13 shlokas
- 1
ब्राह्मण उवाच
त्रयो वै रिपवो लोके नव वै गुणतः स्मृताः
हर्षः स्तम्भो ऽभिमानश्च त्रयस्ते सात्त्विका गुणाः
brāhmaṇa uvāca
trayo vai ripavo loke nava vai guṇataḥ smṛtāḥ
harṣaḥ stambho 'bhimānaśca trayaste sāttvikā guṇāḥ
- 2
शोकः क्रोधो ऽतिसंरम्भो राजसास्ते गुणाः स्मृताः
स्वप्नस्तन्द्री च मोहश्च त्रयस्ते तामसा गुणाः
śokaḥ krodho 'tisaṃrambho rājasāste guṇāḥ smṛtāḥ
svapnastandrī ca mohaśca trayaste tāmasā guṇāḥ
- 3
एतान्निकृत्य धृतिमान्बाणसंघैर् अतन्द्रितः
जेतुं परान् उत्सहते प्रशान्तात्मा जितेन्द्रियः
etānnikṛtya dhṛtimānbāṇasaṃghair atandritaḥ
jetuṃ parān utsahate praśāntātmā jitendriyaḥ
- 4
अत्र गाथाः कीर्तयन्ति पुराकल्पविदो जनाः
अम्बरीषेण या गीता राज्ञा राज्यं प्रशासता
atra gāthāḥ kīrtayanti purākalpavido janāḥ
ambarīṣeṇa yā gītā rājñā rājyaṃ praśāsatā
- 5
समुदीर्णेषु दोषेषु वध्यमानेषु साधुषु
जग्राह तरसा राज्यम् अम्बरीष इति श्रुतिः
samudīrṇeṣu doṣeṣu vadhyamāneṣu sādhuṣu
jagrāha tarasā rājyam ambarīṣa iti śrutiḥ
- 6
स निगृह्य महादोषान्साधून्समभिपूज्य च
जगाम महतीं सिद्धिं गाथां चेमां जगाद ह
sa nigṛhya mahādoṣānsādhūnsamabhipūjya ca
jagāma mahatīṃ siddhiṃ gāthāṃ cemāṃ jagāda ha
- 7
भूयिष्ठं मे जिता दोषा निहताः सर्वशत्रवः
एको दोषो ऽवशिष्टस्तु वध्यः स न हतो मया
bhūyiṣṭhaṃ me jitā doṣā nihatāḥ sarvaśatravaḥ
eko doṣo 'vaśiṣṭastu vadhyaḥ sa na hato mayā
- 8
येन युक्तो जन्तुर् अयं वैतृष्ण्यं नाधिगच्छति
तृष्णार्त इव निम्नानि धावमानो न बुध्यते
yena yukto jantur ayaṃ vaitṛṣṇyaṃ nādhigacchati
tṛṣṇārta iva nimnāni dhāvamāno na budhyate
- 9
अकार्यम् अपि येनेह प्रयुक्तः सेवते नरः
तं लोभम् असिभिस्तीक्ष्णैर्निकृन्तन्तं निकृन्तत
akāryam api yeneha prayuktaḥ sevate naraḥ
taṃ lobham asibhistīkṣṇairnikṛntantaṃ nikṛntata
- 10
लोभाद्धि जायते तृष्णा ततश्चिन्ता प्रसज्यते
स लिप्समानो लभते भूयिष्ठं राजसान्गुणान्
lobhāddhi jāyate tṛṣṇā tataścintā prasajyate
sa lipsamāno labhate bhūyiṣṭhaṃ rājasānguṇān
- 11
स तैर्गुणैः संहतदेहबन्धनः पुनः पुनर्जायति कर्म चेहते
जन्मक्षये भिन्नविकीर्णदेहः पुनर्मृत्युं गच्छति जन्मनि स्वे
sa tairguṇaiḥ saṃhatadehabandhanaḥ punaḥ punarjāyati karma cehate
janmakṣaye bhinnavikīrṇadehaḥ punarmṛtyuṃ gacchati janmani sve
- 12
तस्माद् एनं सम्यग् अवेक्ष्य लोभं निगृह्य धृत्यात्मनि राज्यम् इच्छेत्
एतद्राज्यं नान्यद् अस्तीति विद्याद्यस्त्वत्र राजा विजितो ममैकः
tasmād enaṃ samyag avekṣya lobhaṃ nigṛhya dhṛtyātmani rājyam icchet
etadrājyaṃ nānyad astīti vidyādyastvatra rājā vijito mamaikaḥ
- 13
इति राज्ञाम्बरीषेण गाथा गीता यशस्विना
आधिराज्यं पुरस्कृत्य लोभम् एकं निकृन्तता
iti rājñāmbarīṣeṇa gāthā gītā yaśasvinā
ādhirājyaṃ puraskṛtya lobham ekaṃ nikṛntatā

