22 shlokas
- 1
उत्तङ्क उवाच
ब्रूहि केशव तत्त्वेन त्वम् अध्यात्मम् अनिन्दितम्
श्रुत्वा श्रेयो ऽभिधास्यामि शापं वा ते जनार्दन
uttaṅka uvāca
brūhi keśava tattvena tvam adhyātmam aninditam
śrutvā śreyo 'bhidhāsyāmi śāpaṃ vā te janārdana
- 2
वासुदेव उवाच
तमो रजश्च सत्त्वं च विद्धि भावान्मदाश्रयान्
तथा रुद्रान्वसूंश्चापि विद्धि मत्प्रभवान्द्विज
vāsudeva uvāca
tamo rajaśca sattvaṃ ca viddhi bhāvānmadāśrayān
tathā rudrānvasūṃścāpi viddhi matprabhavāndvija
- 3
मयि सर्वाणि भूतानि सर्वभूतेषु चाप्यहम्
स्थित इत्यभिजानीहि मा ते ऽभूद् अत्र संशयः
mayi sarvāṇi bhūtāni sarvabhūteṣu cāpyaham
sthita ityabhijānīhi mā te 'bhūd atra saṃśayaḥ
- 4
तथा दैत्यगणान्सर्वान्यक्षराक्षसपन्नगान्
गन्धर्वाप्सरसश्चैव विद्धि मत्प्रभवान्द्विज
tathā daityagaṇānsarvānyakṣarākṣasapannagān
gandharvāpsarasaścaiva viddhi matprabhavāndvija
- 5
सद् असच्चैव यत्प्राहुर् अव्यक्तं व्यक्तम् एव च
अक्षरं च क्षरं चैव सर्वम् एतन्मदात्मकम्
sad asaccaiva yatprāhur avyaktaṃ vyaktam eva ca
akṣaraṃ ca kṣaraṃ caiva sarvam etanmadātmakam
- 6
ये चाश्रमेषु वै धर्माश्चतुर्षु विहिता मुने
दैवानि चैव कर्माणि विद्धि सर्वं मदात्मकम्
ye cāśrameṣu vai dharmāścaturṣu vihitā mune
daivāni caiva karmāṇi viddhi sarvaṃ madātmakam
- 7
असच्च सदसच्चैव यद्विश्वं सदसतः परम्
ततः परं नास्ति चैव देवदेवात्सनातनात्
asacca sadasaccaiva yadviśvaṃ sadasataḥ param
tataḥ paraṃ nāsti caiva devadevātsanātanāt
- 8
ॐकारप्रभवान्वेदान्विद्धि मां त्वं भृगूद्वह
यूपं सोमं तथैवेह त्रिदशाप्यायनं मखे
oṃkāraprabhavānvedānviddhi māṃ tvaṃ bhṛgūdvaha
yūpaṃ somaṃ tathaiveha tridaśāpyāyanaṃ makhe
- 9
होतारम् अपि हव्यं च विद्धि मां भृगुनन्दन
अध्वर्युः कल्पकश्चापि हविः परमसंस्कृतम्
hotāram api havyaṃ ca viddhi māṃ bhṛgunandana
adhvaryuḥ kalpakaścāpi haviḥ paramasaṃskṛtam
- 10
उद्गाता चापि मां स्तौति गीतघोषैर्महाध्वरे
प्रायश्चित्तेषु मां ब्रह्मञ्शान्तिमङ्गलवाचकाः
स्तुवन्ति विश्वकर्माणं सततं द्विजसत्तमाः
udgātā cāpi māṃ stauti gītaghoṣairmahādhvare
prāyaścitteṣu māṃ brahmañśāntimaṅgalavācakāḥ
stuvanti viśvakarmāṇaṃ satataṃ dvijasattamāḥ
- 11
विद्धि मह्यं सुतं धर्मम् अग्रजं द्विजसत्तम
मानसं दयितं विप्र सर्वभूतदयात्मकम्
viddhi mahyaṃ sutaṃ dharmam agrajaṃ dvijasattama
mānasaṃ dayitaṃ vipra sarvabhūtadayātmakam
- 12
तत्राहं वर्तमानैश्च निवृत्तैश्चैव मानवैः
बह्वीः संसरमाणो वै योनीर्हि द्विजसत्तम
tatrāhaṃ vartamānaiśca nivṛttaiścaiva mānavaiḥ
bahvīḥ saṃsaramāṇo vai yonīrhi dvijasattama
- 13
धर्मसंरक्षणार्थाय धर्मसंस्थापनाय च
तैस्तैर्वेषैश्च रूपैश्च त्रिषु लोकेषु भार्गव
dharmasaṃrakṣaṇārthāya dharmasaṃsthāpanāya ca
taistairveṣaiśca rūpaiśca triṣu lokeṣu bhārgava
- 14
अहं विष्णुर् अहं ब्रह्मा शक्रो ऽथ प्रभवाप्ययः
भूतग्रामस्य सर्वस्य स्रष्टा संहार एव च
ahaṃ viṣṇur ahaṃ brahmā śakro 'tha prabhavāpyayaḥ
bhūtagrāmasya sarvasya sraṣṭā saṃhāra eva ca
- 15
अधर्मे वर्तमानानां सर्वेषाम् अहम् अप्युत
धर्मस्य सेतुं बध्नामि चलिते चलिते युगे
तास्ता योनीः प्रविश्याहं प्रजानां हितकाम्यया
adharme vartamānānāṃ sarveṣām aham apyuta
dharmasya setuṃ badhnāmi calite calite yuge
tāstā yonīḥ praviśyāhaṃ prajānāṃ hitakāmyayā
- 16
यदा त्वहं देवयोनौ वर्तामि भृगुनन्दन
तदाहं देववत्सर्वम् आचरामि न संशयः
yadā tvahaṃ devayonau vartāmi bhṛgunandana
tadāhaṃ devavatsarvam ācarāmi na saṃśayaḥ
- 17
यदा गन्धर्वयोनौ तु वर्तामि भृगुनन्दन
तदा गन्धर्ववच्चेष्टाः सर्वाश्चेष्टामि भार्गव
yadā gandharvayonau tu vartāmi bhṛgunandana
tadā gandharvavacceṣṭāḥ sarvāśceṣṭāmi bhārgava
- 18
नागयोनौ यदा चैव तदा वर्तामि नागवत्
यक्षराक्षसयोनीश्च यथावद्विचराम्यहम्
nāgayonau yadā caiva tadā vartāmi nāgavat
yakṣarākṣasayonīśca yathāvadvicarāmyaham
- 19
मानुष्ये वर्तमाने तु कृपणं याचिता मया
न च ते जातसंमोहा वचो गृह्णन्ति मे हितम्
mānuṣye vartamāne tu kṛpaṇaṃ yācitā mayā
na ca te jātasaṃmohā vaco gṛhṇanti me hitam
- 20
भयं च महद् उद्दिश्य त्रासिताः कुरवो मया
क्रुद्धेव भूत्वा च पुनर्यथावद् अनुदर्शिताः
bhayaṃ ca mahad uddiśya trāsitāḥ kuravo mayā
kruddheva bhūtvā ca punaryathāvad anudarśitāḥ
- 21
ते ऽधर्मेणेह संयुक्ताः परीताः कालधर्मणा
धर्मेण निहता युद्धे गताः स्वर्गं न संशयः
te 'dharmeṇeha saṃyuktāḥ parītāḥ kāladharmaṇā
dharmeṇa nihatā yuddhe gatāḥ svargaṃ na saṃśayaḥ
- 22
लोकेषु पाण्डवाश्चैव गताः ख्यातिं द्विजोत्तम
एतत्ते सर्वम् आख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि
lokeṣu pāṇḍavāścaiva gatāḥ khyātiṃ dvijottama
etatte sarvam ākhyātaṃ yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi

