Sarga 45

24 shlokas

1. 1

   तं जाग्रतमदम्भेन भ्रातुरर्थाय लक्ष्मणम्

   गुहः संतापसंतप्तो राघवं वाक्यमब्रवीत्

   taṃ jāgratamadambhena bhrāturarthāya lakṣmaṇam

   guhaḥ saṃtāpasaṃtapto rāghavaṃ vākyamabravīt

2. 2

   इयं तात सुखा शय्या त्वदर्थमुपकल्पिता

   प्रत्याश्वसिहि साध्वस्यां राजपुत्र यथासुखम्

   iyaṃ tāta sukhā śayyā tvadarthamupakalpitā

   pratyāśvasihi sādhvasyāṃ rājaputra yathāsukham

3. 3

   उचितोऽयं जनः सर्वः क्लेशानां त्वं सुखोचितः

   गुप्त्यर्थं जागरिष्यामः काकुत्स्थस्य वयं निशाम्

   ucito'yaṃ janaḥ sarvaḥ kleśānāṃ tvaṃ sukhocitaḥ

   guptyarthaṃ jāgariṣyāmaḥ kākutsthasya vayaṃ niśām

4. 4

   न हि रामात्प्रियतरो ममास्ति भुवि कश्चन

   ब्रवीम्येतदहं सत्यं सत्येनैव च ते शपे

   na hi rāmātpriyataro mamāsti bhuvi kaścana

   bravīmyetadahaṃ satyaṃ satyenaiva ca te śape

5. 5

   अस्य प्रसादादाशंसे लोकेऽस्मिन्सुमहद्यशः

   धर्मावाप्तिं च विपुलामर्थावाप्तिं च केवलाम्

   asya prasādādāśaṃse loke'sminsumahadyaśaḥ

   dharmāvāptiṃ ca vipulāmarthāvāptiṃ ca kevalām

6. 6

   सोऽहं प्रियसखं रामं शयानं सह सीतया

   रक्षिष्यामि धनुष्पाणिः सर्वतो ज्ञातिभिः सह

   so'haṃ priyasakhaṃ rāmaṃ śayānaṃ saha sītayā

   rakṣiṣyāmi dhanuṣpāṇiḥ sarvato jñātibhiḥ saha

7. 7

   न हि मेऽविदितं किंचिद्वनेऽस्मिंश्चरतः सदा

   चतुरङ्गं ह्यपि बलं सुमहत्प्रसहेमहि

   na hi me'viditaṃ kiṃcidvane'smiṃścarataḥ sadā

   caturaṅgaṃ hyapi balaṃ sumahatprasahemahi

8. 8

   लक्ष्मणस्तं तदोवाच रक्ष्यमाणास्त्वयानघ

   नात्र भीता वयं सर्वे धर्ममेवानुपश्यता

   lakṣmaṇastaṃ tadovāca rakṣyamāṇāstvayānagha

   nātra bhītā vayaṃ sarve dharmamevānupaśyatā

9. 9

   कथं दाशरथौ भूमौ शयाने सह सीतया

   शक्या निद्रा मया लब्धुं जीवितं वा सुखानि वा

   kathaṃ dāśarathau bhūmau śayāne saha sītayā

   śakyā nidrā mayā labdhuṃ jīvitaṃ vā sukhāni vā

10. 10

    यो न देवासुरैः सर्वैः शक्यः प्रसहितुं युधि

    तं पश्य सुखसंविष्टं तृणेषु सह सीतया

    yo na devāsuraiḥ sarvaiḥ śakyaḥ prasahituṃ yudhi

    taṃ paśya sukhasaṃviṣṭaṃ tṛṇeṣu saha sītayā

11. 11

    यो मन्त्रतपसा लब्धो विविधैश्च परिश्रमैः

    एको दशरथस्यैष पुत्रः सदृशलक्षणः

    yo mantratapasā labdho vividhaiśca pariśramaiḥ

    eko daśarathasyaiṣa putraḥ sadṛśalakṣaṇaḥ

12. 12

    अस्मिन्प्रव्रजितो राजा न चिरं वर्तयिष्यति

    विधवा मेदिनी नूनं क्षिप्रमेव भविष्यति

    asminpravrajito rājā na ciraṃ vartayiṣyati

    vidhavā medinī nūnaṃ kṣiprameva bhaviṣyati

13. 13

    विनद्य सुमहानादं श्रमेणोपरताः स्त्रियः

    निर्घोषोपरतं तात मन्ये राजनिवेशनम्

    vinadya sumahānādaṃ śrameṇoparatāḥ striyaḥ

    nirghoṣoparataṃ tāta manye rājaniveśanam

14. 14

    कौसल्या चैव राजा च तथैव जननी मम

    नाशंसे यदि जीवन्ति सर्वे ते शर्वरीमिमाम्

    kausalyā caiva rājā ca tathaiva jananī mama

    nāśaṃse yadi jīvanti sarve te śarvarīmimām

15. 15

    जीवेदपि हि मे माता शत्रुघ्नस्यान्ववेक्षया

    तद्दुःखं यत्तु कौसल्या वीरसूर्विनशिष्यति

    jīvedapi hi me mātā śatrughnasyānvavekṣayā

    tadduḥkhaṃ yattu kausalyā vīrasūrvinaśiṣyati

16. 16

    अनुरक्तजनाकीर्णा सुखालोकप्रियावहा

    राजव्यसनसंसृष्टा सा पुरी विनशिष्यति

    anuraktajanākīrṇā sukhālokapriyāvahā

    rājavyasanasaṃsṛṣṭā sā purī vinaśiṣyati

17. 17

    अतिक्रान्तमतिक्रान्तमनवाप्य मनोरथम्

    राज्ये राममनिक्षिप्य पिता मे विनशिष्यति

    atikrāntamatikrāntamanavāpya manoratham

    rājye rāmamanikṣipya pitā me vinaśiṣyati

18. 18

    सिद्धार्थाः पितरं वृत्तं तस्मिन्काले ह्युपस्थिते

    प्रेतकार्येषु सर्वेषु संस्करिष्यन्ति भूमिपम्

    siddhārthāḥ pitaraṃ vṛttaṃ tasminkāle hyupasthite

    pretakāryeṣu sarveṣu saṃskariṣyanti bhūmipam

19. 19

    रम्यचत्वरसंस्थानां सुविभक्तमहापथाम्

    हर्म्यप्रासादसम्पन्नां गणिकावरशोभिताम्

    ramyacatvarasaṃsthānāṃ suvibhaktamahāpathām

    harmyaprāsādasampannāṃ gaṇikāvaraśobhitām

20. 20

    रथाश्वगजसम्बाधां तूर्यनादविनादिताम्

    सर्वकल्याणसम्पूर्णां हृष्टपुष्टजनाकुलाम्

    rathāśvagajasambādhāṃ tūryanādavināditām

    sarvakalyāṇasampūrṇāṃ hṛṣṭapuṣṭajanākulām

21. 21

    आरामोद्यानसम्पन्नां समाजोत्सवशालिनीम्

    सुखिता विचरिष्यन्ति राजधानीं पितुर्मम

    ārāmodyānasampannāṃ samājotsavaśālinīm

    sukhitā vicariṣyanti rājadhānīṃ piturmama

22. 22

    अपि सत्यप्रतिज्ञेन सार्धं कुशलिना वयम्

    निवृत्ते वनवासेऽस्मिन्नयोध्यां प्रविशेमहि

    api satyapratijñena sārdhaṃ kuśalinā vayam

    nivṛtte vanavāse'sminnayodhyāṃ praviśemahi

23. 23

    परिदेवयमानस्य दुःखार्तस्य महात्मनः

    तिष्ठतो राजपुत्रस्य शर्वरी सात्यवर्तत

    paridevayamānasya duḥkhārtasya mahātmanaḥ

    tiṣṭhato rājaputrasya śarvarī sātyavartata

24. 24

    तथा हि सत्यं ब्रुवति प्रजाहिते नरेन्द्रपुत्रे गुरुसौहृदाद्गुहः

    मुमोच बाष्पं व्यसनाभिपीडितो ज्वरातुरो नाग इव व्यथातुरः

    tathā hi satyaṃ bruvati prajāhite narendraputre gurusauhṛdādguhaḥ

    mumoca bāṣpaṃ vyasanābhipīḍito jvarāturo nāga iva vyathāturaḥ