27 shlokas
- 1
संवर्त उवाच
कथम् अस्मि त्वया ज्ञातः केन वा कथितो ऽस्मि ते
एतद् आचक्ष्व मे तत्त्वम् इच्छसे चेत्प्रियं मम
saṃvarta uvāca
katham asmi tvayā jñātaḥ kena vā kathito 'smi te
etad ācakṣva me tattvam icchase cetpriyaṃ mama
- 2
सत्यं ते ब्रुवतः सर्वे सम्पत्स्यन्ते मनोरथाः
मिथ्या तु ब्रुवतो मूर्धा सप्तधा ते फलिष्यति
satyaṃ te bruvataḥ sarve sampatsyante manorathāḥ
mithyā tu bruvato mūrdhā saptadhā te phaliṣyati
- 3
मरुत्त उवाच
नारदेन भवान्मह्यम् आख्यातो ह्यटता पथि
गुरुपुत्रो ममेति त्वं ततो मे प्रीतिर् उत्तमा
marutta uvāca
nāradena bhavānmahyam ākhyāto hyaṭatā pathi
guruputro mameti tvaṃ tato me prītir uttamā
- 4
संवर्त उवाच
सत्यम् एतद्भवान् आह स मां जानाति सत्रिणम्
कथयस्वैतद् एकं मे क्व नु संप्रति नारदः
saṃvarta uvāca
satyam etadbhavān āha sa māṃ jānāti satriṇam
kathayasvaitad ekaṃ me kva nu saṃprati nāradaḥ
- 5
मरुत्त उवाच
भवन्तं कथयित्वा तु मम देवर्षिसत्तमः
ततो माम् अभ्यनुज्ञाय प्रविष्टो हव्यवाहनम्
marutta uvāca
bhavantaṃ kathayitvā tu mama devarṣisattamaḥ
tato mām abhyanujñāya praviṣṭo havyavāhanam
- 6
व्यास उवाच
श्रुत्वा तु पार्थिवस्यैतत्संवर्तः परया मुदा
एतावद् अहम् अप्येनं कुर्याम् इति तदाब्रवीत्
vyāsa uvāca
śrutvā tu pārthivasyaitatsaṃvartaḥ parayā mudā
etāvad aham apyenaṃ kuryām iti tadābravīt
- 7
ततो मरुत्तम् उन्मत्तो वाचा निर्भर्त्सयन्न् इव
रूक्षया ब्राह्मणो राजन्पुनः पुनर् अथाब्रवीत्
tato maruttam unmatto vācā nirbhartsayann iva
rūkṣayā brāhmaṇo rājanpunaḥ punar athābravīt
- 8
वातप्रधानेन मया स्वचित्तवशवर्तिना
एवं विकृतरूपेण कथं याजितुम् इच्छसि
vātapradhānena mayā svacittavaśavartinā
evaṃ vikṛtarūpeṇa kathaṃ yājitum icchasi
- 9
भ्राता मम समर्थश्च वासवेन च सत्कृतः
वर्तते याजने चैव तेन कर्माणि कारय
bhrātā mama samarthaśca vāsavena ca satkṛtaḥ
vartate yājane caiva tena karmāṇi kāraya
- 10
गृहं स्वं चैव याज्याश्च सर्वा गृह्याश्च देवताः
पूर्वजेन ममाक्षिप्तं शरीरं वर्जितं त्विदम्
gṛhaṃ svaṃ caiva yājyāśca sarvā gṛhyāśca devatāḥ
pūrvajena mamākṣiptaṃ śarīraṃ varjitaṃ tvidam
- 11
नाहं तेनाननुज्ञातस्त्वाम् आविक्षित कर्हिचित्
याजयेयं कथंचिद्वै स हि पूज्यतमो मम
nāhaṃ tenānanujñātastvām āvikṣita karhicit
yājayeyaṃ kathaṃcidvai sa hi pūjyatamo mama
- 12
स त्वं बृहस्पतिं गच्छ तम् अनुज्ञाप्य चाव्रज
ततो ऽहं याजयिष्ये त्वां यदि यष्टुम् इहेच्छसि
sa tvaṃ bṛhaspatiṃ gaccha tam anujñāpya cāvraja
tato 'haṃ yājayiṣye tvāṃ yadi yaṣṭum ihecchasi
- 13
मरुत्त उवाच
बृहस्पतिं गतः पूर्वम् अहं संवर्त तच्छृणु
न मां कामयते याज्यम् असौ वासववारितः
marutta uvāca
bṛhaspatiṃ gataḥ pūrvam ahaṃ saṃvarta tacchṛṇu
na māṃ kāmayate yājyam asau vāsavavāritaḥ
- 14
अमरं याज्यम् आसाद्य माम् ऋषे मा स्म मानुषम्
याजयेथा मरुत्तं त्वं मर्त्यधर्माणम् आतुरम्
amaraṃ yājyam āsādya mām ṛṣe mā sma mānuṣam
yājayethā maruttaṃ tvaṃ martyadharmāṇam āturam
- 15
स्पर्धते च मया विप्र सदा वै स हि पार्थिवः
एवम् अस्त्विति चाप्युक्तो भ्रात्रा ते बलवृत्रहा
spardhate ca mayā vipra sadā vai sa hi pārthivaḥ
evam astviti cāpyukto bhrātrā te balavṛtrahā
- 16
स माम् अभिगतं प्रेम्णा याज्यवन्न बुभूषति
देवराजम् उपाश्रित्य तद्विद्धि मुनिपुंगव
sa mām abhigataṃ premṇā yājyavanna bubhūṣati
devarājam upāśritya tadviddhi munipuṃgava
- 17
सो ऽहम् इच्छामि भवता सर्वस्वेनापि याजितुम्
कामये समतिक्रान्तुं वासवं त्वत्कृतैर्गुणैः
so 'ham icchāmi bhavatā sarvasvenāpi yājitum
kāmaye samatikrāntuṃ vāsavaṃ tvatkṛtairguṇaiḥ
- 18
न हि मे वर्तते बुद्धिर्गन्तुं ब्रह्मन्बृहस्पतिम्
प्रत्याख्यातो हि तेनास्मि तथानपकृते सति
na hi me vartate buddhirgantuṃ brahmanbṛhaspatim
pratyākhyāto hi tenāsmi tathānapakṛte sati
- 19
संवर्त उवाच
चिकीर्षसि यथाकामं सर्वम् एतत्त्वयि ध्रुवम्
यदि सर्वान् अभिप्रायान्कर्तासि मम पार्थिव
saṃvarta uvāca
cikīrṣasi yathākāmaṃ sarvam etattvayi dhruvam
yadi sarvān abhiprāyānkartāsi mama pārthiva
- 20
याज्यमानं मया हि त्वां बृहस्पतिपुरंदरौ
द्विषेतां समभिक्रुद्धावेतद् एकं समर्थय
yājyamānaṃ mayā hi tvāṃ bṛhaspatipuraṃdarau
dviṣetāṃ samabhikruddhāvetad ekaṃ samarthaya
- 21
स्थैर्यम् अत्र कथं ते स्यात्स त्वं निःसंशयं कुरु
कुपितस्त्वां न हीदानीं भस्म कुर्यां सबान्धवम्
sthairyam atra kathaṃ te syātsa tvaṃ niḥsaṃśayaṃ kuru
kupitastvāṃ na hīdānīṃ bhasma kuryāṃ sabāndhavam
- 22
मरुत्त उवाच
यावत्तपेत्सहस्रांशुस्तिष्ठेरंश्चापि पर्वताः
तावल्लोकान्न लभेयं त्यजेयं संगतं यदि
marutta uvāca
yāvattapetsahasrāṃśustiṣṭheraṃścāpi parvatāḥ
tāvallokānna labheyaṃ tyajeyaṃ saṃgataṃ yadi
- 23
मा चापि शुभबुद्धित्वं लभेयम् इह कर्हिचित्
सम्यग्ज्ञाने वैषये वा त्यजेयं संगतं यदि
mā cāpi śubhabuddhitvaṃ labheyam iha karhicit
samyagjñāne vaiṣaye vā tyajeyaṃ saṃgataṃ yadi
- 24
संवर्त उवाच
आविक्षित शुभा बुद्धिर्धीयतां तव कर्मसु
याजनं हि ममाप्येवं वर्तते त्वयि पार्थिव
saṃvarta uvāca
āvikṣita śubhā buddhirdhīyatāṃ tava karmasu
yājanaṃ hi mamāpyevaṃ vartate tvayi pārthiva
- 25
संविधास्ये च ते राजन्न् अक्षयं द्रव्यम् उत्तमम्
येन देवान्सगन्धर्वाञ्शक्रं चाभिभविष्यसि
saṃvidhāsye ca te rājann akṣayaṃ dravyam uttamam
yena devānsagandharvāñśakraṃ cābhibhaviṣyasi
- 26
न तु मे वर्तते बुद्धिर्धने याज्येषु वा पुनः
विप्रियं तु चिकीर्षामि भ्रातुश्चेन्द्रस्य चोभयोः
na tu me vartate buddhirdhane yājyeṣu vā punaḥ
vipriyaṃ tu cikīrṣāmi bhrātuścendrasya cobhayoḥ
- 27
गमयिष्यामि चेन्द्रेण समताम् अपि ते ध्रुवम्
प्रियं च ते करिष्यामि सत्यम् एतद्ब्रवीमि ते
gamayiṣyāmi cendreṇa samatām api te dhruvam
priyaṃ ca te kariṣyāmi satyam etadbravīmi te

