20 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
एवम् उक्तस्तु राज्ञा स धृतराष्ट्रेण धीमता
तूष्णीं बभूव मेधावी तम् उवाचाथ केशवः
vaiśaṃpāyana uvāca
evam uktastu rājñā sa dhṛtarāṣṭreṇa dhīmatā
tūṣṇīṃ babhūva medhāvī tam uvācātha keśavaḥ
- 2
अतीव मनसा शोकः क्रियमाणो जनाधिप
संतापयति वैतस्य पूर्वप्रेतान्पितामहान्
atīva manasā śokaḥ kriyamāṇo janādhipa
saṃtāpayati vaitasya pūrvapretānpitāmahān
- 3
यजस्व विविधैर्यज्ञैर्बहुभिः स्वाप्तदक्षिणैः
देवांस्तर्पय सोमेन स्वधया च पितॄन् अपि
yajasva vividhairyajñairbahubhiḥ svāptadakṣiṇaiḥ
devāṃstarpaya somena svadhayā ca pitṝn api
- 4
त्वद्विधस्य महाबुद्धे नैतद् अद्योपपद्यते
विदितं वेदितव्यं ते कर्तव्यम् अपि ते कृतम्
tvadvidhasya mahābuddhe naitad adyopapadyate
viditaṃ veditavyaṃ te kartavyam api te kṛtam
- 5
श्रुताश्च राजधर्मास्ते भीष्माद्भागीरथीसुतात्
कृष्णद्वैपायनाच्चैव नारदाद्विदुरात्तथा
śrutāśca rājadharmāste bhīṣmādbhāgīrathīsutāt
kṛṣṇadvaipāyanāccaiva nāradādvidurāttathā
- 6
नेमाम् अर्हसि मूढानां वृत्तिं त्वम् अनुवर्तितुम्
पितृपैतामहीं वृत्तिम् आस्थाय धुरम् उद्वह
nemām arhasi mūḍhānāṃ vṛttiṃ tvam anuvartitum
pitṛpaitāmahīṃ vṛttim āsthāya dhuram udvaha
- 7
युक्तं हि यशसा क्षत्रं स्वर्गं प्राप्तुम् असंशयम्
न हि कश्चन शूराणां निहतो ऽत्र पराङ्मुखः
yuktaṃ hi yaśasā kṣatraṃ svargaṃ prāptum asaṃśayam
na hi kaścana śūrāṇāṃ nihato 'tra parāṅmukhaḥ
- 8
त्यज शोकं महाराज भवितव्यं हि तत्तथा
न शक्यास्ते पुनर्द्रष्टुं त्वया ह्यस्मिन्रणे हताः
tyaja śokaṃ mahārāja bhavitavyaṃ hi tattathā
na śakyāste punardraṣṭuṃ tvayā hyasminraṇe hatāḥ
- 9
एतावद् उक्त्वा गोविन्दो धर्मराजं युधिष्ठिरम्
विरराम महातेजास्तम् उवाच युधिष्ठिरः
etāvad uktvā govindo dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram
virarāma mahātejāstam uvāca yudhiṣṭhiraḥ
- 10
गोविन्द मयि या प्रीतिस्तव सा विदिता मम
सौहृदेन तथा प्रेम्णा सदा माम् अनुकम्पसे
govinda mayi yā prītistava sā viditā mama
sauhṛdena tathā premṇā sadā mām anukampase
- 11
प्रियं तु मे स्यात्सुमहत्कृतं चक्रगदाधर
श्रीमन्प्रीतेन मनसा सर्वं यादवनन्दन
priyaṃ tu me syātsumahatkṛtaṃ cakragadādhara
śrīmanprītena manasā sarvaṃ yādavanandana
- 12
यदि माम् अनुजानीयाद्भवान्गन्तुं तपोवनम्
न हि शान्तिं प्रपश्यामि घातयित्वा पितामहम्
कर्णं च पुरुषव्याघ्रं संग्रामेष्वपलायिनम्
yadi mām anujānīyādbhavāngantuṃ tapovanam
na hi śāntiṃ prapaśyāmi ghātayitvā pitāmaham
karṇaṃ ca puruṣavyāghraṃ saṃgrāmeṣvapalāyinam
- 13
कर्मणा येन मुच्येयम् अस्मात्क्रूराद् अरिंदम
कर्मणस्तद्विधत्स्वेह येन शुध्यति मे मनः
karmaṇā yena mucyeyam asmātkrūrād ariṃdama
karmaṇastadvidhatsveha yena śudhyati me manaḥ
- 14
तम् एवंवादिनं व्यासस्ततः प्रोवाच धर्मवित्
सान्त्वयन्सुमहातेजाः शुभं वचनम् अर्थवत्
tam evaṃvādinaṃ vyāsastataḥ provāca dharmavit
sāntvayansumahātejāḥ śubhaṃ vacanam arthavat
- 15
अकृता ते मतिस्तात पुनर्बाल्येन मुह्यसे
किम् आकाशे वयं सर्वे प्रलपाम मुहुर्मुहुः
akṛtā te matistāta punarbālyena muhyase
kim ākāśe vayaṃ sarve pralapāma muhurmuhuḥ
- 16
विदिताः क्षत्रधर्मास्ते येषां युद्धेन जीविका
यथा प्रवृत्तो नृपतिर्नाधिबन्धेन युज्यते
viditāḥ kṣatradharmāste yeṣāṃ yuddhena jīvikā
yathā pravṛtto nṛpatirnādhibandhena yujyate
- 17
मोक्षधर्माश्च निखिला याथातथ्येन ते श्रुताः
असकृच्चैव संदेहाश्छिन्नास्ते कामजा मया
mokṣadharmāśca nikhilā yāthātathyena te śrutāḥ
asakṛccaiva saṃdehāśchinnāste kāmajā mayā
- 18
अश्रद्दधानो दुर्मेधा लुप्तस्मृतिर् असि ध्रुवम्
मैवं भव न ते युक्तम् इदम् अज्ञानम् ईदृशम्
aśraddadhāno durmedhā luptasmṛtir asi dhruvam
maivaṃ bhava na te yuktam idam ajñānam īdṛśam
- 19
प्रायश्चित्तानि सर्वाणि विदितानि च ते ऽनघ
युद्धधर्माश्च ते सर्वे दानधर्माश्च ते श्रुताः
prāyaścittāni sarvāṇi viditāni ca te 'nagha
yuddhadharmāśca te sarve dānadharmāśca te śrutāḥ
- 20
स कथं सर्वधर्मज्ञः सर्वागमविशारदः
परिमुह्यसि भूयस्त्वम् अज्ञानाद् इव भारत
sa kathaṃ sarvadharmajñaḥ sarvāgamaviśāradaḥ
parimuhyasi bhūyastvam ajñānād iva bhārata

