24 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
एवम् उक्तस्तु राजेन्द्र केशिहा दुःखमूर्छितः
तथेति व्याजहारोच्चैर्ह्लादयन्न् इव तं जनम्
vaiśaṃpāyana uvāca
evam uktastu rājendra keśihā duḥkhamūrchitaḥ
tatheti vyājahāroccairhlādayann iva taṃ janam
- 2
वाक्येन तेन हि तदा तं जनं पुरुषर्षभः
ह्लादयामास स विभुर्घर्मार्तं सलिलैर् इव
vākyena tena hi tadā taṃ janaṃ puruṣarṣabhaḥ
hlādayāmāsa sa vibhurgharmārtaṃ salilair iva
- 3
ततः स प्राविशत्तूर्णं जन्मवेश्म पितुस्तव
अर्चितं पुरुषव्याघ्र सितैर्माल्यैर्यथाविधि
tataḥ sa prāviśattūrṇaṃ janmaveśma pitustava
arcitaṃ puruṣavyāghra sitairmālyairyathāvidhi
- 4
अपां कुम्भैः सुपूर्णैश्च विन्यस्तैः सर्वतोदिशम्
घृतेन तिन्दुकालातैः सर्षपैश्च महाभुज
apāṃ kumbhaiḥ supūrṇaiśca vinyastaiḥ sarvatodiśam
ghṛtena tindukālātaiḥ sarṣapaiśca mahābhuja
- 5
शस्त्रैश्च विमलैर्न्यस्तैः पावकैश्च समन्ततः
वृद्धाभिश्चाभिरामाभिः परिचारार्थम् अच्युतः
śastraiśca vimalairnyastaiḥ pāvakaiśca samantataḥ
vṛddhābhiścābhirāmābhiḥ paricārārtham acyutaḥ
- 6
दक्षैश्च परितो वीर भिषग्भिः कुशलैस्तथा
ददर्श च स तेजस्वी रक्षोघ्नान्यपि सर्वशः
द्रव्याणि स्थापितानि स्म विधिवत्कुशलैर्जनैः
dakṣaiśca parito vīra bhiṣagbhiḥ kuśalaistathā
dadarśa ca sa tejasvī rakṣoghnānyapi sarvaśaḥ
dravyāṇi sthāpitāni sma vidhivatkuśalairjanaiḥ
- 7
तथायुक्तं च तद्दृष्ट्वा जन्मवेश्म पितुस्तव
हृष्टो ऽभवद्धृषीकेशः साधु साध्विति चाब्रवीत्
tathāyuktaṃ ca taddṛṣṭvā janmaveśma pitustava
hṛṣṭo 'bhavaddhṛṣīkeśaḥ sādhu sādhviti cābravīt
- 8
तथा ब्रुवति वार्ष्णेये प्रहृष्टवदने तदा
द्रौपदी त्वरिता गत्वा वैराटीं वाक्यम् अब्रवीत्
tathā bruvati vārṣṇeye prahṛṣṭavadane tadā
draupadī tvaritā gatvā vairāṭīṃ vākyam abravīt
- 9
अयम् आयाति ते भद्रे श्वशुरो मधुसूदनः
पुराणर्षिर् अचिन्त्यात्मा समीपम् अपराजितः
ayam āyāti te bhadre śvaśuro madhusūdanaḥ
purāṇarṣir acintyātmā samīpam aparājitaḥ
- 10
सापि बाष्पकलां वाचं निगृह्याश्रूणि चैव ह
सुसंवीताभवद्देवी देववत्कृष्णम् ईक्षती
sāpi bāṣpakalāṃ vācaṃ nigṛhyāśrūṇi caiva ha
susaṃvītābhavaddevī devavatkṛṣṇam īkṣatī
- 11
सा तथा दूयमानेन हृदयेन तपस्विनी
दृष्ट्वा गोविन्दम् आयान्तं कृपणं पर्यदेवयत्
sā tathā dūyamānena hṛdayena tapasvinī
dṛṣṭvā govindam āyāntaṃ kṛpaṇaṃ paryadevayat
- 12
पुण्डरीकाक्ष पश्यस्व बालाविह विनाकृतौ
अभिमन्युं च मां चैव हतौ तुल्यं जनार्दन
puṇḍarīkākṣa paśyasva bālāviha vinākṛtau
abhimanyuṃ ca māṃ caiva hatau tulyaṃ janārdana
- 13
वार्ष्णेय मधुहन्वीर शिरसा त्वां प्रसादये
द्रोणपुत्रास्त्रनिर्दग्धं जीवयैनं ममात्मजम्
vārṣṇeya madhuhanvīra śirasā tvāṃ prasādaye
droṇaputrāstranirdagdhaṃ jīvayainaṃ mamātmajam
- 14
यदि स्म धर्मराज्ञा वा भीमसेनेन वा पुनः
त्वया वा पुण्डरीकाक्ष वाक्यम् उक्तम् इदं भवेत्
yadi sma dharmarājñā vā bhīmasenena vā punaḥ
tvayā vā puṇḍarīkākṣa vākyam uktam idaṃ bhavet
- 15
अजानतीम् इषीकेयं जनित्रीं हन्त्विति प्रभो
अहम् एव विनष्टा स्यां नेदम् एवंगतं भवेत्
ajānatīm iṣīkeyaṃ janitrīṃ hantviti prabho
aham eva vinaṣṭā syāṃ nedam evaṃgataṃ bhavet
- 16
गर्भस्थस्यास्य बालस्य ब्रह्मास्त्रेण निपातनम्
कृत्वा नृशंसं दुर्बुद्धिर्द्रौणिः किं फलम् अश्नुते
garbhasthasyāsya bālasya brahmāstreṇa nipātanam
kṛtvā nṛśaṃsaṃ durbuddhirdrauṇiḥ kiṃ phalam aśnute
- 17
सा त्वा प्रसाद्य शिरसा याचे शत्रुनिबर्हण
प्राणांस्त्यक्ष्यामि गोविन्द नायं संजीवते यदि
sā tvā prasādya śirasā yāce śatrunibarhaṇa
prāṇāṃstyakṣyāmi govinda nāyaṃ saṃjīvate yadi
- 18
अस्मिन्हि बहवः साधो ये ममासन्मनोरथाः
ते द्रोणपुत्रेण हताः किं नु जीवामि केशव
asminhi bahavaḥ sādho ye mamāsanmanorathāḥ
te droṇaputreṇa hatāḥ kiṃ nu jīvāmi keśava
- 19
आसीन्मम मतिः कृष्ण पूर्णोत्सङ्गा जनार्दन
अभिवादयिष्ये दिष्ट्येति तद् इदं वितथीकृतम्
āsīnmama matiḥ kṛṣṇa pūrṇotsaṅgā janārdana
abhivādayiṣye diṣṭyeti tad idaṃ vitathīkṛtam
- 20
चपलाक्षस्य दायादे मृते ऽस्मिन्पुरुषर्षभ
विफला मे कृताः कृष्ण हृदि सर्वे मनोरथाः
capalākṣasya dāyāde mṛte 'sminpuruṣarṣabha
viphalā me kṛtāḥ kṛṣṇa hṛdi sarve manorathāḥ
- 21
चपलाक्षः किलातीव प्रियस्ते मधुसूदन
सुतं पश्यस्व तस्येमं ब्रह्मास्त्रेण निपातितम्
capalākṣaḥ kilātīva priyaste madhusūdana
sutaṃ paśyasva tasyemaṃ brahmāstreṇa nipātitam
- 22
कृतघ्नो ऽयं नृशंसो ऽयं यथास्य जनकस्तथा
यः पाण्डवीं श्रियं त्यक्त्वा गतो ऽद्य यमसादनम्
kṛtaghno 'yaṃ nṛśaṃso 'yaṃ yathāsya janakastathā
yaḥ pāṇḍavīṃ śriyaṃ tyaktvā gato 'dya yamasādanam
- 23
मया चैतत्प्रतिज्ञातं रणमूर्धनि केशव
अभिमन्यौ हते वीर त्वाम् एष्याम्यचिराद् इति
mayā caitatpratijñātaṃ raṇamūrdhani keśava
abhimanyau hate vīra tvām eṣyāmyacirād iti
- 24
तच्च नाकरवं कृष्ण नृशंसा जीवितप्रिया
इदानीम् आगतां तत्र किं नु वक्ष्यति फाल्गुनिः
tacca nākaravaṃ kṛṣṇa nṛśaṃsā jīvitapriyā
idānīm āgatāṃ tatra kiṃ nu vakṣyati phālguniḥ

