30 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
स तु वाजी समुद्रान्तां पर्येत्य पृथिवीम् इमाम्
निवृत्तो ऽभिमुखो राजन्येन नागाह्वयं पुरम्
vaiśaṃpāyana uvāca
sa tu vājī samudrāntāṃ paryetya pṛthivīm imām
nivṛtto 'bhimukho rājanyena nāgāhvayaṃ puram
- 2
अनुगच्छंश्च तेजस्वी निवृत्तो ऽथ किरीटभृत्
यदृच्छया समापेदे पुरं राजगृहं तदा
anugacchaṃśca tejasvī nivṛtto 'tha kirīṭabhṛt
yadṛcchayā samāpede puraṃ rājagṛhaṃ tadā
- 3
तम् अभ्याशगतं राजा जरासंधात्मजात्मजः
क्षत्रधर्मे स्थितो वीरः समरायाजुहाव ह
tam abhyāśagataṃ rājā jarāsaṃdhātmajātmajaḥ
kṣatradharme sthito vīraḥ samarāyājuhāva ha
- 4
ततः पुरात्स निष्क्रम्य रथी धन्वी शरी तली
मेघसंधिः पदातिं तं धनंजयम् उपाद्रवत्
tataḥ purātsa niṣkramya rathī dhanvī śarī talī
meghasaṃdhiḥ padātiṃ taṃ dhanaṃjayam upādravat
- 5
आसाद्य च महातेजा मेघसंधिर्धनंजयम्
बालभावान्महाराज प्रोवाचेदं न कौशलात्
āsādya ca mahātejā meghasaṃdhirdhanaṃjayam
bālabhāvānmahārāja provācedaṃ na kauśalāt
- 6
किम् अयं चार्यते वाजी स्त्रीमध्य इव भारत
हयम् एनं हरिष्यामि प्रयतस्व विमोक्षणे
kim ayaṃ cāryate vājī strīmadhya iva bhārata
hayam enaṃ hariṣyāmi prayatasva vimokṣaṇe
- 7
अदत्तानुनयो युद्धे यदि त्वं पितृभिर्मम
करिष्यामि तवातिथ्यं प्रहर प्रहरामि वा
adattānunayo yuddhe yadi tvaṃ pitṛbhirmama
kariṣyāmi tavātithyaṃ prahara praharāmi vā
- 8
इत्युक्तः प्रत्युवाचैनं पाण्डवः प्रहसन्न् इव
विघ्नकर्ता मया वार्य इति मे व्रतम् आहितम्
ityuktaḥ pratyuvācainaṃ pāṇḍavaḥ prahasann iva
vighnakartā mayā vārya iti me vratam āhitam
- 9
भ्रात्रा ज्येष्ठेन नृपते तवापि विदितं ध्रुवम्
प्रहरस्व यथाशक्ति न मन्युर्विद्यते मम
bhrātrā jyeṣṭhena nṛpate tavāpi viditaṃ dhruvam
praharasva yathāśakti na manyurvidyate mama
- 10
इत्युक्तः प्राहरत्पूर्वं पाण्डवं मगधेश्वरः
किरञ्शरसहस्राणि वर्षाणीव सहस्रदृक्
ityuktaḥ prāharatpūrvaṃ pāṇḍavaṃ magadheśvaraḥ
kirañśarasahasrāṇi varṣāṇīva sahasradṛk
- 11
ततो गाण्डीवभृच्छूरो गाण्डीवप्रेषितैः शरैः
चकार मोघांस्तान्बाणान् अयत्नाद्भरतर्षभ
tato gāṇḍīvabhṛcchūro gāṇḍīvapreṣitaiḥ śaraiḥ
cakāra moghāṃstānbāṇān ayatnādbharatarṣabha
- 12
स मोघं तस्य बाणौघं कृत्वा वानरकेतनः
शरान्मुमोच ज्वलितान्दीप्तास्यान् इव पन्नगान्
sa moghaṃ tasya bāṇaughaṃ kṛtvā vānaraketanaḥ
śarānmumoca jvalitāndīptāsyān iva pannagān
- 13
ध्वजे पताकादण्डेषु रथयन्त्रे हयेषु च
अन्येषु च रथाङ्गेषु न शरीरे न सारथौ
dhvaje patākādaṇḍeṣu rathayantre hayeṣu ca
anyeṣu ca rathāṅgeṣu na śarīre na sārathau
- 14
संरक्ष्यमाणः पार्थेन शरीरे फल्गुनस्य ह
मन्यमानः स्ववीर्यं तन्मागधः प्राहिणोच्छरान्
saṃrakṣyamāṇaḥ pārthena śarīre phalgunasya ha
manyamānaḥ svavīryaṃ tanmāgadhaḥ prāhiṇoccharān
- 15
ततो गाण्डीवभृच्छूरो मागधेन समाहतः
बभौ वासन्तिक इव पलाशः पुष्पितो महान्
tato gāṇḍīvabhṛcchūro māgadhena samāhataḥ
babhau vāsantika iva palāśaḥ puṣpito mahān
- 16
अवध्यमानः सो ऽभ्यघ्नन्मागधः पाण्डवर्षभम्
तेन तस्थौ स कौरव्य लोकवीरस्य दर्शने
avadhyamānaḥ so 'bhyaghnanmāgadhaḥ pāṇḍavarṣabham
tena tasthau sa kauravya lokavīrasya darśane
- 17
सव्यसाची तु संक्रुद्धो विकृष्य बलवद्धनुः
हयांश्चकार निर्देहान्सारथेश्च शिरो ऽहरत्
savyasācī tu saṃkruddho vikṛṣya balavaddhanuḥ
hayāṃścakāra nirdehānsāratheśca śiro 'harat
- 18
धनुश्चास्य महच्चित्रं क्षुरेण प्रचकर्त ह
हस्तावापं पताकां च ध्वजं चास्य न्यपातयत्
dhanuścāsya mahaccitraṃ kṣureṇa pracakarta ha
hastāvāpaṃ patākāṃ ca dhvajaṃ cāsya nyapātayat
- 19
स राजा व्यथितो व्यश्वो विधनुर्हतसारथिः
गदाम् आदाय कौन्तेयम् अभिदुद्राव वेगवान्
sa rājā vyathito vyaśvo vidhanurhatasārathiḥ
gadām ādāya kaunteyam abhidudrāva vegavān
- 20
तस्यापतत एवाशु गदां हेमपरिष्कृताम्
शरैश्चकर्त बहुधा बहुभिर्गृध्रवाजितैः
tasyāpatata evāśu gadāṃ hemapariṣkṛtām
śaraiścakarta bahudhā bahubhirgṛdhravājitaiḥ
- 21
सा गदा शकलीभूता विशीर्णमणिबन्धना
व्याली निर्मुच्यमानेव पपातास्य सहस्रधा
sā gadā śakalībhūtā viśīrṇamaṇibandhanā
vyālī nirmucyamāneva papātāsya sahasradhā
- 22
विरथं तं विधन्वानं गदया परिवर्जितम्
नैच्छत्ताडयितुं धीमान् अर्जुनः समराग्रणीः
virathaṃ taṃ vidhanvānaṃ gadayā parivarjitam
naicchattāḍayituṃ dhīmān arjunaḥ samarāgraṇīḥ
- 23
तत एनं विमनसं क्षत्रधर्मे समास्थितम्
सान्त्वपूर्वम् इदं वाक्यम् अब्रवीत्कपिकेतनः
tata enaṃ vimanasaṃ kṣatradharme samāsthitam
sāntvapūrvam idaṃ vākyam abravītkapiketanaḥ
- 24
पर्याप्तः क्षत्रधर्मो ऽयं दर्शितः पुत्र गम्यताम्
बह्वेतत्समरे कर्म तव बालस्य पार्थिव
paryāptaḥ kṣatradharmo 'yaṃ darśitaḥ putra gamyatām
bahvetatsamare karma tava bālasya pārthiva
- 25
युधिष्ठिरस्य संदेशो न हन्तव्या नृपा इति
तेन जीवसि राजंस्त्वम् अपराद्धो ऽपि मे रणे
yudhiṣṭhirasya saṃdeśo na hantavyā nṛpā iti
tena jīvasi rājaṃstvam aparāddho 'pi me raṇe
- 26
इति मत्वा स चात्मानं प्रत्यादिष्टं स्म मागधः
तथ्यम् इत्यवगम्यैनं प्राञ्जलिः प्रत्यपूजयत्
iti matvā sa cātmānaṃ pratyādiṣṭaṃ sma māgadhaḥ
tathyam ityavagamyainaṃ prāñjaliḥ pratyapūjayat
- 27
तम् अर्जुनः समाश्वास्य पुनर् एवेदम् अब्रवीत्
आगन्तव्यं परां चैत्रीम् अश्वमेधे नृपस्य नः
tam arjunaḥ samāśvāsya punar evedam abravīt
āgantavyaṃ parāṃ caitrīm aśvamedhe nṛpasya naḥ
- 28
इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा पूजयामास तं हयम्
फल्गुनं च युधां श्रेष्ठं विधिवत्सहदेवजः
ityuktaḥ sa tathetyuktvā pūjayāmāsa taṃ hayam
phalgunaṃ ca yudhāṃ śreṣṭhaṃ vidhivatsahadevajaḥ
- 29
ततो यथेष्टम् अगमत्पुनर् एव स केसरी
ततः समुद्रतीरेण वङ्गान्पुण्ड्रान्सकेरलान्
tato yatheṣṭam agamatpunar eva sa kesarī
tataḥ samudratīreṇa vaṅgānpuṇḍrānsakeralān
- 30
तत्र तत्र च भूरीणि म्लेच्छसैन्यान्यनेकशः
विजिग्ये धनुषा राजन्गाण्डीवेन धनंजयः
tatra tatra ca bhūrīṇi mlecchasainyānyanekaśaḥ
vijigye dhanuṣā rājangāṇḍīvena dhanaṃjayaḥ

