25 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
तान्समीपगताञ्श्रुत्वा पाण्डवाञ्शत्रुकर्शनः
वासुदेवः सहामात्यः प्रत्युद्यातो दिदृक्षया
vaiśaṃpāyana uvāca
tānsamīpagatāñśrutvā pāṇḍavāñśatrukarśanaḥ
vāsudevaḥ sahāmātyaḥ pratyudyāto didṛkṣayā
- 2
ते समेत्य यथान्यायं पाण्डवा वृष्णिभिः सह
विविशुः सहिता राजन्पुरं वारणसाह्वयम्
te sametya yathānyāyaṃ pāṇḍavā vṛṣṇibhiḥ saha
viviśuḥ sahitā rājanpuraṃ vāraṇasāhvayam
- 3
महतस्तस्य सैन्यस्य खुरनेमिस्वनेन च
द्यावापृथिव्यौ खं चैव शब्देनासीत्समावृतम्
mahatastasya sainyasya khuranemisvanena ca
dyāvāpṛthivyau khaṃ caiva śabdenāsītsamāvṛtam
- 4
ते कोशम् अग्रतः कृत्वा विविशुः स्वपुरं तदा
पाण्डवाः प्रीतमनसः सामात्याः ससुहृद्गणाः
te kośam agrataḥ kṛtvā viviśuḥ svapuraṃ tadā
pāṇḍavāḥ prītamanasaḥ sāmātyāḥ sasuhṛdgaṇāḥ
- 5
ते समेत्य यथान्यायं धृतराष्ट्रं जनाधिपम्
कीर्तयन्तः स्वनामानि तस्य पादौ ववन्दिरे
te sametya yathānyāyaṃ dhṛtarāṣṭraṃ janādhipam
kīrtayantaḥ svanāmāni tasya pādau vavandire
- 6
धृतराष्ट्राद् अनु च ते गान्धारीं सुबलात्मजाम्
कुन्तीं च राजशार्दूल तदा भरतसत्तमाः
dhṛtarāṣṭrād anu ca te gāndhārīṃ subalātmajām
kuntīṃ ca rājaśārdūla tadā bharatasattamāḥ
- 7
विदुरं पूजयित्वा च वैश्यापुत्रं समेत्य च
पूज्यमानाः स्म ते वीरा व्यराजन्त विशां पते
viduraṃ pūjayitvā ca vaiśyāputraṃ sametya ca
pūjyamānāḥ sma te vīrā vyarājanta viśāṃ pate
- 8
ततस्तत्परम् आश्चर्यं विचित्रं महद् अद्भुतम्
शुश्रुवुस्ते तदा वीराः पितुस्ते जन्म भारत
tatastatparam āścaryaṃ vicitraṃ mahad adbhutam
śuśruvuste tadā vīrāḥ pituste janma bhārata
- 9
तद् उपश्रुत्य ते कर्म वासुदेवस्य धीमतः
पूजार्हं पूजयामासुः कृष्णं देवकिनन्दनम्
tad upaśrutya te karma vāsudevasya dhīmataḥ
pūjārhaṃ pūjayāmāsuḥ kṛṣṇaṃ devakinandanam
- 10
ततः कतिपयाहस्य व्यासः सत्यवतीसुतः
आजगाम महातेजा नगरं नागसाह्वयम्
tataḥ katipayāhasya vyāsaḥ satyavatīsutaḥ
ājagāma mahātejā nagaraṃ nāgasāhvayam
- 11
तस्य सर्वे यथान्यायं पूजां चक्रुः कुरूद्वहाः
सह वृष्ण्यन्धकव्याघ्रैर् उपासां चक्रिरे तदा
tasya sarve yathānyāyaṃ pūjāṃ cakruḥ kurūdvahāḥ
saha vṛṣṇyandhakavyāghrair upāsāṃ cakrire tadā
- 12
तत्र नानाविधाकाराः कथाः समनुकीर्त्य वै
युधिष्ठिरो धर्मसुतो व्यासं वचनम् अब्रवीत्
tatra nānāvidhākārāḥ kathāḥ samanukīrtya vai
yudhiṣṭhiro dharmasuto vyāsaṃ vacanam abravīt
- 13
भवत्प्रसादाद्भगवन्यद् इदं रत्नम् आहृतम्
उपयोक्तुं तद् इच्छामि वाजिमेधे महाक्रतौ
bhavatprasādādbhagavanyad idaṃ ratnam āhṛtam
upayoktuṃ tad icchāmi vājimedhe mahākratau
- 14
तद् अनुज्ञातुम् इच्छामि भवता मुनिसत्तम
त्वदधीना वयं सर्वे कृष्णस्य च महात्मनः
tad anujñātum icchāmi bhavatā munisattama
tvadadhīnā vayaṃ sarve kṛṣṇasya ca mahātmanaḥ
- 15
व्यास उवाच
अनुजानामि राजंस्त्वां क्रियतां यद् अनन्तरम्
यजस्व वाजिमेधेन विधिवद्दक्षिणावता
vyāsa uvāca
anujānāmi rājaṃstvāṃ kriyatāṃ yad anantaram
yajasva vājimedhena vidhivaddakṣiṇāvatā
- 16
अश्वमेधो हि राजेन्द्र पावनः सर्वपाप्मनाम्
तेनेष्ट्वा त्वं विपाप्मा वै भविता नात्र संशयः
aśvamedho hi rājendra pāvanaḥ sarvapāpmanām
teneṣṭvā tvaṃ vipāpmā vai bhavitā nātra saṃśayaḥ
- 17
वैशंपायन उवाच
इत्युक्तः स तु धर्मात्मा कुरुराजो युधिष्ठिरः
अश्वमेधस्य कौरव्य चकाराहरणे मतिम्
vaiśaṃpāyana uvāca
ityuktaḥ sa tu dharmātmā kururājo yudhiṣṭhiraḥ
aśvamedhasya kauravya cakārāharaṇe matim
- 18
समनुज्ञाप्य तु स तं कृष्णद्वैपायनं नृपः
वासुदेवम् अथामन्त्र्य वाग्मी वचनम् अब्रवीत्
samanujñāpya tu sa taṃ kṛṣṇadvaipāyanaṃ nṛpaḥ
vāsudevam athāmantrya vāgmī vacanam abravīt
- 19
देवकी सुप्रजा देवी त्वया पुरुषसत्तम
यद्ब्रूयां त्वां महाबाहो तत्कृथास्त्वम् इहाच्युत
devakī suprajā devī tvayā puruṣasattama
yadbrūyāṃ tvāṃ mahābāho tatkṛthāstvam ihācyuta
- 20
त्वत्प्रभावार्जितान्भोगान् अश्नीम यदुनन्दन
पराक्रमेण बुद्ध्या च त्वयेयं निर्जिता मही
tvatprabhāvārjitānbhogān aśnīma yadunandana
parākrameṇa buddhyā ca tvayeyaṃ nirjitā mahī
- 21
दीक्षयस्व त्वम् आत्मानं त्वं नः परमको गुरुः
त्वयीष्टवति धर्मज्ञ विपाप्मा स्याम् अहं विभो
त्वं हि यज्ञो ऽक्षरः सर्वस्त्वं धर्मस्त्वं प्रजापतिः
dīkṣayasva tvam ātmānaṃ tvaṃ naḥ paramako guruḥ
tvayīṣṭavati dharmajña vipāpmā syām ahaṃ vibho
tvaṃ hi yajño 'kṣaraḥ sarvastvaṃ dharmastvaṃ prajāpatiḥ
- 22
वासुदेव उवाच
त्वम् एवैतन्महाबाहो वक्तुम् अर्हस्यरिंदम
त्वं गतिः सर्वभूतानाम् इति मे निश्चिता मतिः
vāsudeva uvāca
tvam evaitanmahābāho vaktum arhasyariṃdama
tvaṃ gatiḥ sarvabhūtānām iti me niścitā matiḥ
- 23
त्वं चाद्य कुरुवीराणां धर्मेणाभिविराजसे
गुणभूताः स्म ते राजंस्त्वं नो राजन्मतो गुरुः
tvaṃ cādya kuruvīrāṇāṃ dharmeṇābhivirājase
guṇabhūtāḥ sma te rājaṃstvaṃ no rājanmato guruḥ
- 24
यजस्व मदनुज्ञातः प्राप्त एव क्रतुर्मया
युनक्तु नो भवान्कार्ये यत्र वाञ्छसि भारत
सत्यं ते प्रतिजानामि सर्वं कर्तास्मि ते ऽनघ
yajasva madanujñātaḥ prāpta eva kraturmayā
yunaktu no bhavānkārye yatra vāñchasi bhārata
satyaṃ te pratijānāmi sarvaṃ kartāsmi te 'nagha
- 25
भीमसेनार्जुनौ चैव तथा माद्रवतीसुतौ
इष्टवन्तो भविष्यन्ति त्वयीष्टवति भारत
bhīmasenārjunau caiva tathā mādravatīsutau
iṣṭavanto bhaviṣyanti tvayīṣṭavati bhārata

