Sarga 33

19 shlokas

1. 1

   महामात्रवचः श्रुत्वा रामो दशरथं तदा

   अन्वभाषत वाक्यं तु विनयज्ञो विनीतवत्

   mahāmātravacaḥ śrutvā rāmo daśarathaṃ tadā

   anvabhāṣata vākyaṃ tu vinayajño vinītavat

2. 2

   त्यक्तभोगस्य मे राजन्वने वन्येन जीवतः

   किं कार्यमनुयात्रेण त्यक्तसङ्गस्य सर्वतः

   tyaktabhogasya me rājanvane vanyena jīvataḥ

   kiṃ kāryamanuyātreṇa tyaktasaṅgasya sarvataḥ

3. 3

   यो हि दत्त्वा द्विपश्रेष्ठं कक्ष्यायां कुरुते मनः

   रज्जुस्नेहेन किं तस्य त्यजतः कुञ्जरोत्तमम्

   yo hi dattvā dvipaśreṣṭhaṃ kakṣyāyāṃ kurute manaḥ

   rajjusnehena kiṃ tasya tyajataḥ kuñjarottamam

4. 4

   तथा मम सतां श्रेष्ठ किं ध्वजिन्या जगत्पते

   सर्वाण्येवानुजानामि चीराण्येवानयन्तु मे

   tathā mama satāṃ śreṣṭha kiṃ dhvajinyā jagatpate

   sarvāṇyevānujānāmi cīrāṇyevānayantu me

5. 5

   खनित्रपिटके चोभे ममानयत गच्छतः

   चतुर्दश वने वासं वर्षाणि वसतो मम

   khanitrapiṭake cobhe mamānayata gacchataḥ

   caturdaśa vane vāsaṃ varṣāṇi vasato mama

6. 6

   अथ चीराणि कैकेयी स्वयमाहृत्य राघवम्

   उवाच परिधत्स्वेति जनौघे निरपत्रपा

   atha cīrāṇi kaikeyī svayamāhṛtya rāghavam

   uvāca paridhatsveti janaughe nirapatrapā

7. 7

   स चीरे पुरुषव्याघ्रः कैकेय्याः प्रतिगृह्य ते

   सूक्ष्मवस्त्रमवक्षिप्य मुनिवस्त्राण्यवस्त ह

   sa cīre puruṣavyāghraḥ kaikeyyāḥ pratigṛhya te

   sūkṣmavastramavakṣipya munivastrāṇyavasta ha

8. 8

   लक्ष्मणश्चापि तत्रैव विहाय वसने शुभे

   तापसाच्छादने चैव जग्राह पितुरग्रतः

   lakṣmaṇaścāpi tatraiva vihāya vasane śubhe

   tāpasācchādane caiva jagrāha pituragrataḥ

9. 9

   अथात्मपरिधानार्थं सीता कौशेयवासिनी

   समीक्ष्य चीरं संत्रस्ता पृषती वागुरामिव

   athātmaparidhānārthaṃ sītā kauśeyavāsinī

   samīkṣya cīraṃ saṃtrastā pṛṣatī vāgurāmiva

10. 10

    सा व्यपत्रपमाणेव प्रतिगृह्य च दुर्मनाः

    गन्धर्वराजप्रतिमं भर्तारमिदमब्रवीत्

    कथं नु चीरं बध्नन्ति मुनयो वनवासिनः

    sā vyapatrapamāṇeva pratigṛhya ca durmanāḥ

    gandharvarājapratimaṃ bhartāramidamabravīt

    kathaṃ nu cīraṃ badhnanti munayo vanavāsinaḥ

11. 11

    कृत्वा कण्ठे च सा चीरमेकमादाय पाणिना

    तस्थौ ह्यकुशला तत्र व्रीडिता जनकात्मजा

    kṛtvā kaṇṭhe ca sā cīramekamādāya pāṇinā

    tasthau hyakuśalā tatra vrīḍitā janakātmajā

12. 12

    तस्यास्तत्क्षिप्रमागम्य रामो धर्मभृतां वरः

    चीरं बबन्ध सीतायाः कौशेयस्योपरि स्वयम्

    tasyāstatkṣipramāgamya rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ

    cīraṃ babandha sītāyāḥ kauśeyasyopari svayam

13. 13

    तस्यां चीरं वसानायां नाथवत्यामनाथवत्

    प्रचुक्रोश जनः सर्वो धिक्त्वां दशरथं त्विति

    tasyāṃ cīraṃ vasānāyāṃ nāthavatyāmanāthavat

    pracukrośa janaḥ sarvo dhiktvāṃ daśarathaṃ tviti

14. 14

    स निःश्वस्योष्णमैक्ष्वाकस्तां भार्यामिदमब्रवीत्

    कैकेयि कुशचीरेण न सीता गन्तुमर्हति

    sa niḥśvasyoṣṇamaikṣvākastāṃ bhāryāmidamabravīt

    kaikeyi kuśacīreṇa na sītā gantumarhati

15. 15

    ननु पर्याप्तमेतत्ते पापे रामविवासनम्

    किमेभिः कृपणैर्भूयः पातकैरपि ते कृतैः

    nanu paryāptametatte pāpe rāmavivāsanam

    kimebhiḥ kṛpaṇairbhūyaḥ pātakairapi te kṛtaiḥ

16. 16

    एवं ब्रुवन्तं पितरं रामः सम्प्रस्थितो वनम्

    अवाक्शिरसमासीनमिदं वचनमब्रवीत्

    evaṃ bruvantaṃ pitaraṃ rāmaḥ samprasthito vanam

    avākśirasamāsīnamidaṃ vacanamabravīt

17. 17

    इयं धार्मिक कौसल्या मम माता यशस्विनी

    वृद्धा चाक्षुद्रशीला च न च त्वां देवगर्हिते

    iyaṃ dhārmika kausalyā mama mātā yaśasvinī

    vṛddhā cākṣudraśīlā ca na ca tvāṃ devagarhite

18. 18

    मया विहीनां वरद प्रपन्नां शोकसागरम्

    अदृष्टपूर्वव्यसनां भूयः संमन्तुमर्हसि

    mayā vihīnāṃ varada prapannāṃ śokasāgaram

    adṛṣṭapūrvavyasanāṃ bhūyaḥ saṃmantumarhasi

19. 19

    इमां महेन्द्रोपमजातगर्भिणीं तथा विधातुं जननीं ममार्हसि

    यथा वनस्थे मयि शोककर्शिता न जीवितं न्यस्य यमक्षयं व्रजेत्

    imāṃ mahendropamajātagarbhiṇīṃ tathā vidhātuṃ jananīṃ mamārhasi

    yathā vanasthe mayi śokakarśitā na jīvitaṃ nyasya yamakṣayaṃ vrajet