23 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
शकुनेस्तु सुतो वीरो गान्धाराणां महारथः
प्रत्युद्ययौ गुडाकेशं सैन्येन महता वृतः
हस्त्यश्वरथपूर्णेन पताकाध्वजमालिना
vaiśaṃpāyana uvāca
śakunestu suto vīro gāndhārāṇāṃ mahārathaḥ
pratyudyayau guḍākeśaṃ sainyena mahatā vṛtaḥ
hastyaśvarathapūrṇena patākādhvajamālinā
- 2
अमृष्यमाणास्ते योधा नृपतेः शकुनेर्वधम्
अभ्ययुः सहिताः पार्थं प्रगृहीतशरासनाः
amṛṣyamāṇāste yodhā nṛpateḥ śakunervadham
abhyayuḥ sahitāḥ pārthaṃ pragṛhītaśarāsanāḥ
- 3
तान् उवाच स धर्मात्मा बीभत्सुर् अपराजितः
युधिष्ठिरस्य वचनं न च ते जगृहुर्हितम्
tān uvāca sa dharmātmā bībhatsur aparājitaḥ
yudhiṣṭhirasya vacanaṃ na ca te jagṛhurhitam
- 4
वार्यमाणास्तु पार्थेन सान्त्वपूर्वम् अमर्षिताः
परिवार्य हयं जग्मुस्ततश्चुक्रोध पाण्डवः
vāryamāṇāstu pārthena sāntvapūrvam amarṣitāḥ
parivārya hayaṃ jagmustataścukrodha pāṇḍavaḥ
- 5
ततः शिरांसि दीप्ताग्रैस्तेषां चिछेद पाण्डवः
क्षुरैर्गाण्डीवनिर्मुक्तैर्नातियत्नाद् इवार्जुनः
tataḥ śirāṃsi dīptāgraisteṣāṃ cicheda pāṇḍavaḥ
kṣurairgāṇḍīvanirmuktairnātiyatnād ivārjunaḥ
- 6
ते वध्यमानाः पार्थेन हयम् उत्सृज्य संभ्रमात्
न्यवर्तन्त महाराज शरवर्षार्दिता भृशम्
te vadhyamānāḥ pārthena hayam utsṛjya saṃbhramāt
nyavartanta mahārāja śaravarṣārditā bhṛśam
- 7
वितुद्यमानस्तैश्चापि गान्धारैः पाण्डवर्षभः
आदिश्यादिश्य तेजस्वी शिरांस्येषां न्यपातयत्
vitudyamānastaiścāpi gāndhāraiḥ pāṇḍavarṣabhaḥ
ādiśyādiśya tejasvī śirāṃsyeṣāṃ nyapātayat
- 8
वध्यमानेषु तेष्वाजौ गान्धारेषु समन्ततः
स राजा शकुनेः पुत्रः पाण्डवं प्रत्यवारयत्
vadhyamāneṣu teṣvājau gāndhāreṣu samantataḥ
sa rājā śakuneḥ putraḥ pāṇḍavaṃ pratyavārayat
- 9
तं युध्यमानं राजानं क्षत्रधर्मे व्यवस्थितम्
पार्थो ऽब्रवीन्न मे वध्या राजानो राजशासनात्
अलं युद्धेन ते वीर न ते ऽस्त्यद्य पराजयः
taṃ yudhyamānaṃ rājānaṃ kṣatradharme vyavasthitam
pārtho 'bravīnna me vadhyā rājāno rājaśāsanāt
alaṃ yuddhena te vīra na te 'styadya parājayaḥ
- 10
इत्युक्तस्तद् अनादृत्य वाक्यम् अज्ञानमोहितः
स शक्रसमकर्माणम् अवाकिरत सायकैः
ityuktastad anādṛtya vākyam ajñānamohitaḥ
sa śakrasamakarmāṇam avākirata sāyakaiḥ
- 11
तस्य पार्थः शिरस्त्राणम् अर्धचन्द्रेण पत्रिणा
अपाहरद् असंभ्रान्तो जयद्रथशिरो यथा
tasya pārthaḥ śirastrāṇam ardhacandreṇa patriṇā
apāharad asaṃbhrānto jayadrathaśiro yathā
- 12
तद्दृष्ट्वा विस्मयं जग्मुर्गान्धाराः सर्व एव ते
इच्छता तेन न हतो राजेत्यपि च ते विदुः
taddṛṣṭvā vismayaṃ jagmurgāndhārāḥ sarva eva te
icchatā tena na hato rājetyapi ca te viduḥ
- 13
गान्धारराजपुत्रस्तु पलायनकृतक्षणः
बभौ तैर् एव सहितस्त्रस्तैः क्षुद्रमृगैर् इव
gāndhārarājaputrastu palāyanakṛtakṣaṇaḥ
babhau tair eva sahitastrastaiḥ kṣudramṛgair iva
- 14
तेषां तु तरसा पार्थस्तत्रैव परिधावताम्
विजहारोत्तमाङ्गानि भल्लैः संनतपर्वभिः
teṣāṃ tu tarasā pārthastatraiva paridhāvatām
vijahārottamāṅgāni bhallaiḥ saṃnataparvabhiḥ
- 15
उच्छ्रितांस्तु भुजान्केचिन्नाबुध्यन्त शरैर्हृतान्
शरैर्गाण्डीवनिर्मुक्तैः पृथुभिः पार्थचोदितैः
ucchritāṃstu bhujānkecinnābudhyanta śarairhṛtān
śarairgāṇḍīvanirmuktaiḥ pṛthubhiḥ pārthacoditaiḥ
- 16
संभ्रान्तनरनागाश्वम् अथ तद्विद्रुतं बलम्
हतविध्वस्तभूयिष्ठम् आवर्तत मुहुर्मुहुः
saṃbhrāntanaranāgāśvam atha tadvidrutaṃ balam
hatavidhvastabhūyiṣṭham āvartata muhurmuhuḥ
- 17
न ह्यदृश्यन्त वीरस्य केचिद् अग्रे ऽग्र्यकर्मणः
रिपवः पात्यमाना वै ये सहेयुर्महाशरान्
na hyadṛśyanta vīrasya kecid agre 'gryakarmaṇaḥ
ripavaḥ pātyamānā vai ye saheyurmahāśarān
- 18
ततो गान्धारराजस्य मन्त्रिवृद्धपुरःसरा
जननी निर्ययौ भीता पुरस्कृत्यार्घ्यम् उत्तमम्
tato gāndhārarājasya mantrivṛddhapuraḥsarā
jananī niryayau bhītā puraskṛtyārghyam uttamam
- 19
सा न्यवारयद् अव्यग्रा तं पुत्रं युद्धदुर्मदम्
प्रसादयामास च तं जिष्णुम् अक्लिष्टकारिणम्
sā nyavārayad avyagrā taṃ putraṃ yuddhadurmadam
prasādayāmāsa ca taṃ jiṣṇum akliṣṭakāriṇam
- 20
तां पूजयित्वा कौन्तेयः प्रसादम् अकरोत्तदा
शकुनेश्चापि तनयं सान्त्वयन्न् इदम् अब्रवीत्
tāṃ pūjayitvā kaunteyaḥ prasādam akarottadā
śakuneścāpi tanayaṃ sāntvayann idam abravīt
- 21
न मे प्रियं महाबाहो यत्ते बुद्धिर् इयं कृता
प्रतियोद्धुम् अमित्रघ्न भ्रातैव त्वं ममानघ
na me priyaṃ mahābāho yatte buddhir iyaṃ kṛtā
pratiyoddhum amitraghna bhrātaiva tvaṃ mamānagha
- 22
गान्धारीं मातरं स्मृत्वा धृतराष्ट्रकृतेन च
तेन जीवसि राजंस्त्वं निहतास्त्वनुगास्तव
gāndhārīṃ mātaraṃ smṛtvā dhṛtarāṣṭrakṛtena ca
tena jīvasi rājaṃstvaṃ nihatāstvanugāstava
- 23
मैवं भूः शाम्यतां वैरं मा ते भूद्बुद्धिर् ईदृशी
आगन्तव्यं परां चैत्रीम् अश्वमेधे नृपस्य नः
maivaṃ bhūḥ śāmyatāṃ vairaṃ mā te bhūdbuddhir īdṛśī
āgantavyaṃ parāṃ caitrīm aśvamedhe nṛpasya naḥ

