36 shlokas
- 1
जनमेजय उवाच
धर्मागतेन त्यागेन भगवन्सर्वम् अस्ति चेत्
एतन्मे सर्वम् आचक्ष्व कुशलो ह्यसि भाषितुम्
janamejaya uvāca
dharmāgatena tyāgena bhagavansarvam asti cet
etanme sarvam ācakṣva kuśalo hyasi bhāṣitum
- 2
ततोञ्छवृत्तेर्यद्वृत्तं सक्तुदाने फलं महत्
कथितं मे महद्ब्रह्मंस्तथ्यम् एतद् असंशयम्
tatoñchavṛtteryadvṛttaṃ saktudāne phalaṃ mahat
kathitaṃ me mahadbrahmaṃstathyam etad asaṃśayam
- 3
कथं हि सर्वयज्ञेषु निश्चयः परमो भवेत्
एतद् अर्हसि मे वक्तुं निखिलेन द्विजर्षभ
kathaṃ hi sarvayajñeṣu niścayaḥ paramo bhavet
etad arhasi me vaktuṃ nikhilena dvijarṣabha
- 4
वैशंपायन उवाच
अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम्
अगस्त्यस्य महायज्ञे पुरावृत्तम् अरिंदम
vaiśaṃpāyana uvāca
atrāpyudāharantīmam itihāsaṃ purātanam
agastyasya mahāyajñe purāvṛttam ariṃdama
- 5
पुरागस्त्यो महातेजा दीक्षां द्वादशवार्षिकीम्
प्रविवेश महाराज सर्वभूतहिते रतः
purāgastyo mahātejā dīkṣāṃ dvādaśavārṣikīm
praviveśa mahārāja sarvabhūtahite rataḥ
- 6
तत्राग्निकल्पा होतार आसन्सत्रे महात्मनः
मूलाहारा निराहाराः साश्मकुट्टा मरीचिपाः
tatrāgnikalpā hotāra āsansatre mahātmanaḥ
mūlāhārā nirāhārāḥ sāśmakuṭṭā marīcipāḥ
- 7
परिघृष्टिका वैघसिकाः संप्रक्षालास्तथैव च
यतयो भिक्षवश्चात्र बभूवुः पर्यवस्थिताः
parighṛṣṭikā vaighasikāḥ saṃprakṣālāstathaiva ca
yatayo bhikṣavaścātra babhūvuḥ paryavasthitāḥ
- 8
सर्वे प्रत्यक्षधर्माणो जितक्रोधा जितेन्द्रियाः
दमे स्थिताश्च ते सर्वे दम्भमोहविवर्जिताः
sarve pratyakṣadharmāṇo jitakrodhā jitendriyāḥ
dame sthitāśca te sarve dambhamohavivarjitāḥ
- 9
वृत्ते शुद्धे स्थिता नित्यम् इन्द्रियैश्चाप्य् अवाहिताः
उपासते स्म तं यज्ञं भुञ्जानास्ते महर्षयः
vṛtte śuddhe sthitā nityam indriyaiścāpy avāhitāḥ
upāsate sma taṃ yajñaṃ bhuñjānāste maharṣayaḥ
- 10
यथाशक्त्या भगवता तद् अन्नं समुपार्जितम्
तस्मिन्सत्रे तु यत्किंचिद् अयोग्यं तत्र नाभवत्
तथा ह्यनेकैर्मुनिभिर्महान्तः क्रतवः कृताः
yathāśaktyā bhagavatā tad annaṃ samupārjitam
tasminsatre tu yatkiṃcid ayogyaṃ tatra nābhavat
tathā hyanekairmunibhirmahāntaḥ kratavaḥ kṛtāḥ
- 11
एवंविधेस्त्व् अगस्त्यस्य वर्तमाने महाध्वरे
न ववर्ष सहस्राक्षस्तदा भरतसत्तम
evaṃvidhestv agastyasya vartamāne mahādhvare
na vavarṣa sahasrākṣastadā bharatasattama
- 12
ततः कर्मान्तरे राजन्न् अगस्त्यस्य महात्मनः
कथेयम् अभिनिर्वृत्ता मुनीनां भावितात्मनाम्
tataḥ karmāntare rājann agastyasya mahātmanaḥ
katheyam abhinirvṛttā munīnāṃ bhāvitātmanām
- 13
अगस्त्यो यजमानो ऽसौ ददात्यन्नं विमत्सरः
न च वर्षति पर्जन्यः कथम् अन्नं भविष्यति
agastyo yajamāno 'sau dadātyannaṃ vimatsaraḥ
na ca varṣati parjanyaḥ katham annaṃ bhaviṣyati
- 14
सत्रं चेदं महद्विप्रा मुनेर्द्वादशवार्षिकम्
न वर्षिष्यति देवश्च वर्षाण्येतानि द्वादश
satraṃ cedaṃ mahadviprā munerdvādaśavārṣikam
na varṣiṣyati devaśca varṣāṇyetāni dvādaśa
- 15
एतद्भवन्तः संचिन्त्य महर्षेर् अस्य धीमतः
अगस्त्यस्यातितपसः कर्तुम् अर्हन्त्यनुग्रहम्
etadbhavantaḥ saṃcintya maharṣer asya dhīmataḥ
agastyasyātitapasaḥ kartum arhantyanugraham
- 16
इत्येवम् उक्ते वचने ततो ऽगस्त्यः प्रतापवान्
प्रोवाचेदं वचो वाग्मी प्रसाद्य शिरसा मुनीन्
ityevam ukte vacane tato 'gastyaḥ pratāpavān
provācedaṃ vaco vāgmī prasādya śirasā munīn
- 17
यदि द्वादशवर्षाणि न वर्षिष्यति वासवः
चिन्तायज्ञं करिष्यामि विधिर् एष सनातनः
yadi dvādaśavarṣāṇi na varṣiṣyati vāsavaḥ
cintāyajñaṃ kariṣyāmi vidhir eṣa sanātanaḥ
- 18
यदि द्वादशवर्षाणि न वर्षिष्यति वासवः
व्यायामेनाहरिष्यामि यज्ञान् अन्यान् अतिव्रतान्
yadi dvādaśavarṣāṇi na varṣiṣyati vāsavaḥ
vyāyāmenāhariṣyāmi yajñān anyān ativratān
- 19
बीजयज्ञो मयायं वै बहुवर्षसमाचितः
बीजैः कृतैः करिष्ये च नात्र विघ्नो भविष्यति
bījayajño mayāyaṃ vai bahuvarṣasamācitaḥ
bījaiḥ kṛtaiḥ kariṣye ca nātra vighno bhaviṣyati
- 20
नेदं शक्यं वृथा कर्तुं मम सत्रं कथंचन
वर्षिष्यतीह वा देवो न वा देवो भविष्यति
nedaṃ śakyaṃ vṛthā kartuṃ mama satraṃ kathaṃcana
varṣiṣyatīha vā devo na vā devo bhaviṣyati
- 21
अथ वाभ्यर्थनाम् इन्द्रः कुर्यान्न त्विह कामतः
स्वयम् इन्द्रो भविष्यामि जीवयिष्यामि च प्रजाः
atha vābhyarthanām indraḥ kuryānna tviha kāmataḥ
svayam indro bhaviṣyāmi jīvayiṣyāmi ca prajāḥ
- 22
यो यद् आहारजातश्च स तथैव भविष्यति
विशेषं चैव कर्तास्मि पुनः पुनर् अतीव हि
yo yad āhārajātaśca sa tathaiva bhaviṣyati
viśeṣaṃ caiva kartāsmi punaḥ punar atīva hi
- 23
अद्येह स्वर्णम् अभ्येतु यच्चान्यद्वसु दुर्लभम्
त्रिषु लोकेषु यच्चास्ति तद् इहागच्छतां स्वयम्
adyeha svarṇam abhyetu yaccānyadvasu durlabham
triṣu lokeṣu yaccāsti tad ihāgacchatāṃ svayam
- 24
दिव्याश्चाप्सरसां संघाः सगन्धर्वाः सकिंनराः
विश्वावसुश्च ये चान्ये ते ऽप्युपासन्तु वः सदा
divyāścāpsarasāṃ saṃghāḥ sagandharvāḥ sakiṃnarāḥ
viśvāvasuśca ye cānye te 'pyupāsantu vaḥ sadā
- 25
उत्तरेभ्यः कुरुभ्यश्च यत्किंचिद्वसु विद्यते
सर्वं तद् इह यज्ञे मे स्वयम् एवोपतिष्ठतु
स्वर्गं स्वर्गसदश्चैव धर्मश्च स्वयम् एव तु
uttarebhyaḥ kurubhyaśca yatkiṃcidvasu vidyate
sarvaṃ tad iha yajñe me svayam evopatiṣṭhatu
svargaṃ svargasadaścaiva dharmaśca svayam eva tu
- 26
इत्युक्ते सर्वम् एवैतद् अभवत्तस्य धीमतः
ततस्ते मुनयो दृष्ट्वा मुनेस्तस्य तपोबलम्
विस्मिता वचनं प्राहुर् इदं सर्वे महार्थवत्
ityukte sarvam evaitad abhavattasya dhīmataḥ
tataste munayo dṛṣṭvā munestasya tapobalam
vismitā vacanaṃ prāhur idaṃ sarve mahārthavat
- 27
प्रीताः स्म तव वाक्येन न त्विच्छामस्तपोव्ययम्
स्वैर् एव यज्ञैस्तुष्टाः स्मो न्यायेनेच्छामहे वयम्
prītāḥ sma tava vākyena na tvicchāmastapovyayam
svair eva yajñaistuṣṭāḥ smo nyāyenecchāmahe vayam
- 28
यज्ञान्दीक्षास्तथा होमान्यच्चान्यन्मृगयामहे
तन्नो ऽस्तु स्वकृतैर्यज्ञैर्नान्यतो मृगयामहे
yajñāndīkṣāstathā homānyaccānyanmṛgayāmahe
tanno 'stu svakṛtairyajñairnānyato mṛgayāmahe
- 29
न्यायेनोपार्जिताहाराः स्वकर्मनिरता वयम्
वेदांश्च ब्रह्मचर्येण न्यायतः प्रार्थयामहे
nyāyenopārjitāhārāḥ svakarmaniratā vayam
vedāṃśca brahmacaryeṇa nyāyataḥ prārthayāmahe
- 30
न्यायेनोत्तरकालं च गृहेभ्यो निःसृता वयम्
धर्मदृष्टैर्विधिद्वारैस्तपस्तप्स्यामहे वयम्
nyāyenottarakālaṃ ca gṛhebhyo niḥsṛtā vayam
dharmadṛṣṭairvidhidvāraistapastapsyāmahe vayam

