34 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
त्रिगर्तैर् अभवद्युद्धं कृतवैरैः किरीटिनः
महारथसमाज्ञातैर्हतानां पुत्रनप्तृभिः
vaiśaṃpāyana uvāca
trigartair abhavadyuddhaṃ kṛtavairaiḥ kirīṭinaḥ
mahārathasamājñātairhatānāṃ putranaptṛbhiḥ
- 2
ते समाज्ञाय सम्प्राप्तं यज्ञियं तुरगोत्तमम्
विषयान्ते ततो वीरा दंशिताः पर्यवारयन्
te samājñāya samprāptaṃ yajñiyaṃ turagottamam
viṣayānte tato vīrā daṃśitāḥ paryavārayan
- 3
रथिनो बद्धतूणीराः सदश्वैः समलंकृतैः
परिवार्य हयं राजन्ग्रहीतुं सम्प्रचक्रमुः
rathino baddhatūṇīrāḥ sadaśvaiḥ samalaṃkṛtaiḥ
parivārya hayaṃ rājangrahītuṃ sampracakramuḥ
- 4
ततः किरीटी संचिन्त्य तेषां राज्ञां चिकीर्षितम्
वारयामास तान्वीरान्सान्त्वपूर्वम् अरिंदमः
tataḥ kirīṭī saṃcintya teṣāṃ rājñāṃ cikīrṣitam
vārayāmāsa tānvīrānsāntvapūrvam ariṃdamaḥ
- 5
तम् अनादृत्य ते सर्वे शरैर् अभ्यहनंस्तदा
तमोरजोभ्यां संछन्नांस्तान्किरीटी न्यवारयत्
tam anādṛtya te sarve śarair abhyahanaṃstadā
tamorajobhyāṃ saṃchannāṃstānkirīṭī nyavārayat
- 6
अब्रवीच्च ततो जिष्णुः प्रहसन्न् इव भारत
निवर्तध्वम् अधर्मज्ञाः श्रेयो जीवितम् एव वः
abravīcca tato jiṣṇuḥ prahasann iva bhārata
nivartadhvam adharmajñāḥ śreyo jīvitam eva vaḥ
- 7
स हि वीरः प्रयास्यन्वै धर्मराजेन वारितः
हतबान्धवा न ते पार्थ हन्तव्याः पार्थिवा इति
sa hi vīraḥ prayāsyanvai dharmarājena vāritaḥ
hatabāndhavā na te pārtha hantavyāḥ pārthivā iti
- 8
स तदा तद्वचः श्रुत्वा धर्मराजस्य धीमतः
तान्निवर्तध्वम् इत्याह न न्यवर्तन्त चापि ते
sa tadā tadvacaḥ śrutvā dharmarājasya dhīmataḥ
tānnivartadhvam ityāha na nyavartanta cāpi te
- 9
ततस्त्रिगर्तराजानं सूर्यवर्माणम् आहवे
वितत्य शरजालेन प्रजहास धनंजयः
tatastrigartarājānaṃ sūryavarmāṇam āhave
vitatya śarajālena prajahāsa dhanaṃjayaḥ
- 10
ततस्ते रथघोषेण खुरनेमिस्वनेन च
पूरयन्तो दिशः सर्वा धनंजयम् उपाद्रवन्
tataste rathaghoṣeṇa khuranemisvanena ca
pūrayanto diśaḥ sarvā dhanaṃjayam upādravan
- 11
सूर्यवर्मा ततः पार्थे शराणां नतपर्वणाम्
शतान्यमुञ्चद्राजेन्द्र लघ्वस्त्रम् अभिदर्शयन्
sūryavarmā tataḥ pārthe śarāṇāṃ nataparvaṇām
śatānyamuñcadrājendra laghvastram abhidarśayan
- 12
तथैवान्ये महेष्वासा ये तस्यैवानुयायिनः
मुमुचुः शरवर्षाणि धनंजयवधैषिणः
tathaivānye maheṣvāsā ye tasyaivānuyāyinaḥ
mumucuḥ śaravarṣāṇi dhanaṃjayavadhaiṣiṇaḥ
- 13
स ताञ्ज्यापुङ्खनिर्मुक्तैर्बहुभिः सुबहूञ्शरान्
चिछेद पाण्डवो राजंस्ते भूमौ न्यपतंस्तदा
sa tāñjyāpuṅkhanirmuktairbahubhiḥ subahūñśarān
cicheda pāṇḍavo rājaṃste bhūmau nyapataṃstadā
- 14
केतुवर्मा तु तेजस्वी तस्यैवावरजो युवा
युयुधे भ्रातुर् अर्थाय पाण्डवेन महात्मना
ketuvarmā tu tejasvī tasyaivāvarajo yuvā
yuyudhe bhrātur arthāya pāṇḍavena mahātmanā
- 15
तम् आपतन्तं सम्प्रेक्ष्य केतुवर्माणम् आहवे
अभ्यघ्नन्निशितैर्बाणैर्बीभत्सुः परवीरहा
tam āpatantaṃ samprekṣya ketuvarmāṇam āhave
abhyaghnanniśitairbāṇairbībhatsuḥ paravīrahā
- 16
केतुवर्मण्यभिहते धृतवर्मा महारथः
रथेनाशु समावृत्य शरैर्जिष्णुम् अवाकिरत्
ketuvarmaṇyabhihate dhṛtavarmā mahārathaḥ
rathenāśu samāvṛtya śarairjiṣṇum avākirat
- 17
तस्य तां शीघ्रताम् ईक्ष्य तुतोषातीव वीर्यवान्
गुडाकेशो महातेजा बालस्य धृतवर्मणः
tasya tāṃ śīghratām īkṣya tutoṣātīva vīryavān
guḍākeśo mahātejā bālasya dhṛtavarmaṇaḥ
- 18
न संदधानं ददृशे नाददानं च तं तदा
किरन्तम् एव स शरान्ददृशे पाकशासनिः
na saṃdadhānaṃ dadṛśe nādadānaṃ ca taṃ tadā
kirantam eva sa śarāndadṛśe pākaśāsaniḥ
- 19
स तु तं पूजयामास धृतवर्माणम् आहवे
मनसा स मुहूर्तं वै रणे समभिहर्षयन्
sa tu taṃ pūjayāmāsa dhṛtavarmāṇam āhave
manasā sa muhūrtaṃ vai raṇe samabhiharṣayan
- 20
तं पन्नगम् इव क्रुद्धं कुरुवीरः स्मयन्न् इव
प्रीतिपूर्वं महाराज प्राणैर्न व्यपरोपयत्
taṃ pannagam iva kruddhaṃ kuruvīraḥ smayann iva
prītipūrvaṃ mahārāja prāṇairna vyaparopayat
- 21
स तथा रक्ष्यमाणो वै पार्थेनामिततेजसा
धृतवर्मा शरं तीक्ष्णं मुमोच विजये तदा
sa tathā rakṣyamāṇo vai pārthenāmitatejasā
dhṛtavarmā śaraṃ tīkṣṇaṃ mumoca vijaye tadā
- 22
स तेन विजयस्तूर्णम् अस्यन्विद्धः करे भृशम्
मुमोच गाण्डीवं दुःखात्तत्पपाताथ भूतले
sa tena vijayastūrṇam asyanviddhaḥ kare bhṛśam
mumoca gāṇḍīvaṃ duḥkhāttatpapātātha bhūtale
- 23
धनुषः पततस्तस्य सव्यसाचिकराद्विभो
इन्द्रस्येवायुधस्यासीद्रूपं भरतसत्तम
dhanuṣaḥ patatastasya savyasācikarādvibho
indrasyevāyudhasyāsīdrūpaṃ bharatasattama
- 24
तस्मिन्निपतिते दिव्ये महाधनुषि पार्थिव
जहास सस्वनं हासं धृतवर्मा महाहवे
tasminnipatite divye mahādhanuṣi pārthiva
jahāsa sasvanaṃ hāsaṃ dhṛtavarmā mahāhave
- 25
ततो रोषान्वितो जिष्णुः प्रमृज्य रुधिरं करात्
धनुर् आदत्त तद्दिव्यं शरवर्षं ववर्ष च
tato roṣānvito jiṣṇuḥ pramṛjya rudhiraṃ karāt
dhanur ādatta taddivyaṃ śaravarṣaṃ vavarṣa ca
- 26
ततो हलहलाशब्दो दिवस्पृग् अभवत्तदा
नानाविधानां भूतानां तत्कर्मातीव शंसताम्
tato halahalāśabdo divaspṛg abhavattadā
nānāvidhānāṃ bhūtānāṃ tatkarmātīva śaṃsatām
- 27
ततः सम्प्रेक्ष्य तं क्रुद्धं कालान्तकयमोपमम्
जिष्णुं त्रैगर्तका योधास्त्वरिताः पर्यवारयन्
tataḥ samprekṣya taṃ kruddhaṃ kālāntakayamopamam
jiṣṇuṃ traigartakā yodhāstvaritāḥ paryavārayan
- 28
अभिसृत्य परीप्सार्थं ततस्ते धृतवर्मणः
परिवव्रुर्गुडाकेशं तत्राक्रुध्यद्धनंजयः
abhisṛtya parīpsārthaṃ tataste dhṛtavarmaṇaḥ
parivavrurguḍākeśaṃ tatrākrudhyaddhanaṃjayaḥ
- 29
ततो योधाञ्जघानाशु तेषां स दश चाष्ट च
महेन्द्रवज्रप्रतिमैर् आयसैर्निशितैः शरैः
tato yodhāñjaghānāśu teṣāṃ sa daśa cāṣṭa ca
mahendravajrapratimair āyasairniśitaiḥ śaraiḥ
- 30
तांस्तु प्रभग्नान्सम्प्रेक्ष्य त्वरमाणो धनंजयः
शरैर् आशीविषाकारैर्जघान स्वनवद्धसन्
tāṃstu prabhagnānsamprekṣya tvaramāṇo dhanaṃjayaḥ
śarair āśīviṣākārairjaghāna svanavaddhasan

