22 shlokas
- 1
ब्राह्मण उवाच
अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम्
कार्तवीर्यस्य संवादं समुद्रस्य च भामिनि
brāhmaṇa uvāca
atrāpyudāharantīmam itihāsaṃ purātanam
kārtavīryasya saṃvādaṃ samudrasya ca bhāmini
- 2
कार्तवीर्यार्जुनो नाम राजा बाहुसहस्रवान्
येन सागरपर्यन्ता धनुषा निर्जिता मही
kārtavīryārjuno nāma rājā bāhusahasravān
yena sāgaraparyantā dhanuṣā nirjitā mahī
- 3
स कदाचित्समुद्रान्ते विचरन्बलदर्पितः
अवाकिरच्छरशतैः समुद्रम् इति नः श्रुतम्
sa kadācitsamudrānte vicaranbaladarpitaḥ
avākiraccharaśataiḥ samudram iti naḥ śrutam
- 4
तं समुद्रो नमस्कृत्य कृताञ्जलिर् उवाच ह
मा मुञ्च वीर नाराचान्ब्रूहि किं करवाणि ते
taṃ samudro namaskṛtya kṛtāñjalir uvāca ha
mā muñca vīra nārācānbrūhi kiṃ karavāṇi te
- 5
मदाश्रयाणि भूतानि त्वद्विसृष्टैर्महेषुभिः
वध्यन्ते राजशार्दूल तेभ्यो देह्यभयं विभो
madāśrayāṇi bhūtāni tvadvisṛṣṭairmaheṣubhiḥ
vadhyante rājaśārdūla tebhyo dehyabhayaṃ vibho
- 6
अर्जुन उवाच
मत्समो यदि संग्रामे शरासनधरः क्वचित्
विद्यते तं ममाचक्ष्व यः समासीत मां मृधे
arjuna uvāca
matsamo yadi saṃgrāme śarāsanadharaḥ kvacit
vidyate taṃ mamācakṣva yaḥ samāsīta māṃ mṛdhe
- 7
समुद्र उवाच
महर्षिर्जमदग्निस्ते यदि राजन्परिश्रुतः
तस्य पुत्रस्तवातिथ्यं यथावत्कर्तुम् अर्हति
samudra uvāca
maharṣirjamadagniste yadi rājanpariśrutaḥ
tasya putrastavātithyaṃ yathāvatkartum arhati
- 8
ततः स राजा प्रययौ क्रोधेन महता वृतः
स तम् आश्रमम् आगम्य रामम् एवान्वपद्यत
tataḥ sa rājā prayayau krodhena mahatā vṛtaḥ
sa tam āśramam āgamya rāmam evānvapadyata
- 9
स रामप्रतिकूलानि चकार सह बन्धुभिः
आयासं जनयामास रामस्य च महात्मनः
sa rāmapratikūlāni cakāra saha bandhubhiḥ
āyāsaṃ janayāmāsa rāmasya ca mahātmanaḥ
- 10
ततस्तेजः प्रजज्वाल रामस्यामिततेजसः
प्रदहद्रिपुसैन्यानि तदा कमललोचने
tatastejaḥ prajajvāla rāmasyāmitatejasaḥ
pradahadripusainyāni tadā kamalalocane
- 11
ततः परशुम् आदाय स तं बाहुसहस्रिणम्
चिछेद सहसा रामो बाहुशाखम् इव द्रुमम्
tataḥ paraśum ādāya sa taṃ bāhusahasriṇam
cicheda sahasā rāmo bāhuśākham iva drumam
- 12
तं हतं पतितं दृष्ट्वा समेताः सर्वबान्धवाः
असीन् आदाय शक्तीश्च भार्गवं पर्यवारयन्
taṃ hataṃ patitaṃ dṛṣṭvā sametāḥ sarvabāndhavāḥ
asīn ādāya śaktīśca bhārgavaṃ paryavārayan
- 13
रामो ऽपि धनुर् आदाय रथम् आरुह्य सत्वरः
विसृजञ्शरवर्षाणि व्यधमत्पार्थिवं बलम्
rāmo 'pi dhanur ādāya ratham āruhya satvaraḥ
visṛjañśaravarṣāṇi vyadhamatpārthivaṃ balam
- 14
ततस्तु क्षत्रियाः केचिज्जमदग्निं निहत्य च
विविशुर्गिरिदुर्गाणि मृगाः सिंहार्दिता इव
tatastu kṣatriyāḥ kecijjamadagniṃ nihatya ca
viviśurgiridurgāṇi mṛgāḥ siṃhārditā iva
- 15
तेषां स्वविहितं कर्म तद्भयान्नानुतिष्ठताम्
प्रजा वृषलतां प्राप्ता ब्राह्मणानाम् अदर्शनात्
teṣāṃ svavihitaṃ karma tadbhayānnānutiṣṭhatām
prajā vṛṣalatāṃ prāptā brāhmaṇānām adarśanāt
- 16
त एते द्रमिडाः काशाः पुण्ड्राश्च शबरैः सह
वृषलत्वं परिगता व्युत्थानात्क्षत्रधर्मतः
ta ete dramiḍāḥ kāśāḥ puṇḍrāśca śabaraiḥ saha
vṛṣalatvaṃ parigatā vyutthānātkṣatradharmataḥ
- 17
ततस्तु हतवीरासु क्षत्रियासु पुनः पुनः
द्विजैर् उत्पादितं क्षत्रं जामदग्न्यो न्यकृन्तत
tatastu hatavīrāsu kṣatriyāsu punaḥ punaḥ
dvijair utpāditaṃ kṣatraṃ jāmadagnyo nyakṛntata
- 18
एकविंशतिमेधान्ते रामं वाग् अशरीरिणी
दिव्या प्रोवाच मधुरा सर्वलोकपरिश्रुता
ekaviṃśatimedhānte rāmaṃ vāg aśarīriṇī
divyā provāca madhurā sarvalokapariśrutā
- 19
राम राम निवर्तस्व कं गुणं तात पश्यसि
क्षत्रबन्धून् इमान्प्राणैर्विप्रयोज्य पुनः पुनः
rāma rāma nivartasva kaṃ guṇaṃ tāta paśyasi
kṣatrabandhūn imānprāṇairviprayojya punaḥ punaḥ
- 20
तथैव तं महात्मानम् ऋचीकप्रमुखास्तदा
पितामहा महाभाग निवर्तस्वेत्यथाब्रुवन्
tathaiva taṃ mahātmānam ṛcīkapramukhāstadā
pitāmahā mahābhāga nivartasvetyathābruvan
- 21
पितुर्वधम् अमृष्यंस्तु रामः प्रोवाच तान् ऋषीन्
नार्हन्तीह भवन्तो मां निवारयितुम् इत्युत
piturvadham amṛṣyaṃstu rāmaḥ provāca tān ṛṣīn
nārhantīha bhavanto māṃ nivārayitum ityuta
- 22
पितर ऊचुः
नार्हसे क्षत्रबन्धूंस्त्वं निहन्तुं जयतां वर
न हि युक्तं त्वया हन्तुं ब्राह्मणेन सता नृपान्
pitara ūcuḥ
nārhase kṣatrabandhūṃstvaṃ nihantuṃ jayatāṃ vara
na hi yuktaṃ tvayā hantuṃ brāhmaṇena satā nṛpān

