22 shlokas
- 1
जनमेजय उवाच
पितामहस्य मे यज्ञे धर्मपुत्रस्य धीमतः
यद् आश्चर्यम् अभूत्किंचित्तद्भवान्वक्तुम् अर्हति
janamejaya uvāca
pitāmahasya me yajñe dharmaputrasya dhīmataḥ
yad āścaryam abhūtkiṃcittadbhavānvaktum arhati
- 2
वैशंपायन उवाच
श्रूयतां राजशार्दूल महद् आश्चर्यम् उत्तमम्
अश्वमेधे महायज्ञे निवृत्ते यद् अभूद्विभो
vaiśaṃpāyana uvāca
śrūyatāṃ rājaśārdūla mahad āścaryam uttamam
aśvamedhe mahāyajñe nivṛtte yad abhūdvibho
- 3
तर्पितेषु द्विजाग्र्येषु ज्ञातिसंबन्धिबन्धुषु
दीनान्धकृपणे चापि तदा भरतसत्तम
tarpiteṣu dvijāgryeṣu jñātisaṃbandhibandhuṣu
dīnāndhakṛpaṇe cāpi tadā bharatasattama
- 4
घुष्यमाणे महादाने दिक्षु सर्वासु भारत
पतत्सु पुष्पवर्षेषु धर्मराजस्य मूर्धनि
ghuṣyamāṇe mahādāne dikṣu sarvāsu bhārata
patatsu puṣpavarṣeṣu dharmarājasya mūrdhani
- 5
बिलान्निष्क्रम्य नकुलो रुक्मपार्श्वस्तदानघ
वज्राशनिसमं नादम् अमुञ्चत विशां पते
bilānniṣkramya nakulo rukmapārśvastadānagha
vajrāśanisamaṃ nādam amuñcata viśāṃ pate
- 6
सकृद् उत्सृज्य तं नादं त्रासयानो मृगद्विजान्
मानुषं वचनं प्राह धृष्टो बिलशयो महान्
sakṛd utsṛjya taṃ nādaṃ trāsayāno mṛgadvijān
mānuṣaṃ vacanaṃ prāha dhṛṣṭo bilaśayo mahān
- 7
सक्तुप्रस्थेन वो नायं यज्ञस्तुल्यो नराधिपाः
उञ्छवृत्तेर्वदान्यस्य कुरुक्षेत्रनिवासिनः
saktuprasthena vo nāyaṃ yajñastulyo narādhipāḥ
uñchavṛttervadānyasya kurukṣetranivāsinaḥ
- 8
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नकुलस्य विशां पते
विस्मयं परमं जग्मुः सर्वे ते ब्राह्मणर्षभाः
tasya tadvacanaṃ śrutvā nakulasya viśāṃ pate
vismayaṃ paramaṃ jagmuḥ sarve te brāhmaṇarṣabhāḥ
- 9
ततः समेत्य नकुलं पर्यपृच्छन्त ते द्विजाः
कुतस्त्वं समनुप्राप्तो यज्ञं साधुसमागमम्
tataḥ sametya nakulaṃ paryapṛcchanta te dvijāḥ
kutastvaṃ samanuprāpto yajñaṃ sādhusamāgamam
- 10
किं बलं परमं तुभ्यं किं श्रुतं किं परायणम्
कथं भवन्तं विद्याम यो नो यज्ञं विगर्हसे
kiṃ balaṃ paramaṃ tubhyaṃ kiṃ śrutaṃ kiṃ parāyaṇam
kathaṃ bhavantaṃ vidyāma yo no yajñaṃ vigarhase
- 11
अविलुप्यागमं कृत्स्नं विधिज्ञैर्याजकैः कृतम्
यथागमं यथान्यायं कर्तव्यं च यथाकृतम्
avilupyāgamaṃ kṛtsnaṃ vidhijñairyājakaiḥ kṛtam
yathāgamaṃ yathānyāyaṃ kartavyaṃ ca yathākṛtam
- 12
पूजार्हाः पूजिताश्चात्र विधिवच्छास्त्रचक्षुषा
मन्त्रपूतं हुतश्चाग्निर्दत्तं देयम् अमत्सरम्
pūjārhāḥ pūjitāścātra vidhivacchāstracakṣuṣā
mantrapūtaṃ hutaścāgnirdattaṃ deyam amatsaram
- 13
तुष्टा द्विजर्षभाश्चात्र दानैर्बहुविधैर् अपि
क्षत्रियाश्च सुयुद्धेन श्राद्धैर् अपि पितामहाः
tuṣṭā dvijarṣabhāścātra dānairbahuvidhair api
kṣatriyāśca suyuddhena śrāddhair api pitāmahāḥ
- 14
पालनेन विशस्तुष्टाः कामैस्तुष्टा वरस्त्रियः
अनुक्रोशैस्तथा शूद्रा दानशेषैः पृथग्जनाः
pālanena viśastuṣṭāḥ kāmaistuṣṭā varastriyaḥ
anukrośaistathā śūdrā dānaśeṣaiḥ pṛthagjanāḥ
- 15
ज्ञातिसंबन्धिनस्तुष्टाः शौचेन च नृपस्य नः
देवा हविर्भिः पुण्यैश्च रक्षणैः शरणागताः
jñātisaṃbandhinastuṣṭāḥ śaucena ca nṛpasya naḥ
devā havirbhiḥ puṇyaiśca rakṣaṇaiḥ śaraṇāgatāḥ
- 16
यद् अत्र तथ्यं तद्ब्रूहि सत्यसंध द्विजातिषु
यथाश्रुतं यथादृष्टं पृष्टो ब्राह्मणकाम्यया
yad atra tathyaṃ tadbrūhi satyasaṃdha dvijātiṣu
yathāśrutaṃ yathādṛṣṭaṃ pṛṣṭo brāhmaṇakāmyayā
- 17
श्रद्धेयवाक्यः प्राज्ञस्त्वं दिव्यं रूपं बिभर्षि च
समागतश्च विप्रैस्त्वं तत्त्वतो वक्तुम् अर्हसि
śraddheyavākyaḥ prājñastvaṃ divyaṃ rūpaṃ bibharṣi ca
samāgataśca vipraistvaṃ tattvato vaktum arhasi
- 18
इति पृष्टो द्विजैस्तैः स प्रहस्य नकुलो ऽब्रवीत्
नैषानृता मया वाणी प्रोक्ता दर्पेण वा द्विजाः
iti pṛṣṭo dvijaistaiḥ sa prahasya nakulo 'bravīt
naiṣānṛtā mayā vāṇī proktā darpeṇa vā dvijāḥ
- 19
यन्मयोक्तम् इदं किंचिद्युष्माभिश्चाप्युपश्रुतम्
सक्तुप्रस्थेन वो नायं यज्ञस्तुल्यो नराधिपाः
उञ्छवृत्तेर्वदान्यस्य कुरुक्षेत्रनिवासिनः
yanmayoktam idaṃ kiṃcidyuṣmābhiścāpyupaśrutam
saktuprasthena vo nāyaṃ yajñastulyo narādhipāḥ
uñchavṛttervadānyasya kurukṣetranivāsinaḥ
- 20
इत्यवश्यं मयैतद्वो वक्तव्यं द्विजपुंगवाः
शृणुताव्यग्रमनसः शंसतो मे द्विजर्षभाः
ityavaśyaṃ mayaitadvo vaktavyaṃ dvijapuṃgavāḥ
śṛṇutāvyagramanasaḥ śaṃsato me dvijarṣabhāḥ
- 21
अनुभूतं च दृष्टं च यन्मयाद्भुतम् उत्तमम्
उञ्छवृत्तेर्यथावृत्तं कुरुक्षेत्रनिवासिनः
anubhūtaṃ ca dṛṣṭaṃ ca yanmayādbhutam uttamam
uñchavṛtteryathāvṛttaṃ kurukṣetranivāsinaḥ
- 22
स्वर्गं येन द्विजः प्राप्तः सभार्यः ससुतस्नुषः
यथा चार्धं शरीरस्य ममेदं काञ्चनीकृतम्
svargaṃ yena dvijaḥ prāptaḥ sabhāryaḥ sasutasnuṣaḥ
yathā cārdhaṃ śarīrasya mamedaṃ kāñcanīkṛtam

