26 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
एवम् उक्तस्तु कृष्णेन धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः
व्यासम् आमन्त्र्य मेधावी ततो वचनम् अब्रवीत्
vaiśaṃpāyana uvāca
evam uktastu kṛṣṇena dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ
vyāsam āmantrya medhāvī tato vacanam abravīt
- 2
यथा कालं भवान्वेत्ति हयमेधस्य तत्त्वतः
दीक्षयस्व तदा मा त्वं त्वय्यायत्तो हि मे क्रतुः
yathā kālaṃ bhavānvetti hayamedhasya tattvataḥ
dīkṣayasva tadā mā tvaṃ tvayyāyatto hi me kratuḥ
- 3
व्यास उवाच
अहं पैलो ऽथ कौन्तेय याज्ञवल्क्यस्तथैव च
विधानं यद्यथाकालं तत्कर्तारो न संशयः
vyāsa uvāca
ahaṃ pailo 'tha kaunteya yājñavalkyastathaiva ca
vidhānaṃ yadyathākālaṃ tatkartāro na saṃśayaḥ
- 4
चैत्र्यां हि पौर्णमास्यां च तव दीक्षा भविष्यति
संभाराः संभ्रियन्तां ते यज्ञार्थं पुरुषर्षभ
caitryāṃ hi paurṇamāsyāṃ ca tava dīkṣā bhaviṣyati
saṃbhārāḥ saṃbhriyantāṃ te yajñārthaṃ puruṣarṣabha
- 5
अश्वविद्याविदश्चैव सूता विप्राश्च तद्विदः
मेध्यम् अश्वं परीक्षन्तां तव यज्ञार्थसिद्धये
aśvavidyāvidaścaiva sūtā viprāśca tadvidaḥ
medhyam aśvaṃ parīkṣantāṃ tava yajñārthasiddhaye
- 6
तम् उत्सृज्य यथाशास्त्रं पृथिवीं सागराम्बराम्
स पर्येतु यशो नाम्ना तव पार्थिव वर्धयन्
tam utsṛjya yathāśāstraṃ pṛthivīṃ sāgarāmbarām
sa paryetu yaśo nāmnā tava pārthiva vardhayan
- 7
वैशंपायन उवाच
इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा पाण्डवः पृथिवीपतिः
चकार सर्वं राजेन्द्र यथोक्तं ब्रह्मवादिना
संभाराश्चैव राजेन्द्र सर्वे संकल्पिताभवन्
vaiśaṃpāyana uvāca
ityuktaḥ sa tathetyuktvā pāṇḍavaḥ pṛthivīpatiḥ
cakāra sarvaṃ rājendra yathoktaṃ brahmavādinā
saṃbhārāścaiva rājendra sarve saṃkalpitābhavan
- 8
स संभारान्समाहृत्य नृपो धर्मात्मजस्तदा
न्यवेदयद् अमेयात्मा कृष्णद्वैपायनाय वै
sa saṃbhārānsamāhṛtya nṛpo dharmātmajastadā
nyavedayad ameyātmā kṛṣṇadvaipāyanāya vai
- 9
ततो ऽब्रवीन्महातेजा व्यासो धर्मात्मजं नृपम्
यथाकालं यथायोगं सज्जाः स्म तव दीक्षणे
tato 'bravīnmahātejā vyāso dharmātmajaṃ nṛpam
yathākālaṃ yathāyogaṃ sajjāḥ sma tava dīkṣaṇe
- 10
स्फ्यश्च कूर्चश्च सौवर्णो यच्चान्यद् अपि कौरव
तत्र योग्यं भवेत्किंचित्तद्रौक्मं क्रियताम् इति
sphyaśca kūrcaśca sauvarṇo yaccānyad api kaurava
tatra yogyaṃ bhavetkiṃcittadraukmaṃ kriyatām iti
- 11
अश्वश्चोत्सृज्यताम् अद्य पृथ्व्याम् अथ यथाक्रमम्
सुगुप्तश्च चरत्वेष यथाशास्त्रं युधिष्ठिर
aśvaścotsṛjyatām adya pṛthvyām atha yathākramam
suguptaśca caratveṣa yathāśāstraṃ yudhiṣṭhira
- 12
युधिष्ठिर उवाच
अयम् अश्वो मया ब्रह्मन्न् उत्सृष्टः पृथिवीम् इमाम्
चरिष्यति यथाकामं तत्र वै संविधीयताम्
yudhiṣṭhira uvāca
ayam aśvo mayā brahmann utsṛṣṭaḥ pṛthivīm imām
cariṣyati yathākāmaṃ tatra vai saṃvidhīyatām
- 13
पृथिवीं पर्यटन्तं हि तुरगं कामचारिणम्
कः पालयेद् इति मुने तद्भवान्वक्तुम् अर्हति
pṛthivīṃ paryaṭantaṃ hi turagaṃ kāmacāriṇam
kaḥ pālayed iti mune tadbhavānvaktum arhati
- 14
वैशंपायन उवाच
इत्युक्तः स तु राजेन्द्र कृष्णद्वैपायनो ऽब्रवीत्
भीमसेनाद् अवरजः श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम्
vaiśaṃpāyana uvāca
ityuktaḥ sa tu rājendra kṛṣṇadvaipāyano 'bravīt
bhīmasenād avarajaḥ śreṣṭhaḥ sarvadhanuṣmatām
- 15
जिष्णुः सहिष्णुर्धृष्णुश्च स एनं पालयिष्यति
शक्तः स हि महीं जेतुं निवातकवचान्तकः
jiṣṇuḥ sahiṣṇurdhṛṣṇuśca sa enaṃ pālayiṣyati
śaktaḥ sa hi mahīṃ jetuṃ nivātakavacāntakaḥ
- 16
तस्मिन्ह्यस्त्राणि दिव्यानि दिव्यं संहननं तथा
दिव्यं धनुश्चेषुधी च स एनम् अनुयास्यति
tasminhyastrāṇi divyāni divyaṃ saṃhananaṃ tathā
divyaṃ dhanuśceṣudhī ca sa enam anuyāsyati
- 17
स हि धर्मार्थकुशलः सर्वविद्याविशारदः
यथाशास्त्रं नृपश्रेष्ठ चारयिष्यति ते हयम्
sa hi dharmārthakuśalaḥ sarvavidyāviśāradaḥ
yathāśāstraṃ nṛpaśreṣṭha cārayiṣyati te hayam
- 18
राजपुत्रो महाबाहुः श्यामो राजीवलोचनः
अभिमन्योः पिता वीरः स एनम् अनुयास्यति
rājaputro mahābāhuḥ śyāmo rājīvalocanaḥ
abhimanyoḥ pitā vīraḥ sa enam anuyāsyati
- 19
भीमसेनो ऽपि तेजस्वी कौन्तेयो ऽमितविक्रमः
समर्थो रक्षितुं राष्ट्रं नकुलश्च विशां पते
bhīmaseno 'pi tejasvī kaunteyo 'mitavikramaḥ
samartho rakṣituṃ rāṣṭraṃ nakulaśca viśāṃ pate
- 20
सहदेवस्तु कौरव्य समाधास्यति बुद्धिमान्
कुटुम्बतन्त्रं विधिवत्सर्वम् एव महायशाः
sahadevastu kauravya samādhāsyati buddhimān
kuṭumbatantraṃ vidhivatsarvam eva mahāyaśāḥ
- 21
तत्तु सर्वं यथान्यायम् उक्तं कुरुकुलोद्वहः
चकार फल्गुनं चापि संदिदेश हयं प्रति
tattu sarvaṃ yathānyāyam uktaṃ kurukulodvahaḥ
cakāra phalgunaṃ cāpi saṃdideśa hayaṃ prati
- 22
युधिष्ठिर उवाच
एह्यर्जुन त्वया वीर हयो ऽयं परिपाल्यताम्
त्वम् अर्हो रक्षितुं ह्येनं नान्यः कश्चन मानवः
yudhiṣṭhira uvāca
ehyarjuna tvayā vīra hayo 'yaṃ paripālyatām
tvam arho rakṣituṃ hyenaṃ nānyaḥ kaścana mānavaḥ
- 23
ये चापि त्वां महाबाहो प्रत्युदीयुर्नराधिपाः
तैर्विग्रहो यथा न स्यात्तथा कार्यं त्वयानघ
ye cāpi tvāṃ mahābāho pratyudīyurnarādhipāḥ
tairvigraho yathā na syāttathā kāryaṃ tvayānagha
- 24
आख्यातव्यश्च भवता यज्ञो ऽयं मम सर्वशः
पार्थिवेभ्यो महाबाहो समये गम्यताम् इति
ākhyātavyaśca bhavatā yajño 'yaṃ mama sarvaśaḥ
pārthivebhyo mahābāho samaye gamyatām iti
- 25
एवम् उक्त्वा स धर्मात्मा भ्रातरं सव्यसाचिनम्
भीमं च नकुलं चैव पुरगुप्तौ समादधत्
evam uktvā sa dharmātmā bhrātaraṃ savyasācinam
bhīmaṃ ca nakulaṃ caiva puraguptau samādadhat
- 26
कुटुम्बतन्त्रे च तथा सहदेवं युधां पतिम्
अनुमान्य महीपालं धृतराष्ट्रं युधिष्ठिरः
kuṭumbatantre ca tathā sahadevaṃ yudhāṃ patim
anumānya mahīpālaṃ dhṛtarāṣṭraṃ yudhiṣṭhiraḥ

