19 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
एतच्छ्रुत्वा तु पुत्रस्य वचः शूरात्मजस्तदा
विहाय शोकं धर्मात्मा ददौ श्राद्धम् अनुत्तमम्
vaiśaṃpāyana uvāca
etacchrutvā tu putrasya vacaḥ śūrātmajastadā
vihāya śokaṃ dharmātmā dadau śrāddham anuttamam
- 2
तथैव वासुदेवो ऽपि स्वस्रीयस्य महात्मनः
दयितस्य पितुर्नित्यम् अकरोद् और्ध्वदेहिकम्
tathaiva vāsudevo 'pi svasrīyasya mahātmanaḥ
dayitasya piturnityam akarod aurdhvadehikam
- 3
षष्टिं शतसहस्राणि ब्राह्मणानां महाभुजः
विधिवद्भोजयामास भोज्यं सर्वगुणान्वितम्
ṣaṣṭiṃ śatasahasrāṇi brāhmaṇānāṃ mahābhujaḥ
vidhivadbhojayāmāsa bhojyaṃ sarvaguṇānvitam
- 4
आच्छाद्य च महाबाहुर्धनतृष्णाम् अपानुदत्
ब्राह्मणानां तदा कृष्णस्तद् अभूद्रोमहर्षणम्
ācchādya ca mahābāhurdhanatṛṣṇām apānudat
brāhmaṇānāṃ tadā kṛṣṇastad abhūdromaharṣaṇam
- 5
सुवर्णं चैव गाश्चैव शयनाच्छादनं तथा
दीयमानं तदा विप्राः प्रभूतम् इति चाब्रुवन्
suvarṇaṃ caiva gāścaiva śayanācchādanaṃ tathā
dīyamānaṃ tadā viprāḥ prabhūtam iti cābruvan
- 6
वासुदेवो ऽथ दाशार्हो बलदेवः ससात्यकिः
अभिमन्योस्तदा श्राद्धम् अकुर्वन्सत्यकस्तदा
अतीव दुःखसंतप्ता न शमं चोपलेभिरे
vāsudevo 'tha dāśārho baladevaḥ sasātyakiḥ
abhimanyostadā śrāddham akurvansatyakastadā
atīva duḥkhasaṃtaptā na śamaṃ copalebhire
- 7
तथैव पाण्डवा वीरा नगरे नागसाह्वये
नोपगच्छन्ति वै शान्तिम् अभिमन्युविनाकृताः
tathaiva pāṇḍavā vīrā nagare nāgasāhvaye
nopagacchanti vai śāntim abhimanyuvinākṛtāḥ
- 8
सुबहूनि च राजेन्द्र दिवसानि विराटजा
नाभुङ्क्त पतिशोकार्ता तद् अभूत्करुणं महत्
कुक्षिस्थ एव तस्यास्तु स गर्भः सम्प्रलीयत
subahūni ca rājendra divasāni virāṭajā
nābhuṅkta patiśokārtā tad abhūtkaruṇaṃ mahat
kukṣistha eva tasyāstu sa garbhaḥ sampralīyata
- 9
आजगाम ततो व्यासो ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा
आगम्य चाब्रवीद्धीमान्पृथां पृथुललोचनाम्
उत्तरां च महातेजाः शोकः संत्यज्यताम् अयम्
ājagāma tato vyāso jñātvā divyena cakṣuṣā
āgamya cābravīddhīmānpṛthāṃ pṛthulalocanām
uttarāṃ ca mahātejāḥ śokaḥ saṃtyajyatām ayam
- 10
जनिष्यति महातेजाः पुत्रस्तव यशस्विनि
प्रभावाद्वासुदेवस्य मम व्याहरणाद् अपि
पाण्डवानाम् अयं चान्ते पालयिष्यति मेदिनीम्
janiṣyati mahātejāḥ putrastava yaśasvini
prabhāvādvāsudevasya mama vyāharaṇād api
pāṇḍavānām ayaṃ cānte pālayiṣyati medinīm
- 11
धनंजयं च सम्प्रेक्ष्य धर्मराजस्य पश्यतः
व्यासो वाक्यम् उवाचेदं हर्षयन्न् इव भारत
dhanaṃjayaṃ ca samprekṣya dharmarājasya paśyataḥ
vyāso vākyam uvācedaṃ harṣayann iva bhārata
- 12
पौत्रस्तव महाबाहो जनिष्यति महामनाः
पृथ्वीं सागरपर्यन्तां पालयिष्यति चैव ह
pautrastava mahābāho janiṣyati mahāmanāḥ
pṛthvīṃ sāgaraparyantāṃ pālayiṣyati caiva ha
- 13
तस्माच्छोकं कुरुश्रेष्ठ जहि त्वम् अरिकर्शन
विचार्यम् अत्र न हि ते सत्यम् एतद्भविष्यति
tasmācchokaṃ kuruśreṣṭha jahi tvam arikarśana
vicāryam atra na hi te satyam etadbhaviṣyati
- 14
यच्चापि वृष्णिवीरेण कृष्णेन कुरुनन्दन
पुरोक्तं तत्तथा भावि मा ते ऽत्रास्तु विचारणा
yaccāpi vṛṣṇivīreṇa kṛṣṇena kurunandana
puroktaṃ tattathā bhāvi mā te 'trāstu vicāraṇā
- 15
विबुधानां गतो लोकान् अक्षयान् आत्मनिर्जितान्
न स शोच्यस्त्वया तात न चान्यैः कुरुभिस्तथा
vibudhānāṃ gato lokān akṣayān ātmanirjitān
na sa śocyastvayā tāta na cānyaiḥ kurubhistathā
- 16
एवं पितामहेनोक्तो धर्मात्मा स धनंजयः
त्यक्त्वा शोकं महाराज हृष्टरूपो ऽभवत्तदा
evaṃ pitāmahenokto dharmātmā sa dhanaṃjayaḥ
tyaktvā śokaṃ mahārāja hṛṣṭarūpo 'bhavattadā
- 17
पितापि तव धर्मज्ञ गर्भे तस्मिन्महामते
अवर्धत यथाकालं शुक्लपक्षे यथा शशी
pitāpi tava dharmajña garbhe tasminmahāmate
avardhata yathākālaṃ śuklapakṣe yathā śaśī
- 18
ततः संचोदयामास व्यासो धर्मात्मजं नृपम्
अश्वमेधं प्रति तदा ततः सो ऽन्तर्हितो ऽभवत्
tataḥ saṃcodayāmāsa vyāso dharmātmajaṃ nṛpam
aśvamedhaṃ prati tadā tataḥ so 'ntarhito 'bhavat
- 19
धर्मराजो ऽपि मेधावी श्रुत्वा व्यासस्य तद्वचः
वित्तोपनयने तात चकार गमने मतिम्
dharmarājo 'pi medhāvī śrutvā vyāsasya tadvacaḥ
vittopanayane tāta cakāra gamane matim

