20 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
इत्युक्ते नृपतौ तस्मिन्व्यासेनाद्भुतकर्मणा
वासुदेवो महातेजास्ततो वचनम् आददे
vaiśaṃpāyana uvāca
ityukte nṛpatau tasminvyāsenādbhutakarmaṇā
vāsudevo mahātejāstato vacanam ādade
- 2
तं नृपं दीनमनसं निहतज्ञातिबान्धवम्
उपप्लुतम् इवादित्यं सधूमम् इव पावकम्
taṃ nṛpaṃ dīnamanasaṃ nihatajñātibāndhavam
upaplutam ivādityaṃ sadhūmam iva pāvakam
- 3
निर्विण्णमनसं पार्थं ज्ञात्वा वृष्णिकुलोद्वहः
आश्वासयन्धर्मसुतं प्रवक्तुम् उपचक्रमे
nirviṇṇamanasaṃ pārthaṃ jñātvā vṛṣṇikulodvahaḥ
āśvāsayandharmasutaṃ pravaktum upacakrame
- 4
वासुदेव उवाच
सर्वं जिह्मं मृत्युपदम् आर्जवं ब्रह्मणः पदम्
एतावाञ्ज्ञानविषयः किं प्रलापः करिष्यति
vāsudeva uvāca
sarvaṃ jihmaṃ mṛtyupadam ārjavaṃ brahmaṇaḥ padam
etāvāñjñānaviṣayaḥ kiṃ pralāpaḥ kariṣyati
- 5
नैव ते निष्ठितं कर्म नैव ते शत्रवो जिताः
कथं शत्रुं शरीरस्थम् आत्मानं नावबुध्यसे
naiva te niṣṭhitaṃ karma naiva te śatravo jitāḥ
kathaṃ śatruṃ śarīrastham ātmānaṃ nāvabudhyase
- 6
अत्र ते वर्तयिष्यामि यथाधर्मं यथाश्रुतम्
इन्द्रस्य सह वृत्रेण यथा युद्धम् अवर्तत
atra te vartayiṣyāmi yathādharmaṃ yathāśrutam
indrasya saha vṛtreṇa yathā yuddham avartata
- 7
वृत्रेण पृथिवी व्याप्ता पुरा किल नराधिप
दृष्ट्वा स पृथिवीं व्याप्तां गन्धस्य विषये हृते
धराहरणदुर्गन्धो विषयः समपद्यत
vṛtreṇa pṛthivī vyāptā purā kila narādhipa
dṛṣṭvā sa pṛthivīṃ vyāptāṃ gandhasya viṣaye hṛte
dharāharaṇadurgandho viṣayaḥ samapadyata
- 8
शतक्रतुश्चुकोपाथ गन्धस्य विषये हृते
वृत्रस्य स ततः क्रुद्धो वज्रं घोरम् अवासृजत्
śatakratuścukopātha gandhasya viṣaye hṛte
vṛtrasya sa tataḥ kruddho vajraṃ ghoram avāsṛjat
- 9
स वध्यमानो वज्रेण पृथिव्यां भूरितेजसा
विवेश सहसैवापो जग्राह विषयं ततः
sa vadhyamāno vajreṇa pṛthivyāṃ bhūritejasā
viveśa sahasaivāpo jagrāha viṣayaṃ tataḥ
- 10
व्याप्तास्वथाप्सु वृत्रेण रसे च विषये हृते
शतक्रतुर् अभिक्रुद्धस्तासु वज्रम् अवासृजत्
vyāptāsvathāpsu vṛtreṇa rase ca viṣaye hṛte
śatakratur abhikruddhastāsu vajram avāsṛjat
- 11
स वध्यमानो वज्रेण सलिले भूरितेजसा
विवेश सहसा ज्योतिर्जग्राह विषयं ततः
sa vadhyamāno vajreṇa salile bhūritejasā
viveśa sahasā jyotirjagrāha viṣayaṃ tataḥ
- 12
व्याप्ते ज्योतिषि वृत्रेण रूपे ऽथ विषये हृते
शतक्रतुर् अभिक्रुद्धस्तत्र वज्रम् अवासृजत्
vyāpte jyotiṣi vṛtreṇa rūpe 'tha viṣaye hṛte
śatakratur abhikruddhastatra vajram avāsṛjat
- 13
स वध्यमानो वज्रेण सुभृशं भूरितेजसा
विवेश सहसा वायुं जग्राह विषयं ततः
sa vadhyamāno vajreṇa subhṛśaṃ bhūritejasā
viveśa sahasā vāyuṃ jagrāha viṣayaṃ tataḥ
- 14
व्याप्ते वायौ तु वृत्रेण स्पर्शे ऽथ विषये हृते
शतक्रतुर् अभिक्रुद्धस्तत्र वज्रम् अवासृजत्
vyāpte vāyau tu vṛtreṇa sparśe 'tha viṣaye hṛte
śatakratur abhikruddhastatra vajram avāsṛjat
- 15
स वध्यमानो वज्रेण तस्मिन्न् अमिततेजसा
आकाशम् अभिदुद्राव जग्राह विषयं ततः
sa vadhyamāno vajreṇa tasminn amitatejasā
ākāśam abhidudrāva jagrāha viṣayaṃ tataḥ
- 16
आकाशे वृत्रभूते च शब्दे च विषये हृते
शतक्रतुर् अभिक्रुद्धस्तत्र वज्रम् अवासृजत्
ākāśe vṛtrabhūte ca śabde ca viṣaye hṛte
śatakratur abhikruddhastatra vajram avāsṛjat
- 17
स वध्यमानो वज्रेण तस्मिन्न् अमिततेजसा
विवेश सहसा शक्रं जग्राह विषयं ततः
sa vadhyamāno vajreṇa tasminn amitatejasā
viveśa sahasā śakraṃ jagrāha viṣayaṃ tataḥ
- 18
तस्य वृत्रगृहीतस्य मोहः समभवन्महान्
रथंतरेण तं तात वसिष्ठः प्रत्यबोधयत्
tasya vṛtragṛhītasya mohaḥ samabhavanmahān
rathaṃtareṇa taṃ tāta vasiṣṭhaḥ pratyabodhayat
- 19
ततो वृत्रं शरीरस्थं जघान भरतर्षभ
शतक्रतुर् अदृश्येन वज्रेणेतीह नः श्रुतम्
tato vṛtraṃ śarīrasthaṃ jaghāna bharatarṣabha
śatakratur adṛśyena vajreṇetīha naḥ śrutam
- 20
इदं धर्मरहस्यं च शक्रेणोक्तं महर्षिषु
ऋषिभिश्च मम प्रोक्तं तन्निबोध नराधिप
idaṃ dharmarahasyaṃ ca śakreṇoktaṃ maharṣiṣu
ṛṣibhiśca mama proktaṃ tannibodha narādhipa

