21 shlokas
- 1
वासुदेव उवाच
न बाह्यं द्रव्यम् उत्सृज्य सिद्धिर्भवति भारत
शारीरं द्रव्यम् उत्सृज्य सिद्धिर्भवति वा न वा
vāsudeva uvāca
na bāhyaṃ dravyam utsṛjya siddhirbhavati bhārata
śārīraṃ dravyam utsṛjya siddhirbhavati vā na vā
- 2
बाह्यद्रव्यविमुक्तस्य शारीरेषु च गृध्यतः
यो धर्मो यत्सुखं चैव द्विषताम् अस्तु तत्तथा
bāhyadravyavimuktasya śārīreṣu ca gṛdhyataḥ
yo dharmo yatsukhaṃ caiva dviṣatām astu tattathā
- 3
द्व्यक्षरस्तु भवेन्मृत्युस्त्र्यक्षरं ब्रह्म शाश्वतम्
ममेति द्व्यक्षरो मृत्युर्न ममेति च शाश्वतम्
dvyakṣarastu bhavenmṛtyustryakṣaraṃ brahma śāśvatam
mameti dvyakṣaro mṛtyurna mameti ca śāśvatam
- 4
ब्रह्म मृत्युश्च तौ राजन्न् आत्मन्येव व्यवस्थितौ
अदृश्यमानौ भूतानि योधयेताम् असंशयम्
brahma mṛtyuśca tau rājann ātmanyeva vyavasthitau
adṛśyamānau bhūtāni yodhayetām asaṃśayam
- 5
अविनाशो ऽस्य सत्त्वस्य नियतो यदि भारत
भित्त्वा शरीरं भूतानाम् अहिंसां प्रतिपद्यते
avināśo 'sya sattvasya niyato yadi bhārata
bhittvā śarīraṃ bhūtānām ahiṃsāṃ pratipadyate
- 6
लब्ध्वापि पृथिवीं सर्वां सहस्थावरजङ्गमाम्
ममत्वं यस्य नैव स्यात्किं तया स करिष्यति
labdhvāpi pṛthivīṃ sarvāṃ sahasthāvarajaṅgamām
mamatvaṃ yasya naiva syātkiṃ tayā sa kariṣyati
- 7
अथवा वसतः पार्थ वने वन्येन जीवतः
ममता यस्य द्रव्येषु मृत्योर् आस्ये स वर्तते
athavā vasataḥ pārtha vane vanyena jīvataḥ
mamatā yasya dravyeṣu mṛtyor āsye sa vartate
- 8
बाह्यान्तराणां शत्रूणां स्वभावं पश्य भारत
यन्न पश्यति तद्भूतं मुच्यते स महाभयात्
bāhyāntarāṇāṃ śatrūṇāṃ svabhāvaṃ paśya bhārata
yanna paśyati tadbhūtaṃ mucyate sa mahābhayāt
- 9
कामात्मानं न प्रशंसन्ति लोके न चाकामात्काचिद् अस्ति प्रवृत्तिः
दानं हि वेदाध्ययनं तपश्च कामेन कर्माणि च वैदिकानि
kāmātmānaṃ na praśaṃsanti loke na cākāmātkācid asti pravṛttiḥ
dānaṃ hi vedādhyayanaṃ tapaśca kāmena karmāṇi ca vaidikāni
- 10
व्रतं यज्ञान्नियमान्ध्यानयोगान्कामेन यो नारभते विदित्वा
यद्यद्ध्ययं कामयते स धर्मो न यो धर्मो नियमस्तस्य मूलम्
vrataṃ yajñānniyamāndhyānayogānkāmena yo nārabhate viditvā
yadyaddhyayaṃ kāmayate sa dharmo na yo dharmo niyamastasya mūlam
- 11
अत्र गाथाः कामगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः
शृणु संकीर्त्यमानास्ता निखिलेन युधिष्ठिर
atra gāthāḥ kāmagītāḥ kīrtayanti purāvidaḥ
śṛṇu saṃkīrtyamānāstā nikhilena yudhiṣṭhira
- 12
नाहं शक्यो ऽनुपायेन हन्तुं भूतेन केनचित्
यो मां प्रयतते हन्तुं ज्ञात्वा प्रहरणे बलम्
तस्य तस्मिन्प्रहरणे पुनः प्रादुर्भवाम्यहम्
nāhaṃ śakyo 'nupāyena hantuṃ bhūtena kenacit
yo māṃ prayatate hantuṃ jñātvā praharaṇe balam
tasya tasminpraharaṇe punaḥ prādurbhavāmyaham
- 13
यो मां प्रयतते हन्तुं यज्ञैर्विविधदक्षिणैः
जङ्गमेष्विव कर्मात्मा पुनः प्रादुर्भवाम्यहम्
yo māṃ prayatate hantuṃ yajñairvividhadakṣiṇaiḥ
jaṅgameṣviva karmātmā punaḥ prādurbhavāmyaham
- 14
यो मां प्रयतते हन्तुं वेदैर्वेदान्तसाधनैः
स्थावरेष्विव शान्तात्मा तस्य प्रादुर्भवाम्यहम्
yo māṃ prayatate hantuṃ vedairvedāntasādhanaiḥ
sthāvareṣviva śāntātmā tasya prādurbhavāmyaham
- 15
यो मां प्रयतते हन्तुं धृत्या सत्यपराक्रमः
भावो भवामि तस्याहं स च मां नावबुध्यते
yo māṃ prayatate hantuṃ dhṛtyā satyaparākramaḥ
bhāvo bhavāmi tasyāhaṃ sa ca māṃ nāvabudhyate
- 16
यो मां प्रयतते हन्तुं तपसा संशितव्रतः
ततस्तपसि तस्याथ पुनः प्रादुर्भवाम्यहम्
yo māṃ prayatate hantuṃ tapasā saṃśitavrataḥ
tatastapasi tasyātha punaḥ prādurbhavāmyaham
- 17
यो मां प्रयतते हन्तुं मोक्षम् आस्थाय पण्डितः
तस्य मोक्षरतिस्थस्य नृत्यामि च हसामि च
अवध्यः सर्वभूतानाम् अहम् एकः सनातनः
yo māṃ prayatate hantuṃ mokṣam āsthāya paṇḍitaḥ
tasya mokṣaratisthasya nṛtyāmi ca hasāmi ca
avadhyaḥ sarvabhūtānām aham ekaḥ sanātanaḥ
- 18
तस्मात्त्वम् अपि तं कामं यज्ञैर्विविधदक्षिणैः
धर्मं कुरु महाराज तत्र ते स भविष्यति
tasmāttvam api taṃ kāmaṃ yajñairvividhadakṣiṇaiḥ
dharmaṃ kuru mahārāja tatra te sa bhaviṣyati
- 19
यजस्व वाजिमेधेन विधिवद्दक्षिणावता
अन्यैश्च विविधैर्यज्ञैः समृद्धैर् आप्तदक्षिणैः
yajasva vājimedhena vidhivaddakṣiṇāvatā
anyaiśca vividhairyajñaiḥ samṛddhair āptadakṣiṇaiḥ
- 20
मा ते व्यथास्तु निहतान्बन्धून्वीक्ष्य पुनः पुनः
न शक्यास्ते पुनर्द्रष्टुं ये हतास्मिन्रणाजिरे
mā te vyathāstu nihatānbandhūnvīkṣya punaḥ punaḥ
na śakyāste punardraṣṭuṃ ye hatāsminraṇājire
- 21
स त्वम् इष्ट्वा महायज्ञैः समृद्धैर् आप्तदक्षिणैः
लोके कीर्तिं परां प्राप्य गतिम् अग्र्यां गमिष्यसि
sa tvam iṣṭvā mahāyajñaiḥ samṛddhair āptadakṣiṇaiḥ
loke kīrtiṃ parāṃ prāpya gatim agryāṃ gamiṣyasi

