26 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
इत्युक्त्वानुययौ पार्थो हयं तं कामचारिणम्
न्यवर्तत ततो वाजी येन नागाह्वयं पुरम्
vaiśaṃpāyana uvāca
ityuktvānuyayau pārtho hayaṃ taṃ kāmacāriṇam
nyavartata tato vājī yena nāgāhvayaṃ puram
- 2
तं निवृत्तं तु शुश्राव चारेणैव युधिष्ठिरः
श्रुत्वार्जुनं कुशलिनं स च हृष्टमनाभवत्
taṃ nivṛttaṃ tu śuśrāva cāreṇaiva yudhiṣṭhiraḥ
śrutvārjunaṃ kuśalinaṃ sa ca hṛṣṭamanābhavat
- 3
विजयस्य च तत्कर्म गान्धारविषये तदा
श्रुत्वान्येषु च देशेषु स सुप्रीतो ऽभवन्नृपः
vijayasya ca tatkarma gāndhāraviṣaye tadā
śrutvānyeṣu ca deśeṣu sa suprīto 'bhavannṛpaḥ
- 4
एतस्मिन्न् एव काले तु द्वादशीं माघपाक्षिकीम्
इष्टं गृहीत्वा नक्षत्रं धर्मराजो युधिष्ठिरः
etasminn eva kāle tu dvādaśīṃ māghapākṣikīm
iṣṭaṃ gṛhītvā nakṣatraṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ
- 5
समानाय्य महातेजाः सर्वान्भ्रातॄन्महामनाः
भीमं च नकुलं चैव सहदेवं च कौरवः
samānāyya mahātejāḥ sarvānbhrātṝnmahāmanāḥ
bhīmaṃ ca nakulaṃ caiva sahadevaṃ ca kauravaḥ
- 6
प्रोवाचेदं वचः काले तदा धर्मभृतां वरः
आमन्त्र्य वदतां श्रेष्ठो भीमं भीमपराक्रमम्
provācedaṃ vacaḥ kāle tadā dharmabhṛtāṃ varaḥ
āmantrya vadatāṃ śreṣṭho bhīmaṃ bhīmaparākramam
- 7
आयाति भीमसेनासौ सहाश्वेन तवानुजः
यथा मे पुरुषाः प्राहुर्ये धनंजयसारिणः
āyāti bhīmasenāsau sahāśvena tavānujaḥ
yathā me puruṣāḥ prāhurye dhanaṃjayasāriṇaḥ
- 8
उपस्थितश्च कालो ऽयम् अभितो वर्तते हयः
माघी च पौर्णमासीयं मासः शेषो वृकोदर
upasthitaśca kālo 'yam abhito vartate hayaḥ
māghī ca paurṇamāsīyaṃ māsaḥ śeṣo vṛkodara
- 9
तत्प्रस्थाप्यन्तु विद्वांसो ब्राह्मणा वेदपारगाः
वाजिमेधार्थसिद्ध्यर्थं देशं पश्यन्तु यज्ञियम्
tatprasthāpyantu vidvāṃso brāhmaṇā vedapāragāḥ
vājimedhārthasiddhyarthaṃ deśaṃ paśyantu yajñiyam
- 10
इत्युक्तः स तु तच्चक्रे भीमो नृपतिशासनम्
हृष्टः श्रुत्वा नरपतेर् आयान्तं सव्यसाचिनम्
ityuktaḥ sa tu taccakre bhīmo nṛpatiśāsanam
hṛṣṭaḥ śrutvā narapater āyāntaṃ savyasācinam
- 11
ततो ययौ भीमसेनः प्राज्ञैः स्थपतिभिः सह
ब्राह्मणान् अग्रतः कृत्वा कुशलान्यज्ञकर्मसु
tato yayau bhīmasenaḥ prājñaiḥ sthapatibhiḥ saha
brāhmaṇān agrataḥ kṛtvā kuśalānyajñakarmasu
- 12
तं सशालचयग्रामं संप्रतोलीविटङ्किनम्
मापयामास कौरव्यो यज्ञवाटं यथाविधि
taṃ saśālacayagrāmaṃ saṃpratolīviṭaṅkinam
māpayāmāsa kauravyo yajñavāṭaṃ yathāvidhi
- 13
सदः सपत्नीसदनं साग्नीध्रम् अपि चोत्तरम्
कारयामास विधिवन्मणिहेमविभूषितम्
sadaḥ sapatnīsadanaṃ sāgnīdhram api cottaram
kārayāmāsa vidhivanmaṇihemavibhūṣitam
- 14
स्तम्भान्कनकचित्रांश्च तोरणानि बृहन्ति च
यज्ञायतनदेशेषु दत्त्वा शुद्धं च काञ्चनम्
stambhānkanakacitrāṃśca toraṇāni bṛhanti ca
yajñāyatanadeśeṣu dattvā śuddhaṃ ca kāñcanam
- 15
अन्तःपुराणि राज्ञां च नानादेशनिवासिनाम्
कारयामास धर्मात्मा तत्र तत्र यथाविधि
antaḥpurāṇi rājñāṃ ca nānādeśanivāsinām
kārayāmāsa dharmātmā tatra tatra yathāvidhi
- 16
ब्राह्मणानां च वेश्मानि नानादेशसमेयुषाम्
कारयामास भीमः स विविधानि ह्यनेकशः
brāhmaṇānāṃ ca veśmāni nānādeśasameyuṣām
kārayāmāsa bhīmaḥ sa vividhāni hyanekaśaḥ
- 17
तथा संप्रेषयामास दूतान्नृपतिशासनात्
भीमसेनो महाराज राज्ञाम् अक्लिष्टकर्मणाम्
tathā saṃpreṣayāmāsa dūtānnṛpatiśāsanāt
bhīmaseno mahārāja rājñām akliṣṭakarmaṇām
- 18
ते प्रियार्थं कुरुपतेर् आययुर्नृपसत्तमाः
रत्नान्यनेकान्यादाय स्त्रियो ऽश्वान् आयुधानि च
te priyārthaṃ kurupater āyayurnṛpasattamāḥ
ratnānyanekānyādāya striyo 'śvān āyudhāni ca
- 19
तेषां निविशतां तेषु शिबिरेषु सहस्रशः
नर्दतः सागरस्येव शब्दो दिवम् इवास्पृशत्
teṣāṃ niviśatāṃ teṣu śibireṣu sahasraśaḥ
nardataḥ sāgarasyeva śabdo divam ivāspṛśat
- 20
तेषाम् अभ्यागतानां स राजा राजीवलोचनः
व्यादिदेशान्नपानानि शय्याश्चाप्यतिमानुषाः
teṣām abhyāgatānāṃ sa rājā rājīvalocanaḥ
vyādideśānnapānāni śayyāścāpyatimānuṣāḥ
- 21
वाहनानां च विविधाः शालाः शालीक्षुगोरसैः
उपेताः पुरुषव्याघ्र व्यादिदेश स धर्मराट्
vāhanānāṃ ca vividhāḥ śālāḥ śālīkṣugorasaiḥ
upetāḥ puruṣavyāghra vyādideśa sa dharmarāṭ
- 22
तथा तस्मिन्महायज्ञे धर्मराजस्य धीमतः
समाजग्मुर्मुनिगणा बहवो ब्रह्मवादिनः
tathā tasminmahāyajñe dharmarājasya dhīmataḥ
samājagmurmunigaṇā bahavo brahmavādinaḥ
- 23
ये च द्विजातिप्रवरास्तत्रासन्पृथिवीपते
समाजग्मुः सशिष्यांस्तान्प्रतिजग्राह कौरवः
ye ca dvijātipravarāstatrāsanpṛthivīpate
samājagmuḥ saśiṣyāṃstānpratijagrāha kauravaḥ
- 24
सर्वांश्च तान् अनुययौ यावद् आवसथाद् इति
स्वयम् एव महातेजा दम्भं त्यक्त्वा युधिष्ठिरः
sarvāṃśca tān anuyayau yāvad āvasathād iti
svayam eva mahātejā dambhaṃ tyaktvā yudhiṣṭhiraḥ
- 25
ततः कृत्वा स्थपतयः शिल्पिनो ऽन्ये च ये तदा
कृत्स्नं यज्ञविधिं राजन्धर्मराज्ञे न्यवेदयन्
tataḥ kṛtvā sthapatayaḥ śilpino 'nye ca ye tadā
kṛtsnaṃ yajñavidhiṃ rājandharmarājñe nyavedayan
- 26
तच्छ्रुत्वा धर्मराजः स कृतं सर्वम् अनिन्दितम्
हृष्टरूपो ऽभवद्राजा सह भ्रातृभिर् अच्युतः
tacchrutvā dharmarājaḥ sa kṛtaṃ sarvam aninditam
hṛṣṭarūpo 'bhavadrājā saha bhrātṛbhir acyutaḥ

