ pratāpavān
atha cikṣepa saumitriḥ samiddhe jātavedasi
- 17
तं तु पक्वं समाज्ञाय निष्टप्तं छिन्नशोणितम्
लक्ष्मणः पुरुषव्याघ्रमथ राघवमब्रवीत्
taṃ tu pakvaṃ samājñāya niṣṭaptaṃ chinnaśoṇitam
lakṣmaṇaḥ puruṣavyāghramatha rāghavamabravīt
- 18
अयं कृष्णः समाप्ताङ्गः शृतः कृष्णमृगो यथा
देवता देवसंकाश यजस्व कुशलो ह्यसि
ayaṃ kṛṣṇaḥ samāptāṅgaḥ śṛtaḥ kṛṣṇamṛgo yathā
devatā devasaṃkāśa yajasva kuśalo hyasi
- 19
रामः स्नात्वा तु नियतो गुणवाञ्जप्यकोविदः
पापसंशमनं रामश्चकार बलिमुत्तमम्
rāmaḥ snātvā tu niyato guṇavāñjapyakovidaḥ
pāpasaṃśamanaṃ rāmaścakāra balimuttamam
- 20
तां वृक्षपर्णच्छदनां मनोज्ञां यथाप्रदेशं सुकृतां निवाताम्
वासाय सर्वे विविशुः समेताः सभां यथा देवगणाः सुधर्माम्
tāṃ vṛkṣaparṇacchadanāṃ manojñāṃ yathāpradeśaṃ sukṛtāṃ nivātām
vāsāya sarve viviśuḥ sametāḥ sabhāṃ yathā devagaṇāḥ sudharmām
- 21
अनेकनानामृगपक्षिसंकुले विचित्रपुष्पस्तबकैर्द्रुमैर्युते
वनोत्तमे व्यालमृगानुनादिते तथा विजह्रुः सुसुखं जितेन्द्रियाः
anekanānāmṛgapakṣisaṃkule vicitrapuṣpastabakairdrumairyute
vanottame vyālamṛgānunādite tathā vijahruḥ susukhaṃ jitendriyāḥ
- 22
सुरम्यमासाद्य तु चित्रकूटं नदीं च तां माल्यवतीं सुतीर्थाम्
ननन्द हृष्टो मृगपक्षिजुष्टां जहौ च दुःखं पुरविप्रवासात्
suramyamāsādya tu citrakūṭaṃ nadīṃ ca tāṃ mālyavatīṃ sutīrthām
nananda hṛṣṭo mṛgapakṣijuṣṭāṃ jahau ca duḥkhaṃ puravipravāsāt