39 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
श्रुत्वा तु नृपतिर्वीरं पितरं बभ्रुवाहनः
निर्ययौ विनयेनार्यो ब्राह्मणार्घ्यपुरःसरः
vaiśaṃpāyana uvāca
śrutvā tu nṛpatirvīraṃ pitaraṃ babhruvāhanaḥ
niryayau vinayenāryo brāhmaṇārghyapuraḥsaraḥ
- 2
मणिपूरेश्वरं त्वेवम् उपयातं धनंजयः
नाभ्यनन्दत मेधावी क्षत्रधर्मम् अनुस्मरन्
maṇipūreśvaraṃ tvevam upayātaṃ dhanaṃjayaḥ
nābhyanandata medhāvī kṣatradharmam anusmaran
- 3
उवाच चैनं धर्मात्मा समन्युः फल्गुनस्तदा
प्रक्रियेयं न ते युक्ता बहिस्त्वं क्षत्रधर्मतः
uvāca cainaṃ dharmātmā samanyuḥ phalgunastadā
prakriyeyaṃ na te yuktā bahistvaṃ kṣatradharmataḥ
- 4
संरक्ष्यमाणं तुरगं यौधिष्ठिरम् उपागतम्
यज्ञियं विषयान्ते मां नायोत्सीः किं नु पुत्रक
saṃrakṣyamāṇaṃ turagaṃ yaudhiṣṭhiram upāgatam
yajñiyaṃ viṣayānte māṃ nāyotsīḥ kiṃ nu putraka
- 5
धिक्त्वाम् अस्तु सुदुर्बुद्धिं क्षत्रधर्माविशारदम्
यो मां युद्धाय सम्प्राप्तं साम्नैवाथो त्वम् अग्रहीः
dhiktvām astu sudurbuddhiṃ kṣatradharmāviśāradam
yo māṃ yuddhāya samprāptaṃ sāmnaivātho tvam agrahīḥ
- 6
न त्वया पुरुषार्थश्च कश्चिद् अस्तीह जीवता
यस्त्वं स्त्रीवद्युधा प्राप्तं साम्ना मां प्रत्यगृह्णथाः
na tvayā puruṣārthaśca kaścid astīha jīvatā
yastvaṃ strīvadyudhā prāptaṃ sāmnā māṃ pratyagṛhṇathāḥ
- 7
यद्यहं न्यस्तशस्त्रस्त्वाम् आगच्छेयं सुदुर्मते
प्रक्रियेयं ततो युक्ता भवेत्तव नराधम
yadyahaṃ nyastaśastrastvām āgaccheyaṃ sudurmate
prakriyeyaṃ tato yuktā bhavettava narādhama
- 8
तम् एवम् उक्तं भर्त्रा तु विदित्वा पन्नगात्मजा
अमृष्यमाणा भित्त्वोर्वीम् उलूपी तम् उपागमत्
tam evam uktaṃ bhartrā tu viditvā pannagātmajā
amṛṣyamāṇā bhittvorvīm ulūpī tam upāgamat
- 9
सा ददर्श ततः पुत्रं विमृशन्तम् अधोमुखम्
संतर्ज्यमानम् असकृद्भर्त्रा युद्धार्थिना विभो
sā dadarśa tataḥ putraṃ vimṛśantam adhomukham
saṃtarjyamānam asakṛdbhartrā yuddhārthinā vibho
- 10
ततः सा चारुसर्वाङ्गी तम् उपेत्योरगात्मजा
उलूपी प्राह वचनं क्षत्रधर्मविशारदा
tataḥ sā cārusarvāṅgī tam upetyoragātmajā
ulūpī prāha vacanaṃ kṣatradharmaviśāradā
- 11
उलूपीं मां निबोध त्वं मातरं पन्नगात्मजाम्
कुरुष्व वचनं पुत्र धर्मस्ते भविता परः
ulūpīṃ māṃ nibodha tvaṃ mātaraṃ pannagātmajām
kuruṣva vacanaṃ putra dharmaste bhavitā paraḥ
- 12
युध्यस्वैनं कुरुश्रेष्ठं धनंजयम् अरिंदम
एवम् एष हि ते प्रीतो भविष्यति न संशयः
yudhyasvainaṃ kuruśreṣṭhaṃ dhanaṃjayam ariṃdama
evam eṣa hi te prīto bhaviṣyati na saṃśayaḥ
- 13
एवम् उद्धर्षितो मात्रा स राजा बभ्रुवाहनः
मनश्चक्रे महातेजा युद्धाय भरतर्षभ
evam uddharṣito mātrā sa rājā babhruvāhanaḥ
manaścakre mahātejā yuddhāya bharatarṣabha
- 14
संनह्य काञ्चनं वर्म शिरस्त्राणं च भानुमत्
तूणीरशतसंबाधम् आरुरोह महारथम्
saṃnahya kāñcanaṃ varma śirastrāṇaṃ ca bhānumat
tūṇīraśatasaṃbādham āruroha mahāratham
- 15
सर्वोपकरणैर्युक्तं युक्तम् अश्वैर्मनोजवैः
सुचक्रोपस्करं धीमान्हेमभाण्डपरिष्कृतम्
sarvopakaraṇairyuktaṃ yuktam aśvairmanojavaiḥ
sucakropaskaraṃ dhīmānhemabhāṇḍapariṣkṛtam
- 16
परमार्चितम् उच्छ्रित्य ध्वजं सिंहं हिरण्मयम्
प्रययौ पार्थम् उद्दिश्य स राजा बभ्रुवाहनः
paramārcitam ucchritya dhvajaṃ siṃhaṃ hiraṇmayam
prayayau pārtham uddiśya sa rājā babhruvāhanaḥ
- 17
ततो ऽभ्येत्य हयं वीरो यज्ञियं पार्थरक्षितम्
ग्राहयामास पुरुषैर्हयशिक्षाविशारदैः
tato 'bhyetya hayaṃ vīro yajñiyaṃ pārtharakṣitam
grāhayāmāsa puruṣairhayaśikṣāviśāradaiḥ
- 18
गृहीतं वाजिनं दृष्ट्वा प्रीतात्मा स धनंजयः
पुत्रं रथस्थं भूमिष्ठः संन्यवारयद् आहवे
gṛhītaṃ vājinaṃ dṛṣṭvā prītātmā sa dhanaṃjayaḥ
putraṃ rathasthaṃ bhūmiṣṭhaḥ saṃnyavārayad āhave
- 19
ततः स राजा तं वीरं शरव्रातैः सहस्रशः
अर्दयामास निशितैर् आशीविषविषोपमैः
tataḥ sa rājā taṃ vīraṃ śaravrātaiḥ sahasraśaḥ
ardayāmāsa niśitair āśīviṣaviṣopamaiḥ
- 20
तयोः समभवद्युद्धं पितुः पुत्रस्य चातुलम्
देवासुररणप्रख्यम् उभयोः प्रीयमाणयोः
tayoḥ samabhavadyuddhaṃ pituḥ putrasya cātulam
devāsuraraṇaprakhyam ubhayoḥ prīyamāṇayoḥ
- 21
किरीटिनं तु विव्याध शरेण नतपर्वणा
जत्रुदेशे नरव्याघ्रः प्रहसन्बभ्रुवाहनः
kirīṭinaṃ tu vivyādha śareṇa nataparvaṇā
jatrudeśe naravyāghraḥ prahasanbabhruvāhanaḥ
- 22
सो ऽभ्यगात्सह पुङ्खेन वल्मीकम् इव पन्नगः
विनिर्भिद्य च कौन्तेयं महीतलम् अथाविशत्
so 'bhyagātsaha puṅkhena valmīkam iva pannagaḥ
vinirbhidya ca kaunteyaṃ mahītalam athāviśat
- 23
स गाढवेदनो धीमान् आलम्ब्य धनुर् उत्तमम्
दिव्यं तेजः समाविश्य प्रमीत इव संबभौ
sa gāḍhavedano dhīmān ālambya dhanur uttamam
divyaṃ tejaḥ samāviśya pramīta iva saṃbabhau
- 24
स संज्ञाम् उपलभ्याथ प्रशस्य पुरुषर्षभः
पुत्रं शक्रात्मजो वाक्यम् इदम् आह महीपते
sa saṃjñām upalabhyātha praśasya puruṣarṣabhaḥ
putraṃ śakrātmajo vākyam idam āha mahīpate
- 25
साधु साधु महाबाहो वत्स चित्राङ्गदात्मज
सदृशं कर्म ते दृष्ट्वा प्रीतिमान् अस्मि पुत्रक
sādhu sādhu mahābāho vatsa citrāṅgadātmaja
sadṛśaṃ karma te dṛṣṭvā prītimān asmi putraka
- 26
विमुञ्चाम्येष बाणांस्ते पुत्र युद्धे स्थिरो भव
इत्येवम् उक्त्वा नाराचैर् अभ्यवर्षद् अमित्रहा
vimuñcāmyeṣa bāṇāṃste putra yuddhe sthiro bhava
ityevam uktvā nārācair abhyavarṣad amitrahā
- 27
तान्स गाण्डीवनिर्मुक्तान्वज्राशनिसमप्रभान्
नाराचैर् अछिनद्राजा सर्वान् एव त्रिधा त्रिधा
tānsa gāṇḍīvanirmuktānvajrāśanisamaprabhān
nārācair achinadrājā sarvān eva tridhā tridhā
- 28
तस्य पार्थः शरैर्दिव्यैर्ध्वजं हेमपरिष्कृतम्
सुवर्णतालप्रतिमं क्षुरेणापाहरद्रथात्
tasya pārthaḥ śarairdivyairdhvajaṃ hemapariṣkṛtam
suvarṇatālapratimaṃ kṣureṇāpāharadrathāt
- 29
हयांश्चास्य महाकायान्महावेगपराक्रमान्
चकार राज्ञो निर्जीवान्प्रहसन्पाण्डवर्षभः
hayāṃścāsya mahākāyānmahāvegaparākramān
cakāra rājño nirjīvānprahasanpāṇḍavarṣabhaḥ
- 30
स रथाद् अवतीर्याशु राजा परमकोपनः
पदातिः पितरं कोपाद्योधयामास पाण्डवम्
sa rathād avatīryāśu rājā paramakopanaḥ
padātiḥ pitaraṃ kopādyodhayāmāsa pāṇḍavam

