17 shlokas
- 1
सुसंरब्धं तु सौमित्रिं लक्ष्मणं क्रोधमूर्छितम्
रामस्तु परिसान्त्व्याथ वचनं चेदमब्रवीत्
susaṃrabdhaṃ tu saumitriṃ lakṣmaṇaṃ krodhamūrchitam
rāmastu parisāntvyātha vacanaṃ cedamabravīt
- 2
किमत्र धनुषा कार्यमसिना वा सचर्मणा
महेष्वासे महाप्राज्ञे भरते स्वयमागते
kimatra dhanuṣā kāryamasinā vā sacarmaṇā
maheṣvāse mahāprājñe bharate svayamāgate
- 3
प्राप्तकालं यदेषोऽस्मान्भरतो द्रष्टुमिच्छति
अस्मासु मनसाप्येष नाहितं किंचिदाचरेत्
prāptakālaṃ yadeṣo'smānbharato draṣṭumicchati
asmāsu manasāpyeṣa nāhitaṃ kiṃcidācaret
- 4
विप्रियं कृतपूर्वं ते भरतेन कदा न किम्
ईदृशं वा भयं तेऽद्य भरतं योऽत्र शङ्कसे
vipriyaṃ kṛtapūrvaṃ te bharatena kadā na kim
īdṛśaṃ vā bhayaṃ te'dya bharataṃ yo'tra śaṅkase
- 5
न हि ते निष्ठुरं वाच्यो भरतो नाप्रियं वचः
अहं ह्यप्रियमुक्तः स्यां भरतस्याप्रिये कृते
na hi te niṣṭhuraṃ vācyo bharato nāpriyaṃ vacaḥ
ahaṃ hyapriyamuktaḥ syāṃ bharatasyāpriye kṛte
- 6
कथं नु पुत्राः पितरं हन्युः कस्यांचिदापदि
भ्राता वा भ्रातरं हन्यात्सौमित्रे प्राणमात्मनः
kathaṃ nu putrāḥ pitaraṃ hanyuḥ kasyāṃcidāpadi
bhrātā vā bhrātaraṃ hanyātsaumitre prāṇamātmanaḥ
- 7
यदि राज्यस्य हेतोस्त्वमिमां वाचं प्रभाषसे
वक्ष्यामि भरतं दृष्ट्वा राज्यमस्मै प्रदीयताम्
yadi rājyasya hetostvamimāṃ vācaṃ prabhāṣase
vakṣyāmi bharataṃ dṛṣṭvā rājyamasmai pradīyatām
- 8
उच्यमानो हि भरतो मया लक्ष्मण तत्त्वतः
राज्यमस्मै प्रयच्छेति बाढमित्येव वक्ष्यति
ucyamāno hi bharato mayā lakṣmaṇa tattvataḥ
rājyamasmai prayaccheti bāḍhamityeva vakṣyati
- 9
तथोक्तो धर्मशीलेन भ्रात्रा तस्य हिते रतः
लक्ष्मणः प्रविवेशेव स्वानि गात्राणि लज्जया
tathokto dharmaśīlena bhrātrā tasya hite rataḥ
lakṣmaṇaḥ praviveśeva svāni gātrāṇi lajjayā
- 10
व्रीडितं लक्ष्मणं दृष्ट्वा राघवः प्रत्युवाच ह
एष मन्ये महाबाहुरिहास्मान्द्रष्टुमागतः
vrīḍitaṃ lakṣmaṇaṃ dṛṣṭvā rāghavaḥ pratyuvāca ha
eṣa manye mahābāhurihāsmāndraṣṭumāgataḥ
- 11
वनवासमनुध्याय गृहाय प्रतिनेष्यति
इमां वाप्येष वैदेहीमत्यन्तसुखसेविनीम्
vanavāsamanudhyāya gṛhāya pratineṣyati
imāṃ vāpyeṣa vaidehīmatyantasukhasevinīm
- 12
एतौ तौ संप्रकाशेते गोत्रवन्तौ मनोरमौ
वायुवेगसमौ वीर जवनौ तुरगोत्तमौ
etau tau saṃprakāśete gotravantau manoramau
vāyuvegasamau vīra javanau turagottamau
- 13
स एष सुमहाकायः कम्पते वाहिनीमुखे
नागः शत्रुंजयो नाम वृद्धस्तातस्य धीमतः
sa eṣa sumahākāyaḥ kampate vāhinīmukhe
nāgaḥ śatruṃjayo nāma vṛddhastātasya dhīmataḥ
- 14
अवतीर्य तु सालाग्रात्तस्मात्स समितिंजयः
लक्ष्मणः प्राञ्जलिर्भूत्वा तस्थौ रामस्य पार्श्वतः
avatīrya tu sālāgrāttasmātsa samitiṃjayaḥ
lakṣmaṇaḥ prāñjalirbhūtvā tasthau rāmasya pārśvataḥ
- 15
भरतेनाथ संदिष्टा संमर्दो न भवेदिति
समन्तात्तस्य शैलस्य सेनावासमकल्पयत्
bharatenātha saṃdiṣṭā saṃmardo na bhavediti
samantāttasya śailasya senāvāsamakalpayat
- 16
अध्यर्धमिक्ष्वाकुचमूर्योजनं पर्वतस्य सा
पार्श्वे न्यविशदावृत्य गजवाजिरथाकुला
adhyardhamikṣvākucamūryojanaṃ parvatasya sā
pārśve nyaviśadāvṛtya gajavājirathākulā
- 17
सा चित्रकूटे भरतेन सेना धर्मं पुरस्कृत्य विधूय दर्पम्
प्रसादनार्थं रघुनन्दनस्य विरोचते नीतिमता प्रणीता
sā citrakūṭe bharatena senā dharmaṃ puraskṛtya vidhūya darpam
prasādanārthaṃ raghunandanasya virocate nītimatā praṇītā